Bertem

gemeente in Vlaams-Brabant, België

Bertem is een plaats en gemeente in de provincie Vlaams-Brabant in België. De gemeente heeft in 2019 de kaap van 10.000 inwoners overschreden. De gemeente ligt in de landstreek Dijleland.

Bertem
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Bertem Wapen van Bertem
(Details) (Details)
Bertem (België)
Bertem
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
29,99 km² (2019)
81,27%
10,58%
8,16%
Coördinaten 50° 52' NB, 4° 38' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
10.190 (01/01/2021)
49,3%
50,7%
339,77 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2021)
21,18%
59,01%
19,81%
Buitenlanders 8,15% (01/01/2021)
Politiek en bestuur
Burgemeester Joël Vander Elst (Open Vld)
Bestuur Open Vld, CD&V
Zetels
Open Vld
CD&V
Vooruit
Groen
N-VA
Onafhankelijk
21
8
6
2
2
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen 23.971 euro/inw. (2018)
Werkloosheidsgraad 3,38% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
3060
3060
3061
Deelgemeente
Bertem
Korbeek-Dijle
Leefdaal
Zonenummer 016 - 02
NIS-code 24009
Politiezone Voer En Dijle
Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant
Website www.bertem.be
Detailkaart
BertemLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Leuven
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

ToponymieBewerken

Het toponiem Bertem is mogelijk afkomstig van het Germaanse berta, dat "schitterend" betekent, en van "heem". Bertem kan dus verklaard worden als schitterende woning. De naam Bertem kan ook verwijzen naar de moerassen van de Voer of naar de eigennaam Beert.

GeschiedenisBewerken

Bertem ontstond als landgoed van de abdij van Corbie (Frankrijk). Het dorp telt nog vele "teussers" of veehandelaars. Om die reden is de huisstijl van de gemeente Bertem ook gebaseerd op het aloude "teussersgebaar"; twee handen die het gebaar uitvoeren waarmee de veeboeren een overeenkomst afsloten.

Op 23 november 1870 landde in Bertem een gasballon uit het belegerde Parijs.[1] Behalve de piloot Wilfrid de Fonvielle (fr) had L'Égalité vier passagiers, twaalf postduiven en wat post voor verwanten aan boord.

Tweede WereldoorlogBewerken

De gemeente werd op 16 mei 1940 bezet door het Duitse leger.[2] Op 5 juli 1944 werd Bertem getroffen door een geallieerd luchtbombardement. De bevrijding volgde op 4 september 1944.

Minstens 24 weerstanders werden naar het Auffanglager van Breendonk gedeporteerd.[3][4]

GeografieBewerken

KernenBewerken

De fusiegemeente telt naast Bertem zelf nog de deelgemeenten Korbeek-Dijle en Leefdaal.

Demografische ontwikkelingBewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

BezienswaardighedenBewerken

  • De Sint-Pieters-Bandenkerk, een oude romaanse kerk met een bijzonder Mariabeeldje en een Van Peteghemorgel uit 1829
  • In de deelgemeenten: Sint-Bartholomeuskerk in Korbeek-Dijle, Sint-Lambertuskerk in Leefdaal en Sint-Veronakapel in Leefdaal
  • De pastorie, opgetrokken in Lodewijk XVI-stijl
  • Het Sint-Medardushof, een gesloten hoeve uit de 17de-18de eeuw
  • Het Tempierenhof (ook gekend als Hof van Vroeienberg of van Sint-Verone), een hoeve met 17de-, 18de- en 19de-eeuwse elementen
  • Speelbos 't Vossenhol

NatuurBewerken

Bertembos en Eikenbos zijn de grootste bossen in Bertem. De Koeheide is een natuurreservaat beheerd door Natuurpunt. Op het leemplateau van Leefdaal komt een populatie hamsters voor en in Korbeek-Dijle de vroedmeesterpad.

MobiliteitBewerken

 
Een van de radartorens van Belgocontrol

Tegenwoordig is Bertem vooral bekend als doorvoergebied van de E40. Op het hoogste punt van de gemeente bevinden zich twee indrukwekkende radarinstallaties van Belgocontrol die het vliegverkeer in de gaten houden.

PolitiekBewerken

  Zie Lijst van burgemeesters van Bertem voor een overzicht

Bertem kende jarenlang een vrij opmerkelijk politiek systeem. Geen echte partijen, maar de twee fanfares vormden de basis hiervoor. Zo is er de 'IV Eemskinderen', opgericht in 1867, en liberaal van inborst, en de 'Vrijheidszonen', de fanfare van de sissen, de plaatselijke katholieken, ontstaan in 1891. Haar oorsprong lag waarschijnlijk in geschillen in de gemeenteraad over het onderwijs. Daar bleken de verschillen tussen de verschillende leden zo groot, dat een splitsing zich opdrong. De fanfares steunden een bepaalde lijst tijdens gemeenteraadsverkiezingen. Ook Leefdaal, waar Bertem in 1977 mee fuseerde, kende een gelijkaardig systeem.

2013-2018Bewerken

Bertem wordt bestuurd door een coalitie van Gemeentebelangen-Open Vld en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 14 op 21 zetels. Tot eind 2015 was Albert Mees (Gemeentebelangen-Open Vld) burgemeester. Halverwege de legislatuur werd hij opgevolgd door zijn partijgenoot Joël Vander Elst.

2019-2024Bewerken

Na de verkiezingen van 2018 werd de coalitie tussen Gemeentebelangen-Open Vld en CD&V verdergezet met opnieuw 14 op 21 zetels. Joël Vander Elst werd herverkozen als burgemeester met 1361 voorkeurstemmen. Dit was de eerste keer dat een politicus in Bertem zoveel stemmen kreeg.

De Bertemse gemeenteraad ziet er na de verkiezingen van 14 oktober 2018 als volgt uit[5]:

  • Gemeentebelangen-Open VLD: 8 zetels: Joël Vander Elst, Tom Philips, Yvette Laes, Jimmy Geyns, Roland Gustin, Diane Vander Elst, Hans Neckebrouck (volgt Albert Mees op) en Sonia Stiasteny (volgt Greet Goossens op)
  • CD&V: 6 zetels: Marc Morris, Joery Verhoeven, Eddy Vranckx (vanaf 2021 voorzitter van gemeenteraad), Jan De Keyzer, Jenne Van Cortenberg en Iris De Smet
  • N-VA: 2 zetels: Joris Fonteyn en Peter Persyn
  • Vooruit: 2 zetels: Griet Verhenneman en Pieter Sempels
  • Groen: 2 zetels: Wouter Fock en Maria Andries
  • Onafhankelijk: 1 zetel: Karin Baudemprez (tot februari 2019 in N-VA-fractie)

SchepencollegeBewerken

Functie en bevoegdheden Naam Partij
Burgemeester
Politie en veiligheid, burgerzaken, feestelijkheden, begraafplaatsen, personeel en organisatieontwikkeling, preventie, bescherming en welzijn op het werk, informatie en communicatie.
Joël Vander Elst Gemeentebelangen-Open VLD
Eerste schepen
Openbare werken, mobiliteit, patrimonium, wonen, ontwikkelingssamenwerking, gezondheidsbeleid, erfgoed en juridische zaken.
Marc Morris CD&V
Tweede schepen
Onderwijs, cultuur, bibliotheek, seniorenwerking, sport en dierenwelzijn
Yvette Laes Gemeentebelangen-Open VLD
Derde schepen
Milieu, evenementen, landbouw, bosbeleid, toerisme en kerkfabrieken
Joery Verhoeven CD&V
Vierde schepen
Financiën, lokale Economie, ruimtelijke ordening, sociale zaken, jeugd, kinderopvang, ICT en GIS
Tom Philips Gemeentebelangen-Open VLD

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976Bewerken

Partij 10-10-1976[6] 10-10-1982[6] 9-10-1988[6] 9-10-1994[6] 8-10-2000[6] 8-10-2006[7] 14-10-2012[8] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 17 % 19 % 19 % 19 % 19 % 21 % 21 % 21
GB1 / PVV2 / GB-VLD3 / GB-Open VLD4 41,931 8 35,611 8 30,792 7 37,13 9 40,783 9 38,853 9 29,924 8 36,84 8
CVP1 / CD&V+N-VAA / CD&V2 38,01 8 26,41 5 23,431 5 23,851 6 30,91 6 38,41A 9 26,12 6 26,22 6
VU1 / CD&V+N-VAA / N-VA2 7,921 0 8,01 1 7,691 1 6,491 0 - 17,882 4 17,92 3
SP1 / sp.a2 / sp.a-GroenB 10,51 1 14,31 2 11,341 2 11,141 2 13,71 2 13,872 2 13,222 2 19,1B 4
Agalev1 / Groen2 / sp.a-GroenB - - 6,851 0 8,581 1 14,631 2 8,872 1 8,812 1
Landelijke Christen-Democraten (LCD) 1,64 0 15,68 3 19,42 4 9,58 1 - - - -
Anderen(*) - - 0,48 0 3,25 0 - - 4,06 0 -
Totaal stemmen 4947 5427 5826 5936 6091 6425 6637 6779
Opkomst % 84,42 94,09 92,48 93,68 93,36 92,6
Blanco en ongeldig % 2,77 3,76 4,02 4,73 6,27 5,74 3,25 3,9

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
(*) 1988: PVDA / 1994: Vlaams Blok / 2012: Bertem Beter Besturen (BBB)

PartnergemeentesBewerken

LiteratuurBewerken

  • H. Vannoppen, De geschiedenis van Bertem, de parel van de Voervallei, Bertem, 1978.
  • H. Vannoppen, De geschiedenis van Bertem, het Teussersdorp bij de romaanse kerk, Bertem, 1980.
  • E. Derveaux (red.), Versteende geloften. Kapellen in Tervuren en Bertem (Vura Ducum, 7), Tervuren, 2009.

Externe linksBewerken

  Zie de categorie Bertem van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.