Scherpenheuvel-Zichem

gemeente in Vlaams-Brabant, België

Scherpenheuvel-Zichem (Frans: Montaigu-Zichem) is een stad en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De stad telt ongeveer 23.000 inwoners. De stad wordt doorsneden door de rivier de Demer.

Scherpenheuvel-Zichem
Stad in België Vlag van België
Vlag van Scherpenheuvel-Zichem Wapen van Scherpenheuvel-Zichem
(Details) (Details)
Scherpenheuvel-Zichem (België)
Scherpenheuvel-Zichem
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
51,15 km² (2019)
73,89%
16,42%
9,69%
Coördinaten 50° 60' NB, 4° 58' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
23.135 (01/01/2021)
49,48%
50,52%
452,3 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2021)
16,59%
58,87%
24,54%
Buitenlanders 4,27% (01/01/2021)
Politiek en bestuur
Burgemeester Manu Claes (CD&V)
Bestuur CD&V, Open Vld
Zetels
CD&V
Open Vld
N-VA
Vlaams Belang
sp.a
27
9
8
5
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen 20.491 euro/inw. (2018)
Werkloosheidsgraad 4,64% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
3270
3271
3271
3272
3272
Deelgemeente
Scherpenheuvel
Averbode
Zichem
Messelbroek
Testelt
Zonenummer 013 - 016
NIS-code 24134
Politiezone Demerdal-Dsz
Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant
Website www.scherpenheuvel-zichem.be
Detailkaart
Scherpenheuvel-ZichemLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Leuven
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Scherpenheuvel is met de O.-L.-Vrouwebasiliek het drukst bezochte bedevaartsoord in België. Zichem is het meest bekend als de geboorteplaats van schrijver Ernest Claes, in wiens boeken het dorp veelvuldig voorkomt, en tevens van de televisieserie Wij, Heren van Zichem. Averbode heeft zijn Norbertijnenabdij.

KernenBewerken

Sinds de fusie van 1977 bestaat de fusiegemeente Scherpenheuvel-Zichem uit de deelgemeenten Averbode, Messelbroek, (de stad) Scherpenheuvel, Testelt, Kaggevinne en (de stad) Zichem. De deelgemeente Scherpenheuvel bestaat verder nog uit het dorp Schoonderbuken terwijl Zichem nog de dorpen Keiberg en Okselaar omvat.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2006)
I Averbode 9,04 3.289
II Messelbroek 5,78 1.806
III

Scherpenheuvel
- Schoonderbuken
6,82

6.908

IV Testelt 6,70 2.877
V


Zichem
- Keiberg
- Okselaar
16,65


6.348


(VI) Kaggevinne 5,50 945

Bron: Stad Scherpenheuvel-Zichem

Demografische ontwikkelingBewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

GeschiedenisBewerken

Zichem werd waarschijnlijk reeds in de 11de eeuw een stad. In 1212 noemt Hendrik I haar onder zijn van oudsher gestichte steden. Het kende in de middeleeuwen een grote bloeiperiode met o.a de bouw van de gotische Sint-Eustachius kerk. In deze kerk bevindt zich het oudste brandglasraam van België. De stad werd evenwel niet gespaard van tegenslagen. Zo brak regelmatig de pest uit en werd de stad meermaals ingenomen door vijandige troepen. Zo werd in 1578 de stad belegerd door Spaanse troepen en werd het Zichemse garnizoen en de bevolking grotendeels uitgemoord. Op een heuveltop in Zichem stond een eik, in de vorm van een kruis, met een Mariabeeldje (zie boomheiligdom). Om hoofd te bieden aan al deze tegenslagen ging de Zichemse pastoor Godfried Van Thienwinkel met de Zichemse parochianen bidden aan deze eik. Het begin van de bedevaart naar de “scherpe heuvel” in Zichem.Volgens de legende vond een herder het beeldje op een dag op de grond. Toen hij het mee naar huis wilde nemen, kon hij op mysterieuze wijze niet meer bewegen. Een schapenboer vond de herder en toen hij het beeld weer op zijn plaats zette, kon de knecht opnieuw vrij bewegen.

Meer en meer omwonenden gingen regelmatig op bedevaart naar de heuvel waar het beeldje staat. In 1602 richtte men een klein kapelletje op. Het aantal bedevaarders bleef toenemen. Pas in 1604 werd Scherpenheuvel een zelfstandige gemeente en scheidde het gehucht zich af van Zichem.

In 1607 gaven Albrecht en Isabella opdracht om te beginnen met de bouw van een kerk. Het duurde 20 jaar voor ze af was. In 1922 werd de kerk verheven tot basiliek. De basiliek is nog steeds een bedevaartsoord.

In 1977 werden bij de fusie van de gemeenten Zichem en haar voormalig gehucht Scherpenheuvel terug samengevoegd, samen met Testelt, Messelbroek en Averbode. Tot grote ergernis en totaal onterecht werd, onder druk, de nieuwe fusiegemeente niet Zichem genaamd maar moest het Scherpenheuvel-Zichem worden.[bron?]

BezienswaardighedenBewerken

  Zie Lijst van onroerend erfgoed in Scherpenheuvel-Zichem voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

PolitiekBewerken

Zetelverdeling gemeenteraad 2019-2024
2
8
9
5
3
De 27 zetels zijn als volgt verdeeld:

Burgemeesters van Scherpenheuvel-Zichem waren:

2013-2018Bewerken

Burgemeester is Manu Claes (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en Open Vld. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976Bewerken

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982[1] 9-10-1988[1] 9-10-1994[1] 8-10-2000[1] 8-10-2006[2] 14-10-2012[3] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 27 % 27 % 27 % 27 % 27 % 27 % 27 % 27
CVP1 / CD&V+N-VAA / CD&V2 29,451 9 36,681 11 41,831 13 36,511 12 31,291 10 39,13A 12 32,642 10 29,82 9
VU1 / VU&ID2 / CD&V+N-VAA / N-VA3 6,811 1 9,121 2 5,051 0 - 3,142 0 19,163 5 19,43 5
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 31,231 9 15,021 4 17,611 4 10,652 2 15,492 4 19,32 5 19,853 6 28,23 8
SP1 / sp.a2 22,171 6 311 9 34,381 10 39,711 13 32,651 11 26,592 7 15,752 4 9,92 2
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - 1,121 0 4,171 0 8,141 2 14,982 3 9,612 2 12,82 3
AGALEV - - - 3,83 0 4,06 0 - - -
G.B. - 8,17 1 - - 5,22 0 - - -
AGB 9,99 2 - - - - - - -
Anderen(*) 0,35 0 - - 5,13 0 - - 3,01 -
Totaal stemmen 14843 15490 15801 16523 16882 17307 17118 17323
Opkomst % 96,98 95,69 95,04 95,82 93,35 93,6
Blanco en ongeldig % 2,74 4,74 4,18 4,59 4,78 4,58 5,13 5,3

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
(*) 1976: PVDA / 1994: OK (4,5%), TR (0,63%) / 2012: 1 Voor Allen, ANDERS

GeborenBewerken

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
 Herselt       Laakdal (Ant)       Tessenderlo (Lim) 
             
 Aarschot   Diest 
           
 Tielt-Winge       Bekkevoort        

LiteratuurBewerken

Externe linkBewerken

  Zie de categorie Scherpenheuvel-Zichem van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.