Muurvaren-klasse

klasse van plantengemeenschappen

De muurvaren-klasse (Asplenietea trichomanis) is een klasse van muur- en rotsplantengemeenschappen die typisch zijn voor stenige, steile of verticale rotswanden of bouwwerken zoals stadswallen, kademuren, waterputten, kerkhofmuren en ruïnes, gekenmerkt door de dominantie van sporenplanten als varens en mossen.

Muurvaren-klasse
Een vegetatie uit de muurvaren-klasse met onder andere steenbreekvaren en schubvaren
Een vegetatie uit de muurvaren-klasse met onder andere steenbreekvaren en schubvaren
Syntaxonomische indeling
Klasse
Asplenietea trichomanis
(Br.-Bl.) Oberd. 1977
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons

Naamgeving, etymologie en coderingBewerken

  • Synoniem: Asplenietea rupestria Br.-Bl. in H.Meier & Br.-Bl. (1934)
  • Duits: Fels- und Mauerspaltengesellschaft
  • Frans: Végétation vivace non nitrophile des parois et des murs
  • Hongaars: Fodorkás sziklahasadék-növényzet
  • Syntaxoncode (Nederland): r21

De wetenschappelijke naam Asplenietea trichomanis is afgeleid van de botanische naam van een belangrijke kensoort binnen deze klasse, de algemeen voorkomende steenbreekvaren (Asplenium trichomanes).

KenmerkenBewerken

AlgemeenBewerken

De muurvaren-klasse omvat plantengemeenschappen van kalkrijke tot zure, voedselarme tot voedselrijke, droge tot vochtige stenige plaatsen. Dit soort biotopen wordt van nature enkel aangetroffen in bergachtige gebieden. In de Lage Landen vinden ze een alternatief op bouwwerken, voornamelijk oude stadsmuren, gracht- en kademuren, waterputten, kerkhofmuren en kasteelruïnes, plaatsen die gekenmerkt worden door een verticale structuur, de bijna-afwezigheid van een bodem, en sterke schommelingen in temperatuur en de luchtvochtigheid.

VegetatiestructuurBewerken

Deze klasse wordt in de Lage Landen gekenmerkt door een zeer open vegetatie met volledige afwezigheid van de boom- en de struiklaag. In de kruidlaag nemen de varens een belangrijke plaats in met een vijftal kensoorten. Sporenplanten hebben door hun zeer lichte sporen in het voordeel bij de kolonisatie van dergelijke moeilijk bereikbare biotopen. Bij de bloeiende planten zijn dikwijls verwilderde tuinplanten, zoals de muurbloem en de gele helmbloem. De moslaag is dikwijls opvallend aanwezig met voornamelijk bladmossen die droogtebestendig zijn.

In bergachtige gebieden is de soortenrijkdom en het aantal kensoorten meestal veel groter, met onder andere muurnavel en dik vetkruid.

Onderliggende syntaxa in Nederland en VlaanderenBewerken

De muurvaren-klasse wordt in Nederland en Vlaanderen vertegenwoordigd door maar één orde met twee verbonden:

  • Muurleeuwenbek-orde (Tortulo-Cymbalarietalia)
    • Verbond van klein glaskruid (Parietarion judaicae)
    • Muurleeuwenbek-verbond (Cymbalario-Asplenion)
    • Rompgemeenschap van gele helmbloem (RG Pseudofumaria lutea-[Cymbalario-Asplenion])
    • Rompgemeenschap van liggende vetmuur en gewoon muursterretje (RG Sagina procumbens-Syntrichia muralis-[Cymbalario-Asplenion])
      • Rompgemeenschap van muurvaren (RG Asplenium ruta-muraria-[Tortulo-Cymbalarietalia])
      • Rompgemeenschap van muurleeuwenbek (RG Cymbalaria muralis-[Tortulo-Cymbalarietalia])
      • Rompgemeenschap van grasklokje (RG Campanula rotundifolia-[Tortulo-Cymbalarietalia])
 
Rompgemeenschap van gele helmbloem
 
Rompgemeenschap van muurvaren

Soortensamenstelling in Nederland en VlaanderenBewerken

 
Steenbreekvaren
 
Muurvaren
 
Muurleeuwenbek

Deze klasse heeft voor Nederland en Vlaanderen als belangrijkste (ken)soorten:

BoomlaagBewerken

Geen soorten.

StruiklaagBewerken

Geen soorten.

KruidlaagBewerken

Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kK Z Blaasvaren Cystopteris fragilis
kO A/O Muurleeuwenbek Cymbalaria muralis muurleeuwenbek-orde
kK Z Gele helmbloem Pseudofumaria lutea
kK Z Muurbloem Erysimum cheiri
kK O Stengelomvattend havikskruid Hieracium amplexicaule
kK Muurnavel Umbilicus rupestris niet in Nederland en Vlaanderen
kK Driebladvaleriaan Valeriana tripteris niet in Nederland en Vlaanderen
kK Dik vetkruid Sedum dasyphyllum niet in Nederland en Vlaanderen
F/O Muurvaren Asplenium ruta-muraria
O Steenbreekvaren Asplenium trichomanes
Z Tongvaren Asplenium scolopendrium
Z Schubvaren Asplenium ceterach
 
Gewoon muursterretje
 
Gewoon zijdemos.

MoslaagBewerken

Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kO F Gewoon muursterretje Tortula muralis muurleeuwenbek-orde
kK O Gewoon zijdemos Homalothecium sericeum
kK O Muursnavelmos Rhynchostegium murale

ContactgemeenschappenBewerken

Vegetatie uit de muurvaren-klasse kan contactgemeenschapen vormen met vegetatie uit de klasse van de pioniergraslanden op gruis- en steenbodems.

Zie ookBewerken

Zie de categorie Asplenietea trichomanis van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.