Aanspreekvorm

titulatuur
(Doorverwezen vanaf Adellijke titulatuur)

In het Nederlandse taalgebied zijn onderstaande aanspreekvormen gebruikelijk (met name in formelere, schriftelijke correspondentie), hoewel zij sinds de jaren vijftig minder worden gebruikt.

Hieronder de titulatuur en de aanspreekvormen die gebruikelijk zijn in Nederland en Vlaanderen:

Koninklijk Huis (België)Bewerken

In België is er een duidelijk verschil tussen het predicaat en de aanspreekvorm. Hoewel alle prinsen en prinsessen het predicaat Koninklijke Hoogheid voeren met de titel van Koninklijke Prins of Aartshertog, worden ze protocollair aangesproken met “Monseigneur” of “Mevrouw”. Dynastieke titels worden wel gerespecteerd met bijhorend predicaat; officieel sprak men over "Hare Koninklijke Hoogheid, de Hertogin van Brabant", en niet over "prinses Elisabeth".

Koninklijk Huis (Nederland)Bewerken

AdelBewerken

  • Prins/Prinses (Nederlands adellijke familie De Bourbon de Parme): (Zijne, Hare, Uwe) “Koninklijke Hoogheid”
  • Prins/Prinses (die niet van Koninklijken bloede is): (Zijne, Hare, Uwe) “Doorluchtige Hoogheid”
  • Aartshertog/Aartshertogin (sommige adel in België; Prins/Prinses van de vroegere Oostenrijkse Keizerlijke familie): (Zijne, Hare, Uwe) “Koninklijke en Keizerlijke Hoogheid”
  • Hertog/Hertogin: De hooggeboren heer/vrouwe[noot 3]
  • Markgraaf/Markgravin: De hooggeboren heer/vrouwe
  • Graaf/Gravin: De hooggeboren heer/vrouwe
  • Burggraaf/Burggravin:De hooggeboren heer/vrouwe
  • Baron/Barones: De hoogwelgeboren heer/vrouwe
  • Ridder: De hoogwelgeboren heer[noot 4]
  • Jonkheer/Jonkvrouw: De hoogwelgeboren heer/vrouwe[noot 5]

Ambtenarij (Nederland)Bewerken

MilitairenBewerken

Zie ook Lijst van militaire rangen van de Nederlandse krijgsmacht

Diplomaten en bestuurdersBewerken

Rechterlijke machtBewerken

Hoger onderwijsBewerken

Wetenschappelijk onderwijsBewerken

(bij meerdere titels: alleen de vorm behorende bij de hoogste titel gebruiken.)

  • Hoogleraar (titel: prof.): De hooggeleerde heer/vrouwe. Aanspraak: “professor”
  • Doctor (titel: dr.): De weledelzeergeleerde heer/vrouwe
  • Doctor honoris causa (titel: dr.h.c.): De weledelzeergeleerde heer/vrouwe
  • Ingenieur (titel: ir. of MSc): De weledelgestrenge heer/vrouwe
  • Meester in de rechten (titel: mr., LLM of MA): De weledelgestrenge heer/vrouwe
  • Doctorandus (titel: drs., MSc of MA): De weledelgeleerde heer/vrouwe
  • Licentiaat (titel: lic., MSc of MA): De weledelgeleerde heer/vrouwe
  • Arts (titel: de. of drs. met achter naam Arts): De weledel(zeer)geleerde heer/vrouwe. Aanspraak: “dokter”, ook indien niet gepromoveerd
  • Apotheker (titel: apr.): De weledel(zeer)geleerde heer/vrouwe
  • Master of Arts (titel: MA): De weledelgeleerde heer/vrouwe
  • Master of Science (titel: MSc): De weledelgeleerde heer/vrouwe
  • Master of Science (titel: MSc) (indien ingenieursstudie): De weledelgestrenge heer/vrouwe
  • Master of Laws (titel: LLM): De weledelgestrenge heer/vrouwe
  • Bachelor of Arts (titel: BA): De heer/mevrouw
  • Bachelor of Science (titel: BSc): De heer/mevrouw
  • Bachelor of Laws (titel: LLB): De heer/mevrouw
  • Baccalaureus (titel: bacc.): De heer/mevrouw, in Twente met B.t.w. achter de naam
  • Kandidaat (titel: cand.): De heer/mevrouw

Hoger beroepsonderwijs en postinitieel onderwijsBewerken

  • Master (titel: M met toevoeging): De weledelgeleerde heer/vrouwe
  • Master (titel: M met toevoeging) op gebied van rechten, landbouw, natuurwetenschappen of techniek: De weledelgestrenge heer/vrouwe
  • Bachelor (titel: B met toevoeging): De heer/mevrouw
  • Ingenieur (titel: ing. of BSc): De heer/mevrouw[noot 7]
  • Baccalaureus (titel: bc.): De heer/mevrouw
  • Associate Degree (graad achter de naam: AD): De heer/mevrouw

GeestelijkheidBewerken

Rooms-Katholieke Kerk[3]Bewerken

ProtestantismeBewerken

IslamBewerken

  • Imam: De weleerwaarde heer [Naam]

HindoeïsmeBewerken

  • Pandit: De weleerwaarde heer [Naam]

HumanismeBewerken

JodendomBewerken

  • Opperrabbijn: De weleerwaarde zeergeleerde heer [Naam]
  • Rabbijn: De weleerwaarde heer/vrouwe [Naam]

VrijmetselarijBewerken

BurgerijBewerken

  • Machinist van trein of schip: “Meester”
  • Hoofdwerktuigkundige: “Meester”
  • Kok: “Chef”
  • Onderwijzer(es) in het basisonderwijs: “Meester/Juf(frouw)” (tegenwoordig vaak met de voornaam)
  • Docent in het voortgezet onderwijs of hoger: “Meneer/Mevrouw” (in combinatie met de achternaam)
  • Zonder belangrijke functie: De heer/mevrouw; Geachte heer/mevrouw
  • Indien het gaat om betere bekenden die men niet tutoyeert: Beste heer/mevrouw of Waarde heer/mevrouw
  • Indien het gaat om goede bekenden of intimi: Beste, gevolgd door voornaam
  • Zowel in brieven en omzendbrieven als in e-mails wordt soms 'Geachte', 'Beste' of 'Waarde' als aanspreektitel gebruikt, zonder enig ander toevoegsel. In Nederlandse taaladviezen wordt dit afgeraden of zelfs afgewezen.[4][5]
  • Oudere familieleden: worden meestal met de familierelatie aangesproken, vaak in een informele vorm: “Papa”, “Mama”, “Opa”, “Oma”. Ooms en tantes zijn in de regel “Oom” of “Tante” met de voornaam. Ook oudere vrienden zijn vaak “Oom” of “Tante”. Tegenwoordig (sinds 1950) volstaat men vaak met enkel de voornaam. In al deze gevallen mag tegenwoordig meestal getutoyeerd worden.
  • Kinderen, jongere familieleden, vrienden: de voornaam. Een onbekend kind kan men aanspreken met “Jongeheer”, “Jongeman” of “Jongedame”. Hierbij wordt tegenwoordig (sinds 1950) steeds getutoyeerd.

Zie ookBewerken