Hoofdmenu openen

Wikipedia β

Abcoude

plaats en voormalige gemeente in Nederland

Abcoude Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een dorp en voormalige gemeente in het noordwesten van de Nederlandse provincie Utrecht, grenzend aan de gemeente Amsterdam. De gemeente is op 1 mei 1941 ontstaan uit de samenvoeging van de voormalige gemeenten Abcoude-Baambrugge en Abcoude-Proostdij en is op 1 januari 2011 opgegaan in de gemeente De Ronde Venen. Door grenswijzigingen heeft Abcoude eerder behoord tot de Nederlandse provincies Noord-Holland en Zuid-Holland. De gemeente telde 8.764 inwoners (per 31 december 2010, bron: CBS) en had een oppervlakte van 32,11 km² (waarvan 1,75 km² water).

Abcoude
Voormalige gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Abcoude Wapen van Abcoude
(Details) (Details)
Abcoude
Abcoude
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Gemeente Vlag De Ronde Venen De Ronde Venen
Coördinaten 52° 16′ NB, 4° 58′ OL
Overig
Postcode 1390, 1391
Netnummer 0294
Voormalige gemeente 1941 - 2011
Ontstaan uit Abcoude-Baambrugge en Abcoude-Proostdij
Opgegaan in Vlag De Ronde Venen De Ronde Venen
Amsterdamse code 10712
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Inhoud

GeografieBewerken

 
Zicht op Abcoude.

Abcoude ligt circa 1 kilometer ten zuiden van Amsterdam Zuidoost, 12 kilometer zuidoostelijk van Amsterdam en 20 kilometer ten zuidwesten van Almere. Midden door Abcoude stroomt de Angstel, die uitmondt in het Abcoudermeer en daarna doorgaat als Holendrecht. Ook ligt het plaatsje aan het riviertje het Gein; dit trekt, onder meer vanwege de historische omgeving, veel toeristen. De belangrijkste straat van het dorp is de Hoogstraat, tevens de belangrijkste winkelstraat van het dorp.

Tot de voormalige gemeente Abcoude behoorden de kernen Baambrugge en Stokkelaarsbrug.

RivierenBewerken

 
De Angstel in Abcoude
  • Angstel (Abcoude - Loenersloot)
  • Gein (Abcoude - Driemond)
  • Winkel (Abcoude/Baambrugge - Stokkelaarsbrug)

Bruggen en aquaductBewerken

WijkenBewerken

  Zie Wijken en buurten in Abcoude voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • Abcoude-Noord
  • Abcoude-Oost
  • Abcoude-Zuid
  • Abcoude-West

IndustrieBewerken

GeschiedenisBewerken

 
Oude kaart van Abcoude uit 1868[1]

Abcoude werd voor het eerst genoemd in een uit 1085 stammend verslag van de bisschop van Utrecht waarin men het heeft over ’habitatores de Abecenwalde’, oftewel ‘de inwoners van Abecenwalde’.

Op de (vaak betwiste) grens van het toenmalige graafschap Holland en het Bisdom Utrecht lag het slot Abcoude. Hiervan werd het eerst melding gemaakt tijdens de verwoesting van de hand van Gijsbrecht van Amstel in 1274. Het kasteel is later herbouwd geweest maar heden zijn enkel nog de fundamenten zichtbaar in het landschap met daar omheen de herstelde slotgracht.

Op 1 januari 2011 is de gemeente Abcoude samengevoegd met de gemeente De Ronde Venen. De nieuwe gemeente De Ronde Venen bestaat uit de plaatsen Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen, Waverveen, Abcoude, Baambrugge, Amstelhoek en De Hoef.

CultuurBewerken

 
Zicht op Abcoude centrum.

BezienswaardighedenBewerken

  • Dorpskerk: deze gotische kerk, het oudste bouwwerk van Abcoude, stamt uit ±1491 en bevat onder andere een tombe van een der vroegere Heren van Abcoude en diens gemalin.
  • Katholieke H.H. Cosmas en Damianuskerk, deze neogotische kerk, ontworpen door Alfred Tepe, werd in 1888 opgeleverd. Het hoofdaltaar van de kerk is van de hand van Friedrich Wilhelm Mengelberg.
  • Dorpskerk van Baambrugge, gebouwd omstreeks 1844. Het gebouw werd vele malen verbouwd en gerestaureerd, maar heeft zijn oorspronkelijke uitstraling gehouden.
  • Natuurgebied Botshol, dit natuurgebied, bestaande uit twee plassen, wordt gekenmerkt door zijn rijke flora en fauna.
  • Fort Abcoude, dit fort was een van de eerste schakels uit de Stelling van Amsterdam die werd gerealiseerd. Het fort werd nooit in gebruik genomen maar bleef wel bestaan.
  • Historische Paardenmarkt (zie: Paardenmarkt en Abcouder feestweek).
  • Gein, aan de beide oevers van het riviertje staan talloze historische boerderijen. Halverwege verbindt de Wilhelminabrug de beide oevers.
  • Hugo de Vriestuin, klein dorpspark met eeuwenoude bomen en een vijver, naast de standplaats van de wekelijkse dorpsmarkt.
  • Broekzijder Molen
  • Oostzijdse Molen

MonumentenBewerken

Een deel van Abcoude is een beschermd dorpsgezicht. Verder zijn er in het dorp tientallen rijksmonumenten.

EvenementenBewerken

Reeds in 1309 werd melding gemaakt van de 'Apicwoudermarct', welke waarschijnlijk eind augustus werd gehouden en die zo bekend was dat men hem, evenals Sint-Jan, als tijdsaanduiding gebruikte. In 1471 kreeg Abcoude het recht tot het houden van een Vrije Paardenmarkt. Tevens werd bepaald dat deze jaarlijks zou plaatsvinden op de laatste donderdag van augustus. In 1541 werd dit recht bekrachtigd door Keizer Karel V. Hierdoor was het in het gehele bisdom Utrecht enkel toegestaan paarden te verkopen in de stad Utrecht 'ofte in den dorpe van Abcoude ende op de gewoonlijke marcktdagen'.

Al snel kwamen er niet alleen paarden naar Abcoude maar ook marskramers en straatartiesten, de Paardenmarkt kreeg het karakter van een jaarmarkt en van heinde en ver stroomden de mensen toe. Door de jaren is deze jaarmarkt door velerlei initiatieven uitgebreid met allerhande festiviteiten. Er ontstond een dorpsfeest rond de historische paardenmarkt dat inmiddels is uitgegroeid tot een evenement van vijf dagen, waarvan de bewuste donderdag nog steeds de kern is. Deze vijf dagen staan bekend als de 'Abcouder Feestweek' en vinden plaats onder de bezielende leiding van de 'Stichting Feestelijkheden Abcoude (SFA)'. Sedert het begin van de twintigste eeuw is er jaarlijks een kermis aanwezig tijdens de Feestweek.

In 2012 vierde de Stichting Feestelijkheden Abcoude haar honderdste verjaardag met een extra lange feestweek en een uitgebreid scala aan (oud-)Hollandse activiteiten voor jong en oud.

Openbaar vervoerBewerken

  • NS-station Abcoude (Amsterdam-Uitgeest en Rotterdam/Utrecht-Rhenen)
  • Buslijn 120 (Utrecht - Maarssen - Breukelen - Nieuwersluis - Loenen aan de Vecht - Loenersloot - Baambrugge - Abcoude - Amsterdam Bijlmer ArenA)
  • Buslijn 126 (Mijdrecht - Wilnis - Vinkeveen - Abcoude (afroephalte bij afrit snelweg) - Amsterdam Bijlmer ArenA NS)
  • Buslijn 612 (Schoolbus; Abcoude, Viaduct A2 - Amstelveen, Uilenstede)

StedenbandBewerken

 
Binnenhof van het Kasteel van Gaasbeek

Abcoude was verzusterd met Lennik wegens oude banden met de adellijke heersers van het Kasteel van Gaasbeek. De gemeente Ronde Venen heeft echter eind 2011 aangegeven de zusterband, met bijbehorende tradities, te zullen stoppen in het kader van bezuinigingen.

OnderwijsBewerken

De kern van Abcoude telt vier basisscholen, Baambrugge telt er één.

Naam Plaats type aantal groepen/klassen opmerkingen
C.N.S. Abcoude Protestants-christelijk 10
Piet Mondriaan Abcoude Openbaar 14 De Piet-Mondriaanschool is ontstaan uit een fusie tussen de Nellesteinschool en OBS de Manse (een Daltononderwijs-school)
Pius Abcoude Rooms-katholiek 10
Paulus Abcoude Rooms-katholiek
Ichtus Baambrugge Protestants-christelijk

SportBewerken

Bekende inwonersBewerken

AbcoudeBewerken

BaambruggeBewerken

LiteratuurBewerken

  • Abcoude en Baambrugge 900 jaar, door D.G. Carasso, M. Carasso-Kok e.a. Stichting Historisch Boek Abcoude 900 jaar, Abcoude 1985 ISBN 90-9001002-5

Zie ookBewerken