Hoofdmenu openen

Wikipedia β

Heerlen

gemeente in de Nederlandse provincie Limburg

Heerlen (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Limburgs: plaatselijk Heële, elders Haerle of Haelder) is een Nederlandse stad en gemeente in het zuidoosten van de Nederlandse provincie Limburg. Heerlen is de grootste gemeente in de Oostelijke Mijnstreek, en de tweede grootste stad (plaats) in Zuid-Limburg.

Heerlen
Heële
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Heerlen Wapen van de gemeente Heerlen
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Heerlen (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Limburg
Coördinaten 50° 53′ NB, 5° 58′ OL
Algemeen
Oppervlakte 45,53 km²
- land 45,02 km²
- water 0,51 km²
Inwoners (30 april 2017) 86.910? (1930 inw./km²)
Bestuurscentrum Heerlen
Belangrijke verkeersaders A76 A79 N281 4
Politiek
Burgemeester (lijst) Ralf Krewinkel (PvdA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 28.200 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 123.000
WW-uitkeringen (2014) 46 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 6400-6433
Netnummer(s) 045
CBS-code 0917
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.heerlen.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Heerlen
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Heerlen
Schachtgebouw van een Heerlense mijn.
Het hart van Heerlen, met het Glaspaleis (rechts), de Pancratiuskerk en Muziekschool

Heerlen kent de volgende kernen of stadsdelen:

Op 30 april 2017 had Heerlen 86.910 inwoners (bron: CBS). De gemeente is daarmee de vierde in grootte van Limburg, na Maastricht, Venlo en Sittard-Geleen. Heerlen maakt deel uit van het bestuurlijke samenwerkingsverband Parkstad Limburg, waar in totaal rond de 240.000 mensen wonen. Sedert 2006 heeft deze in oppervlakte relatief kleine stadsregio de bijzondere status van plusregio. Deze status is in 2014 weer afgeschaft.

In october 2017 heeft de ministerraad het voorlopig besluit genomen tot de fusie van de gemeentes Heerlen en Landgraaf per 1 januari 2019.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

  Zie ook Geschiedenis van Heerlen
  Zie ook Kerkgeschiedenis van Heerlen

Recent verledenBewerken

In de 19e eeuw was Heerlen een tamelijk geïsoleerd dorp. Hoofdmiddel van bestaan was de landbouw, goede aan- en afvoerwegen ontbraken. Wilde men met de trein reizen, dan moest men eerst te voet naar Simpelveld (aan de spoorlijn Aken - Maastricht) of Sittard (de spoorlijn Maastricht - Venlo) om daar de trein te nemen. Men kon ook met de postwagen gaan naar Valkenburg, Sittard of Aken. Pas in 1896 kwam de spoorlijn Sittard - Herzogenrath tot stand, welke werd aangelegd door de spoorwegbouwer Henri Sarolea, die later met de gebroeders Carl en Friedrich Honigmann de directie zou voeren van de Oranje-Nassaumijnen.

Die spoorlijn was dringend gewenst in verband met de exploitatie van steenkool. In 1894 was al begonnen met de aanleg van de Oranje-Nassaumijn I, 1899–1974, die vijf jaar later in productie ging. Op Heerlens grondgebied kwamen nog drie mijnen: de Oranje-Nassau III (1917–1973) te Heerlerheide, Oranje-Nassau IV (1927–1966) te Heksenberg en Staatsmijn Emma (1911–1973) in Treebeek (destijds grondgebied van de gemeente Heerlen). De bevolking nam in korte tijd explosief toe: van een dorpje met 6646 inwoners in 1900 tot een stad van 32.263 inwoners in 1930. Voor al deze mensen uit binnen- en buitenland moesten huizen, scholen, winkels en een ziekenhuis gebouwd worden, wegen worden aangelegd enzovoorts, en dat alles in zeer korte tijd. Het is daarom niet verwonderlijk dat nog maar weinig historische gebouwen bewaard zijn gebleven. In de grote verandering van dorp tot stad vond men ze niet meer passen in een modern stadsbeeld en dus werden ze gesloopt. Beeldbepalend voor Heerlen in de mijnbouwperiode was de hoogste schoorsteen bij een steenkolenmijn. Deze schoorsteen werd in de volksmond aangeduid als Lange Jan, en was van zeer grote afstand al zichtbaar.

HedenBewerken

Er herinnert nog maar weinig aan dat steenkoolverleden van de stad. De steenbergen zijn afgegraven en veranderd in woonwijken of parken, de koeltorens en grote schoorstenen zijn verdwenen. Het schachtgebouw van de Oranje-Nassau I is nog het meest in het oog springende en directe overblijfsel. Ook de vele wijken die in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog zijn aangelegd vormen nog steeds sprekende getuigen van die markante periode uit Heerlens geschiedenis. De enige overgebleven steenberg in originele staat (tevens van heel Nederland), de Wilhelminaberg, ligt aan de rand van de Brunssummerheide, maar wordt 'bedreigd' met afgraving, omdat er kostbaar zilverzand onder ligt.

Wel zijn nog hier en daar in Heerlen markante gebouwen bewaard gebleven die herinneren aan de tijd dat Heerlen en de Oostelijke Mijnstreek een groeigebied was. In 1935 kwam een zeer befaamd geworden gebouw gereed, het Glaspaleis van opdrachtgever en lokale winkelier Peter Schunck.

Na jaren van verval en restauratie is het Glaspaleis in 2004 weer in gebruik genomen, nu als cultureel centrum. Het gebouw staat midden in de stad, omgeven door de drie centrale pleinen: Bongerd (Markt), Pancratiusplein en Emmaplein. Het is een nationaal monument en volgens een klassering der Union of International Architects een van de duizend belangrijkste 20e-eeuwse gebouwen ter wereld. Daarnaast hebben het gebouw en de restauratie vele onderscheidingen ontvangen. Een van de aspecten waarin het zijn tijd ver vooruit was is het energiegebruik. Al snel na de ingebruikname bleek dat de geïnstalleerde verwarming zelfs in de winter niet nodig was, omdat het als een broeikas werkt. Destijds was het het symbool van het meegaan van Heerlen in de vaart der volkeren en tegenwoordig is het het symbool van een (gehoopte) wedergeboorte na de bloeitijd van de mijnindustrie.

De massale immigratie in de mijnwerkerstijd heeft ertoe geleid dat de gemeenschap van Heerlen ingrijpend veranderd is. Andere Limburgers merken dit vooral aan de taalsituatie: nergens anders in Nederlands Limburg neemt het plaatselijk dialect zo'n marginale plaats in, al is het Heerlens nog niet verdwenen. Het Nederlands dat er gesproken wordt is echter zeer zwaar door het Limburgs beïnvloed; zie het artikel Heerlens Nederlands.

DSMBewerken

Min of meer als overblijfsel van de voormalige mijnindustrie is in Heerlen nog steeds het hoofdkantoor van chemieconcern DSM gevestigd.

BezienswaardighedenBewerken

Voor Hoensbroek, zie de plaatsbeschrijving daar.

KerkenBewerken

 
Sint-Pancratiuskerk
 
Sint-Gerardus Majellakerk, Heerlerheide
Heerlen-Stad
Heerlerheide
Heerlerbaan

KapellenBewerken

 
Cenotaaf Ten Esschen
  • Grafkapel De Loë, op begraafplaats aan Akerstraat, van 1848.
  • Kapel Benzenrade, tegenover Benzenrade 24, in Benzenrade, betreedbare wegkapel, gewijd aan het Heilig Hart.
  • Kruiskapel, naast Bremerweg 7, wegkapel, van 1987, in buurtschap De Euren bij Benzenrade.
  • Vredeskapel, nabij Akerstraat 37a, in het Centrum.
  • Sint-Elisabethkapel, aan Zandweg 180, in Heerlerbaan
  • Mariakapel, veldkapel aan hoek Litscherboord/ir. Blankevoortstraat, van 1995. In de buurt Rennemig
  • Mariakapel, veldkapel naast Esschenweg 14, van 1948. In de buurtschap Ten Esschen
  • Muurkapel of cenotaaf, aan Ten Esschen 2, van 1767. In de buurtschap Ten Esschen.
  • Mariakapel aan de Mergelsweg in de wijk Welten, een niet-overdekte Mariakapel, van 1954.

KloostersBewerken

 
Savelsbergklooster

SynagogenBewerken

Voormalige synagoge, aan Stationstraat 24a. ZieJoodse begraafplaatsen (Heerlen)

WatermolensBewerken

 
Weltermolen

Op de Caumerbeek, met de stroom mee:

Op de Geleenbeek, met de stroom mee:

Kastelen, vestingwerkenBewerken

 
Kasteel Ter Worm

Boerderijen, woonhuizenBewerken

 
Hoeve Corisbergweg 119A
 
Huis op de Linde
  • Geleenhof, aan Valkenburgerweg, van 1688
  • De Doom, aan De Doom 44, historische hoeve
  • Hoeve Molenberg, van 1776, aan
  • Hoeve Meezenbroek, aan Kasteellaan 1-3, van 1660
  • Hoeve Corisberg, aan Corisbergweg 1, 18e eeuw
  • Hoeve Droepnaas, aan Corisbergweg 119, 1779
  • Hoeve Corisbergweg 119A, vakwerkhoeve, 17e-eeuws
  • De Horicherhof, aan Corisbergweg 121, vakwerkhoeve, 17e-eeuws
  • De Onderste Caumer, vakwerkhoeve van 1739, met poort van 1808
  • Schiffelerhof, aan Schiffeler 1 en 2, van omstreeks 1800
  • Hoeve Esschenweg 111, van 1854
  • Hoeve Esschenweg 119, van 1751
  • Hoeve De Struver, Ter Esschen 80, van 1742
  • De Baak, hoeve, aan Meezenbroekweg 95, van 1797
  • Op den Dries, hoeve, aan Dreesch 1, van 1733
  • Hoeve de Mullender, aan De Doom 22, van 1792
  • Hoeve De Rousch, aan Kloosterkensweg 17, van 1859
  • Hoeve Overste Douvenrade, aan Terworm 1, 18e eeuw
  • Restanten hoeve Middelste Douvenrade, aan Terworm 2, 18e eeuw
  • Hoeve Gitzbach, 17e-19e eeuw, aan Terworm 6
  • U-vormige hoeve aan Leon Biessenstraat 71, van 1777
  • Huis op de Linde, atelierwoning, van 1931, door Frits Peutz
  • Huis de Luijff, aan Wilhelminaplein 24, herenhuis, begin 19e eeuw, van oorsprong 17e-eeuws
  • Gasthuisstraat 2, woonhuis, oorspronkelijk 17e-eeuws, later verbouwd.
  • Villa Imstenrade, aan Imstenrade 5, van 1908
  • Woonhuis en watertoren, in chaletstijl, aan Imstenrade 4, van 1910

Historische schoolgebouwenBewerken

 
Voormalige Mijnschool
 
Ambachtsschool
  • De voormalige Vroedvrouwenschool, verbonden aan de Sint-Elisabethkliniek, aan Parc Imstenrade 3-43 en Gasthuis 44-130, van 1922, door Jan Stuyt. In 1998 verbouwd tot appartementencomplex en zorginstelling.
  • De voormalige Ambacht- en Mijnschool, aan Burgemeester de Hesseleplein 21, van 1913, door Jan Stuyt.
  • De voormalige Nieuwe Mijnschool, aan Bekkerveld 30, van 1922, door J. Seelen
  • De Broederschool, aan Kerkraderweg 7, van 1921, door Frits Peutz
  • Jongensschool [Buitengewoon Lager Onderwijs|BLO], aan Holleweg, van 1931
  • Zusterhuis met Bewaarschool en Huishoudschool "Molenberg", aan Gerard Bruningstraat 6-8, van 1921, door Frits Peutz
  • Voormalige Kweekschool "Maria Immaculata", aan Bekkerveld 1, van 1929, door Frits Peutz
  • Sint-Theresiaschool, aan Kerkraderweg 76, van 1931, door Frits Peutz en H.H.A. Tummers
  • Voormalige ULO-school voor jongens, aan Laan van Hövell tot Westerflier 23, van 1931.
  • R.K. Meisjesschool Maria Onbevlekt Ontvangen, aan Pater Beatusstraat 1, door J. Seelen en Piet Buskens, van 1929
  • R.K. Meisjes-HBS, aan Gasthuisstraat 21, van 1934, door J. Seelen
  • Voormalige Mijnschool (opleiding tot mijnopzichter), aan dr. Jaegerstraat in Bekkerveld, van 1922, vanaf 1940 MTS, vanaf 1957 HTS, omgebouwd tot appartementengebouw.

Industriële monumentenBewerken

 
Voormalige maalderij Schijns-Hermens
  • Schachtgebouw mijn Oranje-Nassau I, nabij Kloosterweg 1.
  • Voormalig hoofdkantoor der Oranje-Nassaumijnen, aan Kloosterweg 1, van 1931, ontworpen door D. Roosenburg. In 1995-1996 gerestaureerd en tegenwoordig benut door het CBS
  • Fa.J.Schijns-Hermens Granen en Meel, aan Akerstraat-Noord 310-312, van 1890, met molenaarswoning en graanmaalderij die van 1910-1978 in bedrijf was.

MijnwerkerskolonieënBewerken

 
Kolonie Grasbroek

De eerste mijnwerkerswoningen ontstonden in de Leenhofstraat (wijk Meezenbroek) in 1905-1906, ten behoeve van de Oranje-Nassaumijnen. Een volgende groep, oorspronkelijk bestaande uit 186 huizen, werd gebouwd in Musschemig, tussen 1905 en 1918. Deze werden in de Lotharingse stijl gebouwd, welke zowel schoon metselwerk als gepleisterd metselwerk vertoont.

In Grasbroek werd in 1909 een complex woningen in Lotharingse stijl gebouwd. Van 1910-1915 werden er ook woningen voor hoger mijnpersoneel (opzichters, hoofdopzichters) gebouwd.

In de wijk Beersdal werd van 1911-1918 een groep van 272 woningen gebouwd, en deze wijk is tegenwoordig geklasseerd als Rijksbeschermd gezicht en eveneens uitgevoerd in Lotharingse stijl.

In de wijk Rennemig werden van 1914-1918 ook huizen in Lotharingse stijl gebouwd. In 1923-1925 werden hier ook opzichterswoningen gebouwd. Ook de groep huizen in de wijk Ganzenweide (in stadsdeel Heerlerheide) was voor hoger mijnpersoneel bestemd.

Van 1912-1918 werden 176 woningen in de wijk Passart in Heerlerheide gebouwd, ontworpen door Jos Cuypers, in historiserende stijl, met onder meer klokgevels.

Een grote kolonie werd gebouwd in Molenberg, ontworpen door Jan Stuyt. Het betrof 710 huizen en 18 winkels en werd gebouwd in het tijdvak 1915-1927. Een aantal hiervan werd gesloopt, de meeste werden gerenoveerd in 1977.

In 1921 werd een klein aantal huizen gebouwd in Welten, ontworpen door Jan Stuyt. In 1986 werden deze huizen gerenoveerd. In Heksenberg werden woningen gebouwd die door F.W. de Rooy ontworpen waren en gerealiseerd werden van 1927-1928.

In 1941 werd de Maria-Christinawijk te Heerlerheide gebouwd. Deze was als een nationaalsocialistische modelwijk gedacht en werd ontworpen door de Duitse architecten K. Gonser en H.G. Oechler. Naar nazi-gebruik omvatte de wijk ook partijgebouwen en een exercitieterrein. Er werd tevens gerekend op kinderrijke gezinnen. De wijk was bedoeld voor Duits personeel dat de mijn van de Nederlanders zou overnemen, maar uiteindelijk werd ze pas in 1947 opgeleverd en uiteraard ontbraken de partijgebouwen en dergelijke en werden de woningen door Nederlands personeel in gebruik genomen.

In februari 2008 werden de voormalige mijnkoloniën Beersdal, Eikenderveld en Maria-Christinawijk als beschermd stadsgezicht aangewezen door de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten. Ook de uitbreidingswijk Tempsplein van architect Jan Stuyt werd aangewezen als beschermd gezicht.[1] Ook een gedeelte op de grens met buurgemeente Landgraaf is een beschermd stadsgebied. Verder is een gebied van de wijk Molenberg een beschermd stadsgezicht.

OverigBewerken

 
Raadhuis van Heerlen
Zie ook

MuseaBewerken

 
Het Thermenmuseum

Natuur en landschapBewerken

Heerlen is een langgerekte gemeente, en onderdeel van de Oostelijke Mijnstreek. Er zijn aanzienlijke hoogteverschillen. Het centrum ligt op ongeveer 120 meter hoogte. Door toedoen van de steenkoolmijnen en de bijbehorende verspreide bebouwing ontstond een tamelijk volgebouwd gebied dat zich uitstrekt over aangrenzende (en geannexeerde) steden als Hoensbroek, en naburige gemeenten als Brunssum en Landgraaf. Nadat de mijnen werden gesloten zijn de meeste overblijfselen ervan, inclusief de terrils, verdwenen en werden op deze gebieden bedrijventerreinen ingericht dan wel woonwijken gebouwd. Ook infrastructuur, met name de vrijwel parallel lopende autosnelwegen Rijksweg 76 en Provinciale weg 281, droegen bij aan versnippering van het landschap.

Toch zijn er nog overblijfselen van het voormalige heuvelland te vinden: Het dal van de Geleenbeek in het zuidwesten, met Landgoed Ter Worm met onder meer het kasteel, en de omgeving van buurtschap Ten Esschen zijn daar voorbeelden van. Dwars door de stad en ten oosten van het centrum loopt de Caumerbeek, met nog steeds hellingbossen, waaronder het Aambos dat als stadspark kan worden beschouwd. Her en der vindt men in het stadsgebied van Heerlen nog historische boerderijen.

Ook zuidelijk van de stadsbebouwing vindt men een open gebied, met de buurtschappen Benzenrade en Imstenrade, en het natuurgebied Imstenraderbos, een hellingbos.

Ten zuiden daar weer van bevindt zich een door infrastructuur gedomineerd gebied, met bedrijventerrein "De Beitel" van 132 ha, het Knooppunt Bocholtz en een smalle strook langs de Rijksweg 76 tot aan de Duits-Nederlandse grens.

Ten oosten van de Maria-Christinawijk vindt men het natuurgebied Brunssummerheide met Schrieversheide en Heksenberg. De belangrijkste parken zijn verder Heidserpark in het noorden van Heerlerheide, en Koumenberg, tussen Heerlerheide en Hoensbroek.

BedrijventerreinenBewerken

De gemeente Heerlen telt tal van bedrijventerreinen, namelijk:

  • Avantis, internationaal bedrijventerrein in het Duits-Nederlandse grensgebied, gericht op technologie en logistiek.
  • De Beitel, 132 ha in het zuiden van de gemeente, tussen Simpelveld en Spekholzerheide
  • Trilandis, ten noorden van Knooppunt Bocholtz, met logistieke en medisch technologische bedrijven'
  • Coriopolis, nabij het centrum in de wijk Terworm, nabij de Hogeschool. Vooral technologiebedrijven.
  • Trompenburgstraat en Autoboulevard, nabij de wijk Vrank, met garagebedrijven, grootschalige detailhandels- en groothandelsactiviteiten.
  • De Koumen, tussen Heerlerheide en Hoensbroek, tussen de wijken Rennemig en Nieuw-Lotbroek, 48 ha groot met meer dan 100 bedrijven en 1.500 werknemers.
  • Emma, gelegen op terreinen van de voormalige Staatsmijn Emma, ten noorden van de wijk Passart van Heerlerheide.

OnderwijsBewerken

Heerlen heeft en had tal van onderwijsinstellingen, zoals:

Deze onderwijsinstellingen zijn door fusies tot stand gekomen, en hebben tegenwoordig meerdere vestigingen, ook in de regio.

ZiekenhuizenBewerken

CultuurBewerken

ArchitectuurBewerken

  • Architectuurcentrum Vitruvianum in het Glaspaleis organiseert exposities, evenementen, rondleidingen en lezingen.

FilmBewerken

  • Quatro Cinema
  • Filmhuis De Spiegel

TheatersBewerken

 
Theater Heerlen

WinkelenBewerken

Tussen het Schouwburgplein tot aan het NS-station bevinden zich de winkelstraten van Heerlen. Daarnaast zijn er twee winkelcentra in het centrum te weten Corio Center Heerlen bij het station en Shoppingcenter 't Loon achter het Schouwburgplein.

Daarnaast is in 2007 Charlies Bazaar geopend waar kleine ondernemers ruimte kunnen huren per m2. Dit is gevestigd in voormalig winkelcentrum de Klomp. Men waant zich hier in de sfeer van Oriëntaalse markt. Ongeveer een jaar later stopte dit initiatief. Het winkelcentrum staat sindsdien leeg, er is nog geen nieuwe bestemming voor gevonden.

Aan de rand van Heerlen ligt Woonboulevard Heerlen. Men kan hier terecht op gebied van wonen en woninginrichting.

EvenementenBewerken

  • Jazz on the Roof – elke tweede dinsdag van de maand live jazz op het dak van het Glaspaleis
  • Koffieconcerten – elke derde zondag van de maand in Filmhuis De Spiegel, Glaspaleis, door leden van het LSO
  • Lunchpauzeconcerten – elke eerste donderdag van de maand in Filmhuis De Spiegel
  • Cultura Nova – tiendaagse grensoverschrijdend cultureel zomerfestival
  • International Breakdance Event (ook IBE, the Notorious IBE genoemd) – jaarlijks terugkerend Breakdance-evenement.
  • Booch! Gratis jaarlijks terugkerend muziekevenement met twee podia (vanaf 2011 beide op het Pancratiusplein)
  • Charles Hennen Concours – jaarlijks internationaal kamermuziek concours met nevenactiviteiten en concerten
  • Orlando Festival – zomers kamermuziekfestival met concerten in Theater Heerlen, Theater Kerkrade en abdij Rolduc in Kerkrade
  • ParkCity Live – jaarlijks pop- en cultureel openluchtfestival met 5 podia en vele grote (voornamelijk) nationale artiesten op Park Bekkerveld in het hart van Heerlen
  • Dutch Mountain Film Festival – jaarlijks internationaal bergfilmfestival
  • Serious Request 2015 - in 2015 was Heerlen gaststad van het landelijke televisie-evenement Serious Request.

RecreatieBewerken

In het noordoostelijk deel van de gemeente ligt op de grens met twee buurgemeenten de Brunssummerheide, met in het zuidwesten van dat gebied in de gemeente Heerlen de Heksenberg.

SportBewerken

In de periode 1970 tot en met 1998 was Heerlen het decor voor de start van de wielerklassieker Amstel Gold Race. In 1967 vond in Heerlen het WK wielrennen plaats. Jan Janssen haalde er een zilveren medaille.

Nu vindt nog jaarlijks een wielercriterium plaats, genaamd de RaboRonde Heerlen. Deze wedstrijd wordt telkens op de eerste vrijdag na de Ronde van Frankrijk verreden in de binnenstad van Heerlen. Het criterium wordt sinds 1990 georganiseerd en trekt vele tienduizenden bezoekers.

Heerlen heeft een eigen tafeltennisclub: MF Services/Fürst

VoetbalBewerken

Heerlen kent meerdere amateurvoetbalclubs.

Club Competitie 2017/18
EHC Landelijk, Zondag Hoofdklasse B
RKSV Groene Ster Landelijk, Zondag Hoofdklasse B
FC Hoensbroek Zuid 2, Zondag 1e klasse D
RKSV Bekkerveld Zuid 2, Zondag 1e klasse D
RKVV Heksenberg Zuid 2, Zondag 3e klasse B
RKVV Weltania Zuid 2, Zondag 3e klasse A
Sporting Heerlen Zuid 2, Zondag 3e klasse A
Passart-VKC Zuid 2, Zondag 4e klasse B
RKHBS Zuid 2, Zondag 4e klasse B
KCC '13 Zuid 2, Zondag 5e klasse B
NEC '92 Zuid 2, Zondag 5e klasse B
SV Eikenderveld Zuid 2, Zondag 5e klasse B

GeografieBewerken

De plaats Heerlen ligt in het Bekken van Heerlen, waar de Geleenbeek samen met verschillende zijrivieren ontspringt.

 

Topografisch kaartbeeld van de stad Heerlen, maart 2014. Klik op de kaart voor een vergroting.

VervoerBewerken

Heerlen heeft één NS-station (station Heerlen) en vier Arriva-stations: Station Heerlen, Station Heerlen de Kissel, Station Heerlen Woonboulevard en station Hoensbroek. De exploitatie van het streek- en stadsbusvervoer ligt ook in handen van Arriva.

BestuurBewerken

WijkindelingBewerken

Door de mijnindustrie en de toenemende bevolking zijn in de 20e eeuw tussen de oorspronkelijke dorpskernen vele nieuwe wijken ontstaan. Dit heeft ertoe geleid dat alle plaatsen binnen en rondom de gemeente met elkaar verweven werden. Per 1 januari 1982 werd de gemeente Hoensbroek, waarvan de bebouwing voor een groot gedeelte aansluit op die van Heerlen, bij Heerlen gevoegd. Zij vormt sindsdien een onderdeel van het stadsdeel Heerlen-Noord, waarin al eerder het oorspronkelijke dorp Heerlerheide is opgegaan. Sinds 2002 hebben de plaatsen echter weer hun eigen plaatsnaamborden terug, zo ook Heerlerbaan.

De stad omvat 4 stadsdelen te weten Heerlen-Centrum, Heerlerheide, Heerlerbaan en Hoensbroek. Verder zijn er een aantal wijken/dorpen die ook weer in een aantal buurten zijn onderverdeeld. Geografisch gezien is Heerlen onder te verdelen in 3 delen:

vervolg Heerlen-Noord:

Heerlen-Zuid:


Naast deze wijken bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:
Benzenrade, Bovenste Caumer, Ten Esschen, De Euren, Heihoven, Hondsrug, Imstenrade, Koningsbeemd, Musschenbroek, Onderste Caumer, Schurenberg, Terschuren, Terworm en Vrank

Zetelverdeling gemeenteraadBewerken

Zetelverdeling vanaf 2014
11
6
5
3
2
2
2
2
2
1
1
11 
De 37 zetels zijn als volgt verdeeld:

██ SP: 11

██ OPH Sjabloon:Zetelverdeling/Controle/Afkorting: 6

██ CDA: 5

██ Hart-Leers Sjabloon:Zetelverdeling/Controle/Afkorting: 3

██ PvdA: 2

██ Stadspartij Heerlen Sjabloon:Zetelverdeling/Controle/Afkorting: 2

██ VVD: 2

██ D66: 2

██ PHB Sjabloon:Zetelverdeling/Controle/Afkorting: 2

██ GL: 1

██ RPN Heerlen Sjabloon:Zetelverdeling/Controle/Afkorting: 1

De gemeenteraad van Heerlen bestaat uit 37 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
SP 8 7 11 9 11
Ouderen Partij Heerlen 2 1 2 3 6
CDA 8 8 5 6 5
Hart-Leers 2 3
PvdA 5 4 8 4 2
Stadspartij Heerlen 6 6 4 4 2
VVD 4 3 3 3 2
D66 2 2 2
Partij Hoensbroeks Belang 2
GroenLinks 2 2 1 1 1
RPN Heerlen 1
Trots op Nederland 1
Totaal 37 37 37 37 37

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
 Schinnen   Brunssum   Landgraaf 
 Nuth     Kerkrade 
 Voerendaal   Simpelveld   Aken (D) 

SamenwerkingsverbandenBewerken

 
Die Euregiobahn op station Heerlen

Sinds 1 januari 1982 wordt de huidige gemeente Heerlen gevormd door Heerlen en de voormalige gemeente Hoensbroek. Thans vormt Heerlen samen met Kerkrade, Landgraaf en Brunssum als sterk verstedelijkt gebied een plusregio, waarin in totaal ongeveer 250.000 mensen wonen. De officiële naam van deze stadsregio is "Parkstad Limburg", met daarin ook de meer landelijke gemeenten Voerendaal, Simpelveld en Onderbanken. Heerlen vervult in deze stadsregio een centrumfunctie.

Samen met de gemeenten Maastricht en Sittard-Geleen vormt Heerlen het samenwerkingsverband Tripool Zuid-Limburg. Deze samenwerking is bedoeld om de economische structuur in het gebied Zuid-Limburg te versterken.

Er bestaat ook een grensoverschrijdend regionaal cultureel-economisch samenwerkingsverband, de Euregio Maas-Rijn, waarin de nabije Belgische, Nederlandse en Duitse regio's als vijf partners participeren. In 1991 heeft dit een juridische status gekregen. De Euregio manifesteert zich doordat in de betreffende gebieden vooral veel samenwerking bestaat tussen universiteiten, hogescholen en het bedrijfsleven.

GemeentewapenBewerken

  Zie Wapen van Heerlen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Sinds de samenvoeging met Hoensbroek in 1982 toont het wapen van de gemeente een samenstelling van I (links) de rode leeuw van het oude Hertogdom Limburg in de versie van de heren van Valkenburg (1288–1381), met II (rechts) het gemeentewapen van Hoensbroek, zijnde de zwarte leeuw op een zilveren veld met rode horizontale balken van de familie Van Hoensbroeck, naar wie de voormalige gemeente en het huidig stadsdeel Hoensbroek is genoemd.

Bekende HeerlenarenBewerken

  Voor mensen die in Heerlen zijn geboren: Lijst van Heerlenaren

Elders geborenBewerken

DienstverleningBewerken

In Heerlen bevinden zich (hoofd)kantoren van enkele zeer grote spelers in de sector financiële en economische dienstverlening:

Buiten de financiële en economische dienstverlening zijn ook bedrijven in andere dienstverlenende sectoren in Heerlen gevestigd;

Zie ookBewerken

Nabijgelegen kernenBewerken

Externe linksBewerken

ReferentiesBewerken