Tweede Kamerverkiezingen 1869

De Tweede Kamerverkiezingen 1869 waren periodieke Nederlandse verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Zij vonden plaats op 8 juni 1869.

Tweede Kamerverkiezingen 1869
Datum 8 juni 1869
Land Vlag van Nederland Nederland
Te verdelen zetels 43
(37 leden waren niet-aftredend)
Opvolging verkiezingen
1868     1871
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Nederland was verdeeld in 41 kiesdistricten, waarin 80 leden van de Tweede Kamer gekozen werden.[1] Een kiezer bracht evenveel stemmen uit als er afgevaardigden in zijn kiesdistrict gekozen werden. Om gekozen te worden moest een kandidaat minimaal de districtskiesdrempel behalen.[2]

De verkiezingen werden gehouden vanwege het periodiek aftreden van 38 leden van de Tweede Kamer van wie de zittingstermijn afliep op 19 september 1869. Tevens werden verkiezingen gehouden voor vijf nieuwe zetels vanwege de uitbreiding van de Tweede Kamer van 75 naar 80 leden; de hierbij betrokken kiesdistricten waren Sneek (van twee naar drie afgevaardigden), Boxmeer en Tiel (beide van een naar twee afgevaardigden) en de nieuw ingestelde kiesdistricten Brielle en Haarlemmermeer (beide een afgevaardigde).

In vijf kiesdistricten[3] was een tweede verkiezingsronde benodigd tussen de twee hoogstgeplaatste (niet-direct gekozen) kandidaten uit de eerste ronde vanwege het niet-behalen van de districtskiesdrempel. Deze tweede ronde vond plaats op 22 juni 1869.

Uitslag

bewerken

De uitslag van de verkiezingen was als volgt:

Groepering[4] Zetels
1868[5] Af[6] Bij[7] Bij[8] 1869 +/-
liberalen   20   8 13 1 27 +6 
thorbeckianen   19 13 12 2 19 +1 
conservatieven   19/18   8  6 16 -2
conservatief-katholieken   8   4  4 1   9 +1 
antirevolutionairen   3/4   1  1   4  0
conservatief-protestanten   3   2  1 1   3  0
conservatief-liberalen   3   2  1   2 -1
totaal 75 38 38 5 80 +5

Gekozen leden

bewerken
  Zie Lijst van Tweede Kamerleden 1869-1871 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Vanwege de uitbreiding van het zetelaantal van de Tweede Kamer werden de volgende vijf leden gekozen:

Bij de periodieke verkiezingen werden 29 leden herkozen. De stemmingen voor de overige negen vacatures hadden de volgende resultaten:

  • in het kiesdistrict Amsterdam versloegen Thomas Stieltjes (64,3%, liberalen) en Michiel de Lange (57,4%, liberalen) het aftredende lid Menso Pijnappel (40,2%, conservatief-liberalen); Jan Rochussen (conservatieven), een tweede aftredend lid in dit district, had aangegeven niet herkiesbaar te zijn;
  • in het kiesdistrict Hoorn werd Dirk van Akerlaken (liberalen) gekozen in de vacature ontstaan door het periodiek aftreden van Jeronimo de Bosch Kemper (conservatief-liberalen) die had aangegeven niet herkiesbaar te zijn;
  • in het kiesdistrict Roermond was Leopold Haffmans (conservatief-katholieken) periodiek aftredend. Hij stelde zich niet meer in Roermond kandidaat, maar wel in het kiesdistrict Boxmeer waar hij gekozen werd[9]. In de hierdoor in Roermond ontstane vacature werd Willem Pijls (conservatief-liberalen) gekozen;

De zittingsperiode van de Tweede Kamer ging in op 20 september 1869. De zittingstermijn van Tweede Kamerleden bedroeg vier jaar.[10]

Bronvermelding

bewerken