Marjolein-klasse

klasse van plantengemeenschappen

De marjolein-klasse (Trifolio-Geranietea sanguinei) is een klasse van plantengemeenschappen die karakteristiek zijn voor droge en kalkhoudende, vaak zonnige, snel opwarmende standplaatsen. Doorgaans zijn het grazige zoomgemeenschappen die worden aangetroffen op de grens van grasland met bos of struweel, vaak op een (enigszins) hellend maaiveld. De Nederlandse gemeenschappen uit de marjolein-klasse komen hoofdzakelijk voor op matig voedselrijke bodems. Op Europees niveau is de klasse echter merendeels typerend te noemen voor voedselarme bodems.

Marjolein-klasse
Marjolein-klasse met onder andere borstelkrans
Marjolein-klasse met onder andere borstelkrans
Syntaxonomische indeling
Klasse
Trifolio-Geranietea sanguinei
Müller, 1962
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons

Het aspect van de begroeiingen van deze klasse wordt in Nederland voornamelijk gekenmerkt door middelhoog opschietende kruiden en veel grassen, waaronder vaak langhalmige soorten. Ook kunnen hoog opschietende kruiden soms belangrijke blikvangers zijn, zoals bijvoorbeeld melige toorts (Verbascum lychnitis); dit is een kensoort van de klasse. Het merendeel van de associaties uit de marjolein-klasse die in Europa worden onderscheiden kennen in het bijzonder veel paarsroze- en geelbloeiende soorten.

In Nederland is de marjolein-klasse vrij zeldzaam en komt alleen voor in Zuid-Limburg, Zeeland, de kalkrijke duinen in het kustgebied en enkele plaatsen in het rivierengebied. De klasse wordt in Nederland hoofdzakelijk aangetroffen op duinhellingen en taluds van holle wegen en dijken. Ook kan zij weleens vlakdekkend worden aangetroffen op verwaarloosde graslandpercelen. De marjolein-klasse wordt in Nederland vertegenwoordigd door maar één verbond: het marjolein-verbond (Trifolion medii).

Aanzicht van een gemeenschap van de marjolein-klasse in Oostenrijk, met onder andere bloedooievaarsbek en witte engbloem

Naamgeving en coderingBewerken

  • Synoniem: Origano-Geranietea sanguinei (Van Leeuwen & Westh.1961)
  • Engels: Thermophilous forest fringe and tall-herb vegetation in nutrientpoor sites
  • Duits: Licht- und wärmebedürftige Saumgesellschaften und Staudenfluren magerer Standorte[1]
  • Hongaars: Lágy szárú erdőszegély-társulások
  • Kroatisch: Šumski rubovi s prevlašću visokih zeleni
  • Pools: Ciepłolubne zbiorowiska okrajkowe
  • Syntaxoncode voor Nederland (RVvN): r17

De Nederlandse naam 'marjolein-klasse' refereert naar de enige orde uit de klasse die in Nederland voorkomt: de marjolein-orde (Origanetalia vulgaris). Deze is naar de wilde marjolein (Origanum vulgare) vernoemd.

De wetenschappelijke naam van de klasse, Trifolio-Geranietea sanguinei, is afgeleid van de botanische namen van bochtige klaver (Trifolium medium) en bloedooievaarsbek (Geranium sanguineum). In andere Europese landen spelen de twee laatstgenoemde soorten een veel belangrijkere rol in veel plantengemeenschappen van deze klasse. Bovendien is bloedooievaarsbek niet inheems in Nederland; de soort komt alleen voor als verwilderde sierplant.

Onderliggende syntaxa in Nederland en VlaanderenBewerken

De marjolein-klasse kent in Nederland en Vlaanderen slechts één orde met maar één verbond, dat uit twee associaties bestaat. Er zijn in Nederland geen romp- en derivaatgemeenschappen bekend van de klasse.

Diagnostische taxa voor Nederland en VlaanderenBewerken

 
Wilde marjolein
(Origanum vulgare)
 
Gewone agrimonie
(Agrimonia eupatoria)
 
Borstelkrans
(Clinopodium vulgare)
 
Donderkruid
(Inula conyzae)

In de onderstaande tabel staan belangrijke vertegenwoordigers van de marjolein-klasse voor Nederland en Vlaanderen. De tabel heeft daarom feitelijk alleen betrekking op de gemeenschappen uit het marjolein-verbond (Trifolion medii).

Kensoort Nederlandse naam Wetenschappelijke naam
kV gewone agrimonie Agrimonia eupatoria
kK borstelkrans Clinopodium vulgare
kK donderkruid Inula conyzae
kK ruig viooltje Viola hirta
kK melige toorts Verbascum lychnitis
wilde marjolein Origanum vulgare
dauwbraam Rubus caesius
viltig kruiskruid Jacobaea erucifolia
kropaar Dactylis glomerata
glad parelzaad Lithospermum officinale
eenstijlige meidoorn Crataegus monogyna
Goudhaver Trisetum flavescens
ruige anjer Dianthus armeria
wilde hokjespeul Astragalus glycyphyllos
rood zwenkgras Festuca rubra
welriekende salomonszegel Polygonatum odoratum
boslathyrus Lathyrus sylvestris
veldlathyrus Lathyrus pratensis
hondsroos Rosa canina s.l.
bosaardbei Fragaria vesca
veldbeemdgras Poa pratensis
gewone bermzegge Carex spicata
smalle weegbree Plantago lanceolata
knoopkruid Centaurea jacea s.l.
ijzerhard Verbena officinalis
wollige distel Cirsium eriophorum
duizendblad Achillea millefolium

AfbeeldingenBewerken

Zie ookBewerken

Zie de categorie Trifolio-Geranietea sanguinei van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.