1700 (elektrische locomotief)

locomotieftype

De NS-locserie 1700 is een serie elektrische locomotieven, die vanaf begin 1992 worden ingezet door de Nederlandse Spoorwegen voor reizigerstreinen. De locomotieven met asindeling B'B' zijn gebaseerd op het locomotieftype BB 7200[1] van de Franse spoorwegen (SNCF) en zijn een gemodificeerde versie van de NS-serie 1600.

NS-Locserie 1700
Locomotieven 1772 en 1779 te Zutphen
Locomotieven 1772 en 1779 te Zutphen
Aantal 81
Nummering 1701-1781
Fabrikant GEC-Alsthom
In dienst 1991-1994
Uit dienst 2012-
Asindeling B'B'
Spoorwijdte 1435 mm (normaalspoor)
Massa 86 ton
Aslast 21,5 ton
Lengte over buffers 17640 mm
Breedte 3047 mm
Hoogte 4390 mm
Wieldoorsnee 1250 mm
Draaistelafstand 9694 mm
Radstand 2800 mm
Minimale boogstraal 50 meter
Maximumsnelheid 180 km/h (200 km/h getest)
Stroomsysteem 1500 V =
Vermogen 4540 kW
Uurvermogen 5100 kW
Trekkracht 260 kN (aanzet)
Elektromotoren 2
Fabrikant elektromotoren Jeumont/Schneider
Treinbeïnvloeding ATB-EG, ATB-Vv
Remsysteem Ch GPR E mZ
* directe rangeerrem
* Charmilles eenleidingrem met hogedrukrem
* elektrodynamische rem
* directe elektropneumatische treinrem
Remopschriften C3W
Remgewicht G 54 t
P 89 t
P+E 122 t
Compressorfabrikant Knorr
Compressortype schroefcompressor
Treinverwarming 1500 V =
Koppeling Schroefkoppeling en bij sommige locomotieven een BSI-koppeling voor inzet met DD-AR
Opmerking(en) combinatie van maximaal twee locomotieven
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
Locomotief 1776 met DDM-rijtuigen te Amsterdam Centraal, voor vertrek naar Enkhuizen; 2012.
Cabine van een 1700-loc.
Loc NS 1753 met trein van Berlijn naar Hoofddorp te Apeldoorn; 2011.
Loc NS 1773 met ICK-rijtuigen (ex-DB) te Venlo.

De locomotieven worden ingezet in Intercity's naar Berlijn en werden voorheen gebruikt voor het trekken en duwen van DD-AR en DDM-1-treinstammen.

TechniekBewerken

De serie is uiterlijk vrijwel gelijk aan de locomotieven van de serie 1600. Technisch zijn de locomotieven op een aantal punten afwijkend. Een voorbeeld is de thyristorchoppersturing met een vaste frequentie van 300 Hz. Verder zijn de locomotieven van de serie 1700 voorzien van een stillere Knorr-schroefcompressor, terwijl de meeste locomotieven van de serie 1600 zijn voorzien van een 4-cilinder zuigercompressor van Westinghouse.

Om eenvoudig te kunnen koppelen met DD-AR-treinstammen zijn de locomotieven aan één zijde voorzien van automatische koppelingen. De lager genummerde 1700-locs (anno 2010: 1701-1728) reden slechts in combinatie met de DD-AR-stammen. De 1729-1732 konden naar behoefte worden aangepast voor DD-AR-dienst of overige diensten.

Trek-duwtreinen met een ICRm-stuurstandrijtuig kunnen alleen met een 1700 in trek-duwbedrijf worden gebruikt. De locomotieven van de serie 1700 kunnen in treinschakeling rijden met elkaar of met een mDDM, maar niet met een 1600/1800.

GeschiedenisBewerken

In december 1991 kwam de eerste locomotief van de serie 1700 in Nederland aan. De locomotieven werden bij indienststelling voornamelijk gebruikt voor het trekken en duwen van dubbeldekker-treinstammen. Alleen de 1735-1741 zijn na hun indienststelling ruim een jaar voor andere treinen gebruikt. Nadat er voldoende DD-AR-materieel beschikbaar kwam, werden ook deze locomotieven bij dubbeldekstreinstammen gevoegd. Sinds de zomer van 1994 waren in totaal 81 locomotieven en 79 dubbeldeksstammen beschikbaar.

De speciaal voor deze treinstammen ontwikkelde motorrijtuigen mDDM voor DD-AR vervingen eind jaren negentig een groot deel van de locomotieven. De vrijgekomen locomotieven vervingen de locomotieven uit de serie 1600 in de reizigersdienst. Deze vervingen op hun beurt de laatste elektrische locomotieven van de series 1100, 1200 en 1300 uit de jaren vijftig in de goederendienst.

In de periode 2007-2009 reden de locomotieven ook een deel van de treinen die bestonden uit ICL-rijtuigen.

Begin 1992 werden de eerste treinstammen bestaande uit DD-AR-rijtuigen en locomotieven van de serie 1700 geformeerd. Na een groot aantal proefritten werden de eerste stammen vanaf de zomerdienst van dat jaar ingezet in Noord-Holland en op de Flevolijn. Vanaf begin 1993 werden de toen gloednieuwe 1735-1741 in de gewone treindienst ingezet. De locs werden hierbij vooral tussen Den Haag en Venlo ingezet. Door de komst van meer DD-AR-treinstammen werd het inzetgebied dat jaar onder andere uitgebreid naar de rest van de Randstad, West-Brabant en de nieuwe intercitydienst Den HelderNijmegen. In de eerste helft van 1994 werden de 1735-1741 ook in dubbeldekstreinstammen gevoegd. Het inzetgebied van het dubbeldeksmaterieel is inmiddels uitgebreid tot Zwolle en Eindhoven Centraal. Met ingang van de zomerdienst van 1995 verdwenen de dubbeldekkerstammen uit de lange-afstandsverbinding Den Helder – Nijmegen. Verder bleef het inzetgebied de jaren die hierop volgen grotendeels gelijk.

In 1998 werd een groot aantal motorrijtuigen, bestemd voor de dubbeldekkerstammen, in dienst gesteld. De hierdoor vrijgekomen locomotieven schoven door naar de reguliere reizigersdienst met getrokken rijtuigen. Nieuwe inzetgebieden werden de intercitydiensten tussen Haarlem en Maastricht/Heerlen, Den Haag – Venlo en Zwolle – Roosendaal. Ook gingen de locomotieven een aantal van de internationale sneltreinen tussen Schiphol en Bad Bentheim rijden. Tot de komst van de ICR-stuurstandrijtuigen reden de locomotieven de treindiensten gemengd met de serie 1800.

In december 2007 verdween het getrokken materieel van de verbinding Haarlem – Limburg. De locomotieven gingen hierna, samen met locomotieven uit de serie 1800, treinen bestaande uit composities van ICL-rijtuigen rijden. Deze rijtuigen werden voornamelijk ingezet op de verbinding AmsterdamAmersfoort (– Deventer). Hierbij werd aan beide zijden van de rijtuigen een locomotief geplaatst zodat op de eindstations niet 'omgelopen' hoeft te worden. In de zomer van 2009 stopte de inzet van de ICL-rijtuigen waardoor vrijwel alle locomotieven van de serie 1800 buiten dienst gesteld werden. Ook twee locomotieven van de serie 1700 gingen buiten dienst. In 2010 gingen nog eens 7 locomotieven serie 1700 buiten dienst wegens gebrek aan inzetmogelijkheden (zij het als bijna direct inzetbare koude reserve).

In 2011 en 2012 zijn de locomotieven ingezet met DDM-1. Hiervoor zijn twaalf locomotieven verbouwd: de 1769, 1770 en 1772-1781.

Tot en met 22 augustus 2014 werden de locomotieven ook ingezet voor CityNightLine- en EuroNight-diensten. Sindsdien worden die treindiensten gereden door een locomotief van de serie 189 en later de serie 186.

Buitendienststelling en sloopBewerken

In 2009 en 2010 zijn de locomotieven 1729, 1731, 1732, 1734, 1737, 1748, 1754, 1755, 1762, 1770, 1771, 1774, 1775 en 1779 buiten dienst gegaan en terzijde gesteld. In 2011 gebeurde dat met de locomotieven 1732 (30 juni), 1759 (16 juni-24 aug. 2011) en 1779 (21 juni).

Locomotief 1735 is na een brand te Venlo op 24 februari 2000 afgevoerd. Deze loc is op 8 oktober 2002 gesloopt. Op 1 oktober 2013 is de 1747, die was ingezet op het traject Zwolle – Roosendaal, in de buurt van Olst door brand zwaar beschadigd. Op 4 oktober 2013 is de 1742, die was ingezet op het traject Zwolle – Roosendaal, tussen Breda en Gilze-Rijen door brand zwaar beschadigd.

Locomotief 1742 strandde in Olst met een ICRm-stam op 1 oktober 2013 terwijl het als intercity tussen Zwolle en Etten-Leur (en Roosendaal) reed. De locomotief vloog in brand. Na op 15 februari 2014 terzijde te zijn gesteld, is de loc op 23 juni 2015 naar de sloper HKS afgevoerd.

Locomotief 1747 strandde vier dagen na de 1742, op 4 oktober 2013, tussen Breda en Gilze-Rijen met een ICRm-stam terwijl hij als intercity tussen Den Haag Centraal en Blerick reed. De locomotief strandde door een technisch probleem. Na op 15 februari 2014 terzijde te zijn gesteld, is de loc op 23 juni 2015 naar de sloper HKS afgevoerd.

Locomotief 1767 strandde door brand op 8 december 2016 net na station Enschede Kennispark. Hij was met een DDAR-stam op weg naar Apeldoorn. De loc is geheel uitgebrand en moest worden weggesleept en is op 18 april 2018 gesloopt.

Tussen november 2017 en mei 2018 zijn de eerste 37 locomotieven van de serie 1700 naar Eindhoven gesleept, om vervolgens geplukt te worden en daarna teruggebracht te worden naar Amsterdam-Dijksgracht om te wachten op de slopershamer. Vervolgens werden ze in twee lange rijen opgesteld op het terrein van containerbedrijf TMA Logistics in het Westelijk Havengebied, van waar ze worden overgebracht nar Beelen Sloopwerken. Dit betrof de locomotieven 1701 t/m 1729, 1738, 1754, 1769, 1771, 1773, 1774, 1776, 1777.

In juni 2019 werd opdracht voor het slopen van 35 locs verleend aan Beelen Sloopwerken en aan European Metal Recycling.[2][3]

Op 19 juli 2019 werden de 1701, 1713 en de 1771 als eerste gesloopt. Op 25 juli gevolgd door de 1708, 1712, 1773 en 1776.

Met ingang van de dienstregeling 2020 werden de laatste locomotieven die nog bij NS Reizigers met DD-AR en DDM-1 rondreden terzijde gesteld op Amsterdam-Dijksgracht. De tussenbakken werden uit de stammen gerangeerd en op de Dijksgracht achtergelaten. Loc en stuurstandrijtuig werden naar Amersfoort gereden voor opslag. Dit betrof de 1731, 1732, 1733, 1736, 1737, 1740, 1741, 1743, 1748, 1749, 1751, 1755, 1756, 1757, 1759, 1760, 1763, 1764, 1768, 1770, 1778, 1779 en 1780. De locomotieven van NS International ((1739, 1744, 1745, 1746, 1750, 1752, 1761 en 1765)) blijven nog rijden totdat de DB per 2023 het nieuwe Talgo-materieel gaat inzetten.

In het voorjaar van 2020 zal de 1768 worden overgedragen aan het Spoorwegmuseum, in navolging van twee DDM-1 rijtuigen die al eerder naar het museum gingen.

InzetBewerken

De serie 1700 verzorgt de trekkracht voor de IC Berlijn, de internationale rechtstreekse trein tussen Amsterdam en Berlijn (tussen Bad Bentheim en Berlijn wordt gereden met een locomotief BR 101).

Op 30 mei 2013 zijn 28 locomotieven, samen met hun treinstam DD-AR terzijde gesteld. Bij de modernisering van het DD-AR-materieel tot DDZ zijn alle 50 DDZ-treinstammen gaan rijden met een mDDM-motorrijtuig als aandrijving. Sinds de invoering van de dienstregeling van 14 december 2014 zijn 18 treinstammen inclusief elektrische locomotief 1700 serie weer ingedeeld in de reizigersdienst.

In 2015 zijn 11 locomotieven geselecteerd en aangepast om te kunnen rijden met DDM-1. Dit zijn de 1731, 1751, 1755, 1758, 1760, 1768, 1770, 1774 en 1777, 1778, 1779 en 1780. Deze locs kunnen niet meer met DD-AR of ICRm rijden. De eerste DDM-1 stam kwam op 27 juni 2016 in dienst als spitstrein tussen Enkhuizen en Amsterdam. De laatste stam was in september 2016 gereedgemaakt.

Voor NS International werden in 2015 bestemd: 1738, 1739, 1744, 1745, 1746, 1750, 1752, 1753, 1761 en 1765.

Bijna alle dienstvaardige locs zijn verbouwd voor DD-AR of DDM-1 en kunnen niet meer met ICRm rijden of van DDM-1 naar DD-AR gewisseld worden. De locomotieven kunnen eventueel nog wel ingezet worden voor IC Berlijn (Amsterdam – Bad Bentheim v.v.), City Night Line en andere, al dan niet internationale, getrokken treinen. In december 2019 zijn de locomotieven die met DD-AR en DDM-1 reden buiten dienst gesteld.

De 1700-en in de IC-Berlijn diensten zouden eind 2019 vervangen worden door Vectrons, maar dat is niet doorgegaan. De keuze is op de nieuwe Talgotreinen gevallen, die pas in 2024 geïntroduceerd zullen worden. Tot die tijd blijven de 1700-en in dienst in de internationale diensten van en naar Bad Bentheim.

De laatste jaren reed de serie 1700 met DD-AR of met rijtuigen ICRm in de volgende treinseries:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
1900 Intercity DordrechtBredaEindhoven Centraal Rijdt 4x per dag v.v.
3200 Sprinter Amsterdam CentraalAmsterdam SloterdijkAmsterdam LelylaanSchipholHoofddorp Opgeheven per 2013.
3400 Intercity HaarlemBeverwijkAlkmaar Rijdt alleen in de spits. In de ochtendspits alleen richting Haarlem, in de middagspits alleen richting Alkmaar.
3500 Intercity Schiphol AirportUtrecht Centraal's-HertogenboschEindhoven CentraalHelmondVenlo
3700 Intercity DordrechtRotterdam CentraalSchiedam CentrumDelftDen Haag HSLeiden CentraalSchiphol AirportAmsterdam ZuidUtrecht Centraal's-HertogenboschEindhoven CentraalHelmondVenlo Rijdt alleen 's avonds en op zondag. Vervangt de 2400 en de 3500.
3900 Intercity EnkhuizenHoornAmsterdam CentraalUtrecht Centraal's-HertogenboschEindhoven CentraalHeerlen Stopt niet in Zaandam. Stopt tussen Hoorn en Enkhuizen op alle tussengelegen stations. Rijdt in de vroege ochtend en 's avonds alleen 1x per uur tussen Sittard en Heerlen.
5000 Sprinter Den Haag CentraalDen Haag HSDelftSchiedam CentrumRotterdam CentraalDordrecht Rijdt niet 's avonds na 20:00 en in het weekend. Vormt tot 20:00 een kwartierdienst met de 5100.
5700 Sprinter Utrecht CentraalHilversumWeespAmsterdam ZuidSchiphol AirportHoofddorp Rijdt niet na 20:00 uur.

Sinds december 2019 zijn er nog acht locomotieven beschikbaar (1739, 1744, 1745, 1746, 1750, 1752, 1761 en 1765) die in de dienstregeling 2020 in de volgende treinserie rijden:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
140/240 IC 77 Intercity (NS International / DB Fernverkehr) Amsterdam CentraalAmersfoort CentraalDeventerHengeloBad BentheimRheineOsnabrück HbfHannover HbfBerlin HbfBerlin Ostbahnhof Rijdt elke twee uur, stopt alternerend te Bünde (Westf) of Bad Oeynhausen
(NS locomotief alleen tussen Amsterdam Centraal en Bad Bentheim)

GemeentewapensBewerken

Een aantal 1700-locs is voorzien van een gemeentewapen. Het was de bedoeling dat de namen van afgevoerde 1300-en zouden worden overgebracht op 1700'en. Dat is alleen gebeurd bij de locs 1311 en 1759, die beide genoemd zijn naar de gemeente Best. Daarnaast heeft de 1772 bij wijze van grap tussen 28 december 2005 en 9 januari 2006 tijdelijk met het wapen van modelspoorstad Groterdam rondgereden.[4]

OverzichtBewerken

Nummer In dienst Wapen Huidige of laatste eigenaar/gebruiker Huidige of laatste kleurstelling Opmerking Foto's
1701 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1702 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1703 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1704 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1705 1992 Dalfsen NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1706 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1707 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1708 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1709 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1710 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1711 1992 Emmen NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1712 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1713 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1714 1992 Veenendaal NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1715 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1716 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1717 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1718 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1719 1992 Voorhout NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1720 1992 Beilen NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1721 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1722 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt 02-2018
1723 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1724 1992 Anna Paulowna NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1725 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1726 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1727 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1728 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1729 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1730 1992 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1731 1993 Purmerend NS Reizigers NS-geel Terzijde
1732 1993 Zevenbergen NS Reizigers NS-geel Terzijde
1733 1993 Boxtel NS Reizigers NS-geel Terzijde
1734 1993 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1735 1993 Soest NS Reizigers NS-geel Uitgebrand op 24 februari 2000 in Venlo, gesloopt in 2002
1736 1993 Gilze en Rijen NS Reizigers NS-geel Terzijde
1737 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1738 1993 Duivendrecht NS International NS-geel Gesloopt in 2019
1739 1993 Dalen NS International NS-geel In dienst
1740 1993 Baarn NS Reizigers NS-geel Terzijde
1741 1993 Putten NS Reizigers NS-geel Terzijde  
1742 1993 NS Reizigers NS-geel Uitgebrand op 4 oktober 2013 tussen Breda en Gilze-Rijen, gesloopt in 2015
1743 1993 Wolvega NS Reizigers NS-geel Terzijde
1744 1993 Wijchen NS International NS-geel In dienst
1745 1993 NS International NS-geel In dienst
1746 1993 Castricum NS International NS-geel In dienst
1747 1993 NS Reizigers NS-geel Uitgebrand op 1 oktober 2013 in Olst, gesloopt in 2015
1748 1993 't Harde NS Reizigers NS-geel Terzijde
1749 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1750 1993 NS International NS-geel In dienst
1751 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1752 1993 NS International NS-geel In dienst
1753 1993 NS International NS-geel Gesloopt in 2019
1754 1993 Diemen NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1755 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde  
1756 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1757 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1758 1993 NS International NS-geel Terzijde
1759 1993 Best NS Reizigers NS-geel Terzijde, heeft kleine NS-Cargo sticker op de zijkant
1760 1993 Holten NS Reizigers NS-geel Terzijde
1761 1993 NS International NS-geel In dienst
1762 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1763 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1764 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1765 1993 NS International NS-geel In dienst
1766 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde sinds 2-8-2019 na een aanrijding met een boom
1767 1993 NS Reizigers NS-geel Uitgebrand op 8 december 2016 in Enschede; gesloopt in 2018
1768 1993 Akkrum Spoorwegmuseum NS-geel Terzijde - Bestemd als Museumloc in 2020
1769 1993 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1770 1993 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1771 1993 Abcoude NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1772 (nu TCS 101002) 1993 Train Charter Services Blauw-Wit In dienst
1773 1993 Enkhuizen NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1774 1993 Gramsbergen NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1775 (nu TCS 101003) 1993 Train Charter Services Blauw-Wit In dienst
1776 1993 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1777 1994 NS Reizigers NS-geel Gesloopt in 2019
1778 1994 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1779 1994 NS Reizigers NS-geel Terzijde  
1780 1994 NS Reizigers NS-geel Terzijde
1781 (nu TCS 101001) 1994 Train Charter Services Blauw-Wit In dienst

Enkele locwapensBewerken

  Zie de categorie NS 1700 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.