Klasse van de kalkgraslanden

klasse van plantengemeenschappen

De klasse van de kalkgraslanden (Festuco-Brometea) is een klasse van plantengemeenschappen die typisch is voor kalkrijke, droge gronden.

Klasse van de kalkgraslanden
Kalkgrasland op een kalkhelling
Kalkgrasland op een kalkhelling
Syntaxonomische indeling
Klasse
Festuco-Brometea
Br-Bl. & Tx., 1943
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons

Kalkgraslanden behoren tot de meest soortenrijke plantengemeenschappen in Europa.

Naamgeving en coderingBewerken

 
Rood zwenkgras (Festuca rubra)

De wetenschappelijke naam Festuco-Brometea is afgeleid van de botanische namen twee kenmerkende grassengeslachten: Festuca of zwenkgras en Bromus of dravik.

KenmerkenBewerken

AlgemeenBewerken

Kalkgraslanden zijn plantengemeenschappen van droge, relatief voedselarme en kalkrijke gronden, op zonnige standplaatsen en met weinig invloed van het grondwater. Ondanks de soms schrale aanblik zijn het zeer soortenrijke gemeenschappen, waar heel wat zeldzaamheden kunnen gevonden worden. Het zijn de gemeenschappen bij uitstek waar orchideeën, gentianen en zeldzame gespecialiseerde mossen in voorkomen.

Voor een verder beschrijving van dit landschapstype, zie kalkgrasland (biotoop).

VegetatiestructuurBewerken

 
Moslaag in een kalkgrasland, Tienne Breumont, Nismes (België)

In de vegetatie van een kalkgrasland zijn meestal twee lagen te vinden, een kruidlaag en een moslaag. De moslaag is duidelijk aanwezig, maar verschilt in samenstelling naargelang van de vochtigheidsgraad en de lichtinval. De mossen zorgen ervoor dat jonge kiemplantjes van hogere planten voldoende vocht vinden om te ontkiemen.

De kruidlaag is meestal slechts enkele decimeters hoog, zeer gesloten, en bestaat overwegend uit twee-of meerjarige overblijvende, niet-verhoute planten (hemikryptofyten). Soms zijn ook dwergstruiken aanwezig, alhoewel deze niet dominant en aspectbepalend zijn.

De jaarlijkse biomassaproductie is steeds zeer beperkt.

Onderliggende syntaxa in Nederland en VlaanderenBewerken

 
Mesobromion, Tienne Breumont, Nismes (België)

De klasse van de kalkgraslanden of Festuco Brometea kunnen volgens hun soortensamenstelling nog verder worden onderverdeeld in twee orden: de orde van de kalkgraslanden (Brometalia erecti) en de orde Festucetalia valesiacae.

Deze laatste worden op basis van de vochtophoudende capaciteit van de bodem nog eens onderverdeeld in twee verbonden. Dit zijn het verbond van de matig droge kalkgraslanden (Mesobromion), dat op een wat voedselrijkere, vochtige bodem voorkomt, en het verbond Xerobromion op een zeer droge en schrale bodem. Deze laatste zijn enkel te vinden in Zuid-Europa waar ze het meest algemene type zijn. Het zijn de typische warme rotsige graslanden die op het eerste gezicht een dorre indruk geven, maar waar heel wat kleine juweeltjes te vinden zijn. Het zijn ook vrijwel natuurlijke graslanden, waar de mens nauwelijks invloed op heeft gehad.

De Mesobromion-gemeenschappen zijn ook in Vlaanderen en Nederland te vinden, zoals op de Sint-Pietersberg en in de Voerstreek. In Wallonië zijn vooral de Maasstreek en de Viroin bekende vindplaatsen. Het zijn halfnatuurlijke landschappen, die ooit door de mens zijn omgevormd van bos. Ze zijn zeer soorten- en bloemenrijk, en zeer belangrijk voor orchideeën.

Diagnostische taxa voor Nederland en VlaanderenBewerken

In de onderstaande tabel staan de belangrijkste kensoorten voor de klasse van de kalkgraslanden in Nederland en Vlaanderen.

Boomlaag
Geen kensoorten
Struiklaag
Geen kensoorten.
Kruidlaag
 
Grote centaurie
 
Duifkruid
 
Zachte haver
 
Sparrenmos
Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kK D grote centaurie Centaurea scabiosa
kK A duifkruid Scabiosa columbaria
kK A zachte haver Helictotrichon pubescens
kK O breed fakkelgras Koeleria pyramidata
kK Z geel zonneroosje Helianthemum nummularium
kK Z echte gamander Teucrium chamaedrys
Moslaag
Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kK Z sparrenmos Thuidium abietinum

Bedreiging en beschermingBewerken

Zie Kalkgrasland (biotoop)

Zie ookBewerken

Externe linksBewerken

Zie de categorie Festuco-Brometea van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.