Atletiek op de Olympische Zomerspelen

sportevenement op de Olympische Spelen

Atletiek is een van de sporten die op de Olympische Zomerspelen worden beoefend. Sinds de start van de moderne Olympische Spelen in 1896 staat deze sporttak op het programma.

Olympic pictogram Athletics.png

In 1913 besloot de IAAF dat de Olympische Spelen als wereldkampioenschappen atletiek fungeerden en kende atletiek geen WK. Dit bleef zo totdat de IAAF in 1976 besloot dat de wereldkampioenschappen en de Olympische Spelen apart gevoerd moesten worden.

Het olympisch atletiekprogramma bij de mannen heeft in de beginjaren van de Olympische Spelen een aantal grote wijzigingen ondergaan. Sinds de Spelen van 1928 is het programma ongewijzigd, met uitzondering van de beide onderdelen in het snelwandelen.

Sinds 1928 staat atletiek ook voor vrouwen op het olympisch programma. Aanvankelijk waren er vijf onderdelen, maar langzamerhand is het programma bij de vrouwen gelijk geworden aan dat van de mannen. Met de toevoeging van de 3000 m steeple chase voor vrouwen in 2008 is de 50 kilometer snelwandelen het enige onderdeel dat alleen door de mannen wordt gelopen. Verschillen in onderdelen zijn de 110 m horden bij de mannen versus de 100 m horden bij de vrouwen en de meerkamp; deze wordt bij de mannen in de tienkamp en bij de vrouwen in de zevenkamp beslecht.

Twaalf atletiekonderdelen hebben op alle edities van de Spelen op het programma gestaan. Dit zijn de 100 m, 400 m, 800 m, 1500 m, 110 m horden, hink-stap-springen, hoogspringen, polsstokhoogspringen, verspringen, discuswerpen, kogelstoten en de marathon. Het zijn ook de enige twaalf onderdelen over alle sporten op de Olympische Zomerspelen gerekend.

OnderdelenBewerken

MannenBewerken

Tussen haakjes staan eerdere afstanden vermeld.
Onderdeel 96 00 04 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 20 24 Totaal
Huidig programma
100 m 30
200 m 29
400 m 30
4x 100 m estafette 26
4x 400 m estafette 26
800 m 30
1500 m 30
5000 m 26
10.000 m 26
110 m horden 30
400 m horden 28
Steeplechase (2500/3200/) 3000 m 28
Tienkamp 27
Hink-stap-springen 30
Hoogspringen 30
Polsstokhoogspringen 30
Verspringen 30
Discuswerpen 30
Kogelslingeren 29
Kogelstoten 29
Speerwerpen 27
Marathon 30
Snelwandelen (10 km/) 20 km 24
96 00 04 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 20 24
Afgevoerde onderdelen
Steeplechase 4000 m 1
5000 m team 1
60 m 2
200 m horden 2
Hink-stap-springen uit stand 2
Hoogspringen uit stand 4
Verspringen uit stand 4
4 mijl team 1
Driekamp 1
Gewichtwerpen 2
Snelwandelen 3500/3000 m 2
5 mijl 1
3 mijl team 1
Olympische estafette 1
Discuswerpen Griekse stijl 1
Speerwerpen vrije stijl 1
Discuswerpen beide handen 1
Kogelstoten beide handen 1
Speerwerpen beide handen 1
3000 m team 3
Veldlopen individueel 3
Veldlopen team 3
Vijfkamp 3
Snelwandelen 50 km 20
96 00 04 08 12 20 24 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 20 24
Totaal 12 23 25 26 30 29 27 22 23 23 24 24 24 24 24 24 24 23 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 24 23 718
NB: Touwtrekken stond van 1900 tot en met 1920 vijfmaal op het programma van de Olympische Spelen. Alhoewel het in die jaren een onderdeel vormde van het atletiekprogramma, beschouwt het IOC het touwtrekken nu als een aparte olympische sport. Vandaar dat het touwtrekken ontbreekt in het overzicht en de medailletabel.[1]

VrouwenBewerken

Tussen haakjes staan eerdere afstanden/onderdelen vermeld.
Onderdeel 28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 20 24 Totaal
Huidig programma
100 m 23
200 m 20
400 m 16
4x100 m estafette 23
4x400 m estafette 14
800 m 18
1500 m 14
(3000 m/) 5000 m 11
10.000 m 10
(80 m/) 100 m horden 22
400 m horden 11
Steeplechase 3000 m 5
(Vijfkamp/) Zevenkamp 16
Hink-stap-springen 8
Hoogspringen 23
Polsstokhoogspringen 7
Verspringen 20
Discuswerpen 23
Kogelslingeren 7
Kogelstoten 20
Speerwerpen 22
Marathon 11
Snelwandelen (10 km/) 20 km 8
28 32 36 48 52 56 60 64 68 72 76 80 84 88 92 96 00 04 08 12 16 20 24
Totaal 5 6 6 9 9 9 10 12 12 14 14 14 17 18 19 20 22 22 23 23 23 23 23 353

GemengdBewerken

Tussen haakjes staan eerdere afstanden/onderdelen vermeld.
Onderdeel 20 24 Totaal
4x400 m estafette 2
Mixed Team 35km Snelwandelen 1
Totaal 1 2 3

MedaillesBewerken

  Zie Lijst van olympische medaillewinnaars atletiek (mannen) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  Zie Lijst van olympische medaillewinnaars atletiek (vrouwen) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Meervoudige medaillewinnaarsBewerken

Onderstaande tabel geeft de 'succesvolste medaillewinnaars' (hier vermeld vanaf vier maal goud en meer) in de atletiek weer.

Olympiër Jaren       Totaal Onderdelen
1   Paavo Nurmi 1920-1928 9 3 0 12 (m) 1500 m / 5000 m / 10.000 m / 3000 m steeple chase / 3000 m team / veldlopen / veldlopen team
2   Carl Lewis 1984-1996 9 1 0 10 (m) 100 m / 200 m / 4x 100 m / verspringen
3   Usain Bolt 2008-2016 8 0 0 8 (m) 100 m / 200 m / 4x 100 m
4   Ray Ewry 1900-1908 8 0 0 8 (m) hoogspringen uit stand / verspringen uit stand / hink-stap-springen uit stand
5   Allyson Felix 2008-2020 7 3 1 11 (v) 200 m / 400 m / 4x 100 m / 4x 400 m
6   Ville Ritola 1924-1928 5 3 0 8 (m) 5000 m / 10.000 m / 3000 m steeple chase / 3000 m team / veldlopen / veldlopen team
7   Elaine Thompson-Herah 2016-2020 5 1 0 6 (v) 100 m / 200 m / 4x 100 m, 4x 400 m
8   Hannes Kolehmainen 1912-1920 4 1 0 5 (m) 5000 m / 10.000 m / marathon / veldlopen / veldlopen team
  Emil Zátopek 1948-1952 4 1 0 5 (m) 5000 m / 10.000 m / marathon
  Evelyn Ashford 1984-1992 4 1 0 5 (v) 100 m / 4x 100 m
11   Alvin Kraenzlein 1900 4 0 0 4 (m) 60 m / 110 m horden / 200 m horden / verspringen
  Jesse Owens 1936 4 0 0 4 (m) 100 m / 200 m / 4x 100 m / verspringen
  Fanny Blankers-Koen 1948 4 0 0 4 (v) 100 m / 200 m / 4x 100 m / 80 m horden
  Harrison Dillard 1948-1952 4 0 0 4 (m) 100 m / 4x 100 m / 110 m horden
  Betty Cuthbert 1956-1964 4 0 0 4 (v) 100 m / 200 m / 400 m / 4x 100 m
  Al Oerter 1956-1968 4 0 0 4 (m) discuswerpen
  Lasse Virén 1972-1976 4 0 0 4 (m) 5000 m / 10.000 m
  Bärbel Wöckel-Eckert 1976-1980 4 0 0 4 (v) 200 m / 4x 100 m
  Michael Johnson 1992-2000 4 0 0 4 (m) 200 m / 400 m / 4x 400 m
  Robert Korzeniowski 1996-2004 4 0 0 4 (m) 20 km + 50 km snelwandelen
  Mo Farah 2012-2016 4 0 0 4 (m) 5000 m / 10.000 m

Meervoudige medaillewinnaars op één onderdeelBewerken

Acht mannen en drie vrouwen wonnen drie of meer gouden medailles op ten minste één onderdeel. Al Oerter, Carl Lewis en Allyson Felix zijn de enigen die vier keer een gouden medaille wonnen. Ray Ewry en Usain Bolt de enige twee die dit op twee onderdelen deden.

Olympiër Jaren Medailles Onderdeel
  Ray Ewry 1900, 1904, 1908      
     
(m) hoogspringen uit stand
(m) verspringen uit stand
  John Flanagan 1900, 1904, 1908       (m) kogelslingeren
  Al Oerter 1956, 1960, 1964, 1968         (m) discuswerpen
  Viktor Sanjejev 1968, 1972, 1976       (m) hink-stap-springen
  Evelyn Ashford 1984, 1988, 1992       (v) 4x 100 m
  Carl Lewis 1984, 1988, 1992, 1996         (m) verspringen
  Jan Železný 1992, 1996, 2000       (m) speerwerpen
  Robert Korzeniowski 1996, 2000, 2004       (m) 50 km snelwandelen
  Usain Bolt 2008, 2012, 2016      
     
(m) 100 m
(m) 200 m
  Allyson Felix 2008, 2012, 2016, 2020         (v) 4x 100 m
  Anita Włodarczyk 2012, 2016, 2020       (v) kogelslingeren

MedaillespiegelBewerken

NB Medaillespiegel is bijgewerkt tot en met de Olympische Spelen van 2020.

 Plaats  Land NOC   Goud   Zilver   Brons Totaal
1   Verenigde Staten USA 343 270 214 827
2   Sovjet-Unie URS 64 55 74 193
3   Groot-Brittannië GBR 55 83 72 210
4   Finland FIN 48 36 30 114
5   DDR GDR 38 36 35 109
6   Kenia KEN 34 41 31 106
7   Polen POL 29 20 17 66
8   Jamaica JAM 26 36 24 86
9   Italië ITA 24 15 26 65
10   Ethiopië ETH 23 12 23 58
11   Australië AUS 21 27 28 76
12   Zweden SWE 21 22 41 84
13   Duitsland GER 19 28 36 83
14   Rusland RUS 19 21 19 59
15   Canada CAN 16 18 32 66
16   Frankrijk FRA 13 27 30 70
17   Bondsrepubliek Duitsland FRG 12 14 17 43
18   Cuba CUB 11 14 20 45
19   Roemenië ROM 11 14 10 35
20   China CHN 11 12 16 39
21   Tsjecho-Slowakije TCH 11 8 5 24
22   Hongarije HUN 10 12 18 40
23   Nieuw-Zeeland NZL 10 3 13 26
24   Zuid-Afrika RSA 9 13 6 28
25   Noorwegen NOR 9 6 8 23
26   Griekenland GRE 8 12 10 30
27   Nederland NED 8 7 9 24
28   Gezamenlijk team EUN 7 11 3 21
29   Japan JPN 7 10 10 27
30   Marokko MAR 7 5 8 20
31   Bahama's BAH 7 2 5 14
32   België BEL 6 5 3 14
33   Bulgarije BUL 5 8 6 19
34   Brazilië BRA 5 3 11 19
35   Portugal POR 5 3 4 12
36   Tsjechië CZE 5 2 8 15
37   Duits eenheidsteam EUA 4 18 8 30
38   Algerije ALG 4 3 2 9
39   Ierland IRL 4 2 1 7
40   Oeganda UGA 4 1 2 7
41   Mexico MEX 3 6 2 11
42   Spanje ESP 3 5 8 16
43   Wit-Rusland BLR 3 5 7 15
44   Trinidad en Tobago TTO 3 4 8 15
45   Litouwen LTU 3 1 2 6
46   Kroatië CRO 3 1 1 5
47   Nigeria NGR 2 5 7 14
48   Oekraïne UKR 2 3 13 18
49   Argentinië ARG 2 3 0 5
  Dominicaanse Republiek DOM 2 3 0 5
51   Tunesië TUN 2 2 1 5
52   Bosnië en Herzegovina BRN 2 2 0 4
53   Estland EST 2 1 3 6
54   Kazachstan KAZ 2 1 2 5
55   Kameroen CMR 2 0 0 2
  Luxemburg LUX 2 0 0 2
57   Colombia COL 1 3 1 5
58   Australië AUT 1 2 5 8
59   Qatar QAT 1 2 1 4
  Slovenië SLO 1 2 1 4
61   India IND 1 2 0 3
62   Guinee GRN 1 1 1 3
  Venezuela VEN 1 1 1 3
64   Burundi BDI 1 1 0 2
  Ecuador ECU 1 1 0 2
  Gemengd team ZZX 1 1 0 2
  Russische ploeg ROC 1 1 0 2
  Zuid-Korea KOR 1 1 0 2
69   Panama PAN 1 0 2 3
70   Mozambique MOZ 1 0 1 2
  Puerto Rico PUR 1 0 1 2
72   Slowakije SVK 1 0 0 1
  Syrië SYR 1 0 0 1
  Tadzjikistan TJK 1 0 0 1
75   Zwitserland SUI 0 6 2 8
76   Namibië NAM 0 5 0 5
77   Denemarken DEN 0 4 3 7
78   Litouwen LAT 0 4 1 5
79   Chili CHI 0 2 0 2
  Sri Lanka SRI 0 2 0 2
  Tanzania TAN 0 2 0 2
  Joegoslavië YUG 0 2 0 2
83   Botswana BOT 0 1 1 2
  Chinees Taipei TPE 0 1 1 2
  IJsland ISL 0 1 1 2
86   Bohemen BOH 0 1 0 1
  Guatemala GUA 0 1 0 1
  Haïti HAI 0 1 0 1
  Iran IRI 0 1 0 1
  Ivoorkust CIV 0 1 0 1
  Saoedi-Arabië KSA 0 1 0 1
  Senegal SEN 0 1 0 1
  Soedan SUD 0 1 0 1
  Zambia ZAM 0 1 0 1
95   Turkije TUR 0 0 3 3
96   West-Indische Federatie BWI 0 0 2 2
  Filipijnen PHI 0 0 2 2
  Australazië ANZ 0 0 1 1
  Barbados BAR 0 0 1 1
  Burkina Faso BUR 0 0 1 1
  Djibouti DJI 0 0 1 1
  Eritrea ERI 0 0 1 1
  Servië SRB 0 0 1 1
Totaal 1.029 1.034 1.025 3.088