Klasse van de nitrofiele zomen

klasse van plantengemeenschappen
(Doorverwezen vanaf Galio-Urticetea)

De klasse van de nitrofiele zomen (Galio-Urticetea) is een klasse van plantengemeenschappen die betrekkelijk typerend zijn voor stikstofrijke standplaatsen die min of meer zijn beschaduwd. De Nederlandse plantengemeenschappen uit deze klasse komen vooral voor op matig vochthoudende tot vochtige bodems die sporadisch tot nooit worden overspoeld door oppervlaktewater.

Klasse van de nitrofiele zomen
Nitrofiele zoomvegetatie in de Erpewaai
Nitrofiele zoomvegetatie in de Erpewaai
Syntaxonomische indeling
Klasse
Galio-Urticetea
Passarge ex Kopecký, 1969[1]

De klasse omvat hoofdzakelijk zoomgemeenschappen, alhoewel ze in mindere mate ook vlakdekkende begroeiingen kent. Het aspect van de gemeenschappen uit deze klasse die in Nederland voorkomen, wordt voornamelijk gekenmerkt door middelhoge en hoog opschietende, overblijvende kruiden. Dikwijls zijn het bloemrijke begroeiingen; in het bijzonder komen veel witbloeiende soorten voor. De klasse kent ook uitgesproken ruigtegemeenschappen, waarbij de vegetatie zeer dicht en weelderig is, en hoog opschietende kruiden domineren.

Zomen van de zevenblad-associatie (Urtico-Aegopodietum), langs beide kanten van een wandelpad in Waltham Forest.

In Nederland en België wordt de klasse van de nitrofiele zomen voornamelijk aangetroffen bij houtwallen, heggen, hekken en overige beschutte standplaatsen bij bomen en/of struiken. Vaak zijn de gemeenschappen uit deze klasse te zien als lintvormige vegetatie bij min of meer beschutte bermen langs wegen en paden. Als vlakvormige vegetatie worden ze meestal aangetroffen in opengevallen plekken in voedselrijke bossen. Oorspronkelijk waren deze plantengemeenschappen rivierbegeleidend; de meeste hebben zich echter goed verspreid in het cultuurlandschap. In de laagveengebieden en op de Waddeneilanden is de klasse wat minder algemeen.

Naamgeving, etymologie en coderingBewerken

 
Een close-up van een nitrofiele zoom met onder andere de twee naamgevende kensoorten: kleefkruid (Galium aparine) en grote brandnetel (Urtica dioica).
  • Engels: Nitrophilous perennial vegetation of wet to mesic habitats[1]
  • Duits: Klebkraut-Brennessel-Ruderalgesellschaften
  • Hongaars: Árnyas-nyirkos termőhelyek ruderális szegélytársulásai
  • Kroatisch: Nitrofilna, skiofilna ruderalna vegetacija[2]
  • Syntaxoncode (Nederland): 34

De wetenschappelijke naam Galio-Urticetea is afgeleid van de botanische namen van kleefkruid (Galium aparine) en grote brandnetel (Urtica dioica). Beide soorten zijn kensoorten van de klasse; grote brandnetel is daarenboven een constante soort.

Hoewel de Nederlandse naam doet vermoeden dat de klasse enkel zoomgemeenschappen betreft, kent ze ook vlakdekkende begroeiingen. Bovendien wordt de klasse van de nitrofiele zomen in De vegetatie van Nederland niet ingedeeld bij 'zomen' maar bij 'ruigten'.

 
Het zomeraspect van een zoomvegetatie van de kruidvlier-associatie (Heracleo-Sambucetum ebuli) in de Ooijpolder.

Onderverdeling in NederlandBewerken

Van de klasse van de nitrofiele zomen komen in Nederland twee ordes voor, met allebei slechts één verbond. De klasse wordt hoofdzakelijk vertegenwoordigd door het verbond van look-zonder-look (Galio-Alliarion), dat in Nederland een zestal associaties kent. Van de klasse van de nitrofiele zomen zijn in Nederland vijf rompgemeenschappen en drie derivaatgemeenschappen bekend.

 
Voorjaarsaspect van een begroeiing van de derivaatgemeenschap van reuzenberenklauw (DG Heracleum mantegazzianum-[Galio-Urticetea])

Derivaatgemeenschappen

  • Derivaatgemeenschap van reuzenberenklauw (DG Heracleum mantegazzianum-[Galio-Urticetea])
  • Derivaatgemeenschap van Japanse duizendknoop (DG Fallopia japonica-[Galio-Urticetea])
  • Derivaatgemeenschap van adelaarsvaren (DG Pteridium aquilinum-[Galio-Urticetea])

Rompgemeenschappen

  • Rompgemeenschap van grote brandnetel (RG Urtica dioica-[Galio-Urticetea])
  • Rompgemeenschap van fluitenkruid (RG Anthriscus sylvestris-[Galio-Urticetea])
  • Rompgemeenschap van groot hoefblad (RG Petasites hybridus-[Galio-Urticetea])
  • Rompgemeenschap van koninginnekruid en duinriet (RG Eupatorium cannabinum-Calamagrostis epigejos-[Galio-Urticetea])
  • Rompgemeenschap van ridderzuring (RG Rumex obtusifolius-[Galio-Urticetea/Plantaginetea majoris])

Soortensamenstelling in NederlandBewerken

 
Grote brandnetel
(Urtica dioica)
 
Kleefkruid
(Galium aparine)
 
Zevenblad
(Aegopodium podagraria)
 
Look-zonder-look
(Alliaria petiolata)

In de onderstaande tabel staan belangrijke soorten van de klasse van de nitrofiele zomen in Nederland.

Kensoort Nederlandse naam Wetenschappelijke naam
kK Kleefkruid Galium aparine
kK Grote brandnetel Urtica dioica
kK Hondsdraf Glechoma hederacea
kK Look-zonder-look Alliaria petiolata
kK Akkerkool Lapsana communis
kK Zevenblad Aegopodium podagraria
kK Gevlekte dovenetel Lamium maculatum
Witte dovenetel Lamium album
Dolle kervel Chaerophyllum temulum
Knolkervel Chaerophyllum bulbosum
Groot glaskruid Parietaria officinalis
Heggendoornzaad Torilis japonica
Kleine kaardebol Dipsacus pilosus
Kruisbladwalstro Cruciata laevipes
Kruidvlier Sambucus ebulus
Winterpostelein Claytonia perfoliata
Ruw beemdgras Poa trivialis
Gewone berenklauw Heracleum sphondylium
Stinkende gouwe Chelidonium majus
Fluitenkruid Anthriscus sylvestris
Kweek Elymus repens
Robertskruid Geranium robertianum
Geel nagelkruid Geum urbanum
Dagkoekoeksbloem Silene dioica
Kruipende boterbloem Ranunculus repens
Gewone hennepnetel Galeopsis tetrahit
Bosklimopereprijs Veronica hederifolia subsp. lucorum
Speenkruid Ficaria verna
Klimop Hedera helix

AfbeeldingenBewerken

Zie ookBewerken

ReferentiesBewerken

  1. a b (en) Pladias Class XD Galio-Urticetea
  2. (hr) Zaštita prirode SMŽ I.1.5. Nitrofilna, skiofilna ruderalna vegetacija


  Zie de categorie Galio-Urticetea van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.