1942

jaar
Zie 1942 (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van 1942.
1942
Eeuwen: 19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia: 1930-1939 · 1940-1949 · 1950-1959
Jaren: << · < · 1941 · 1942 · 1943 · > · >>
Maanden: jan · feb · mrt · apr · mei · jun
jul · aug · sep · okt · nov · dec
Calendar-nl.svg Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita: 2695 MMDCXCV
Armeense jaartelling: 1391 – 1392
ԹՎ ՌՅՂԱ – ՌՅՂԲ
Chinese jaartelling: 4638 – 4639
戊巳 – 己午
Christelijke jaartelling: 1942 MCMXLII
Ethiopische jaartelling: 1934 – 1935
Hebreeuwse jaartelling: 5702 – 5703
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat 1997 – 1998
- Shaka Samvat 1864 – 1865
- Kali yuga 5043 – 5044
Iraanse jaartelling: 1320 – 1321
۱۳۲۰ – ۱۳۲۱
Islamitische jaartelling: 1360 – 1361
١٣٦١ – ١٣٦٠
Maçonnieke jaartelling: 5941 – 5942
Nuvola apps kuser.svg 1942 naar onderwerp Gnome-globe.svg
Lijst van landen
Film
Sport (categorie)
Crystal Clear mimetype vcalendar.png Gregoriaanse kalender van 1942

Het jaar 1942 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

GebeurtenissenBewerken

januari
februari
  • 8 - Slag om Singapore: Japanese legereenheden (ongeveer 23.000 soldaten) landen op de westkust van Singapore, nadat zij het eiland Ubin aan de oostelijke ingang van de Straat van Johore zonder slag of stoot hebben verovert.
  • 11 - Operatie Cerberus: Een Kriegsmarine eskader onder bevel van admiraal Otto Ciliax, bestaande uit de Duitse slagschepen Gneisenau en Scharnhorst, de zware kruiser Prinz Eugen en escorterende schepen passeren een blokkade van de Royal Navy in Het Kanaal. De schepen weten twee dagen later veilig Wilhelmshaven en Brunsbüttel te bereiken.
  • 13 - Strijd om Palembang: Japanse parachutisten (240 man) landen bij Palembang en weten de olieraffinaderijen onbeschadigd in handen te krijgen. Nederlandse troepen van de Landstorm voeren een tegenaanval uit en weten het complex na zware verliezen weer te heroveren.
  • 14 - In Rotterdam wordt de Maastunnel geopend. De overwelving is 1426 meter lang, de tunnel zelf meet 1070,15 meter. Er is bijna vijf jaar aan gewerkt.
  • 14 - De afdeling Bomber Command van de RAF krijgt opdracht om door grootscheepse luchtbombardementen het moreel van de Duitse bevolking, en vooral van de industriearbeiders, te ondermijnen.
  • 15 - De Britse kroonkolonie Singapore geeft zich over aan de Japanners. Vele Engelse oorlogsschepen worden in de haven tot zinken gebracht en ongeveer 130.000 soldaten worden krijgsgevangen gemaakt.
  • 15 - De Nederlandse torpedobootjager Hr. Ms. Van Ghent, loopt door een navigatiefout aan de grond in Stolze-straat op het kustrif van het eiland Bamidjo.
  • 16 - Slachting op Bangka: Japanse soldaten executeren 21 Australische verpleegsters en 60 Australische en Britse soldaten op het eiland Bangka (Nederlands-Indië).
  • 16 - De Tweede Wereldoorlog begint voor Aruba en Curaçao met de gelijktijdige aanval door drie Duitse onderzeeboten op de olieraffinaderijen Lago Oil & Transport Co. Ltd. in Sint Nicolaas en Shell Isla in Willemstad.
  • 19 - Een Japanse aanvalsgroep onder de bevel van admiraal Chuichi Nagumo, bestaande uit vier vliegdekschepen, Akagi, Kaga, Hiryu en Soryu, ondersteund door een escort eskader, bombardeert de haven van Darwin in Australië. Tijdens de aanval worden 11 schepen tot zinken gebracht en de havenfaciliteiten worden ernstig beschadigd.
  • 19 - Japanese legereenheden, ondersteund door 14 transportschepen en 3 torpedobootjagers, landen op Timor. Nederlandse troepen trekken het binnenland in.
  • 19 - President Roosevelt gelast de internering van alle Japanners die zich op Amerikaans grondgebied bevinden.
  • 20 - Invasie van Sumatra: Japanese legereenheden veroveren Tanjungkarang, het vliegveld wordt hersteld en gebruikt voor luchtaanvallen op Java.
  • 22 - President Roosevelt beveelt generaal Douglas MacArthur de Filipijnen te verlaten. MacArthur wordt benoemd tot opperbevelhebber van de geallieerde legers in het zuidwesten van de Grote Oceaan.
  • 22 - In zijn Braziliaanse ballingsoord pleegt de Oostenrijks-joodse schrijver Stefan Zweig zelfmoord.
  • 27 - Slag in de Javazee: Een geallieerd vlooteskader onder schout-bij-nacht Karel Doorman probeert tevergeefs een Japanse invasievloot met troepen voor de aanval op Java tegen te houden. Tijdens de zeeslag worden de Nederlandse kruisers Hr.Ms. De Ruyter en Hr.Ms. Java en de torpedobootjager Hr.Ms. Kortenaer tot zinken gebracht. De totale zeeslag kost 2.300 marinemannen het leven.
  • 27 - De USS Langley, het eerste vliegdekschip van de Amerikaanse marine, wordt onderweg naar Java zwaar beschadigd door een Japanse luchtaanval en wordt later door begeleidende torpedobootjagers zelf tot zinken gebracht. De Langley vervoert 32 Curtiss P-40-vliegtuigen om de verdediging op Java te versterken.
  • 27 - Het lidmaatschap van de Nederlandsche Kultuurkamer wordt verplicht voor kunstenaars, toneelspelers, uitgevers enz.
maart
  • 1 - Japanse legereenheden onder bevel van generaal Hitoshi Imamura landen op Java.
  • 5 - Japanese legereenheden trekken zegevierend Batavia binnen. Het Nederlandse leger (KNIL) trekt zich terug richting Bogor (ofwel Buitenzorg).
  • 7 - De Nederlandse mijnenveger Eland Dubois wordt door de eigen bemanning tot zinken gebracht nadat het schip is gespot door een Japans verkenningsvliegtuig.
  • 8 - Japanse bezetting van Rangoon, Birma.
  • 8 - De Nederlandse mijnenveger Jan van Amstel tot zinken gebracht door een Japanse torpedobootjager, waarbij 23 van de opvarenden om het leven komen.
  • 9 - Het Nederlandse leger (KNIL) capituleert op Java. Ruim 60.000 man worden door de Japanners krijgsgevangen gemaakt.
  • 13 - Tijdens de Duitse conferentie in Parijs wordt besloten dat alle joden in Nederland, België en Frankrijk voortaan de gele ster moeten dragen.
  • 15 - Tijdens de inval en invasie van Japan op Sumatra loopt een patrouille bestaand uit 27 Nederlandse militairen op Sumatra in Tiga Roenggoe nabij Pematang Siantar (tussen Medan en het Tobameer) in een hinderlaag. Deze Nederlandse militairen, bestaande uit stadswachten, militie, landstorm en vernielingspersoneel, worden ter plaatse gefusilleerd.
  • 17 - De drie gaskamers van het eerste vernietigingskamp Belzec worden in gebruik genomen.
  • 21 - Element nummer 94 krijgt de naam plutonium.
  • 28 - Raid op Saint-Nazaire: Britse commando's (270 man) vallen de zwaar verdedigde dokken in de haven van Saint-Nazaire aan in het door de Duitsers bezette deel van Frankrijk. De torpedebootjager HMS Campbeltown vergezeld door 18 lichte motorsnelboten ramt in Saint-Nazaire de sluisdeur van het Normandië-droogdok en wordt later opgeblazen.
april
  • 9 - Slag om Bataan: Na drie maanden van hevige gevechten op het schiereiland Bataan geven de Amerikaanse en Filipijnse strijdkrachten zich over aan het Japanse 14e Leger onder leiding van luitenant-generaal Masaharu Homma. Ca. 70.000 man worden daarbij gevangengenomen.
  • 14 - Dodenmars van Bataan: De Japanners dwingen de Amerikaanse en Filipijnse krijgsgevangenen op Bataan naar het spoorwegstation van San Fernando te lopen (een afstand van 90 kilometer). Daar worden ze in goederenwagons naar Capas gebracht. Bij aankomst blijken ruim 14.000 gevangenen deze 'dodenmars' niet te hebben overleefd.
  • 17 - Henri Giraud, Frans generaal en krijgsgevangene, ontsnapt uit de Vesting Königstein. Hij weet zich met een door hemzelf gevlochten 'touw' te laten zakken van de rots waarop de vesting staat. Na drie dagen, via verschillende listen, bereikt hij de Zwitserse grens.
  • 18 - Doolittle Raid: Luitenant-kolonel Jimmy Doolittle leidt de eerste Amerikaanse luchtaanval op Tokio. Zestien B-25B Mitchell-bommenwerpers stijgen op vanaf het vliegdekschip USS Hornet, dat tot ongeveer 1000 kilometer van de Japanse kust is gevaren. De steden Tokio, Yokohama, Nagoya en Kobe worden gebombardeert, maar alle 16 vliegtuigen gaan verloren. Van de 79 bemanningsleden worden er 8 van hen vermoord of gevangengenomen.
mei
  • 3 - In het concentratiekamp Sachsenhausen worden 72 verzetsmensen van de Sicherheitsdienst (SD) met een nekschot afgemaakt. Joden worden verplicht voortaan een gele ster (Jodenster) op hun kleding te dragen.
  • 8 - Slag in de Koraalzee: De geallieerden en Japan verliezen vele schepen en vliegtuigen. De Japanse invasievloot die Port Moresby in zuidelijk Nieuw-Guinea moet aanvallen, trekt zich terug.
  • 26 - Slag bij Gazala: Het Duitse Afrikakorps onder bevel van generaal Erwin Rommel opent een offensief tegen het Britse 8e Leger. Duitse tankeenheden rukken oostwaarts op in de richting van de Britse stellingen bij Bir Hakeim in de Libische Woestijn.
  • 27 - Operatie Anthropoid: Nabij Praag plegen zeven Tsjecho-Slowaakse verzetsstrijders onder leiding van Jozef Gabčík en Jan Kubiš een aanslag op de Duitse rijksprotector Reinhard Heydrich. De regering-in-ballingschap heeft besloten hem uit de weg te ruimen, omdat hij het Tsjechische verzet ernstig heeft verzwakt. De Duitsers executeren 81 gijzelaars.
  • 29 - Door de SS worden nazikopstukken uitgenodigd voor de opening van Station Z, een installatie voor de vernietiging van gevangenen in concentratiekamp Sachsenhausen. Als demonstratie van de "nekschotmachine" worden 96 Joden doodgeschoten.
  • 30 op 31 - Eerste massaal luchtbombardement van een Duitse stad door de Royal Air Force. Keulen is het doelwit van 1000 Avro Lancasters.
  • Mexico sluit zich aan bij de geallieerden nadat twee van zijn tankers door de Duitsers zijn getorpedeerd.
  • mei - Op een snikhete dag neemt Bing Crosby de song "I'm dreaming of a white Christmas" van Irving Berlin op. De single zal tientallen jaren de lijst van bestsellers aanvoeren.
juni
  • 4 tot 7 - Slag om Midway: In een tweedaagse zeeslag om het Amerikaanse eiland Midway wordt één Amerikaans vliegdekschip de USS Yorktown tot zinken gebracht. De Japanse vloot verliest vier vliegdekschepen de Kaga, Akagi, Soryu en de Hiryu. De slag is een beslissend keerpunt van de oorlog in de Grote Oceaan.
  • 7 - Belegering van Sebastopol: Duitse eenheden van het 11e Leger onder bevel van generaal Erich von Manstein hervatten op de Krim een grootscheepse aanval op de Russische havenstad Sebastopol. Manstein beschikt nu over negen infanteriedivisies en 1.300 stukken geschut (waaronder het spoorwegkanon Schwerer Gustav met een kaliber van 80 cm).
  • 10 - Slag bij Bir Hakeim: Legereenheden van de Vrije Fransen (2.700 man) evacueren hun stellingen rond Bir Hakeim en ontsnappen via een mijnenveld, waar zij worden opgepikt door Britse troepen van de 7e Pantserdivisie.
  • 10 - Als vergelding van de dood van Reinhard Heydrich wordt op bevel van Adolf Hitler het dorp Lidice platgebrand. In totaal worden 340 bewoners uit wraak vermoord (192 mannen, 60 vrouwen en 88 kinderen).
  • 21 - Duitse legereenheden van het Afrikakorps onder bevel van Erwin Rommel, veroveren de Noord-Afrikaanse havenstad Tobroek op het Britse 8e Leger. Er worden 25.000 gevangenen gemaakt, naast massa's wapens en voorraden. Daags daarna wordt Rommel bevorderd tot Generaal-Veldmaarschalk. In oktober 1942 stelt echter Generaal Bernard Montgomery, met zijn 8ste leger, orde op zaken bij El Alamein en wordt Rommel teruggedrongen.
  • 27 - Het geallieerde scheepskonvooi PQ-17 vertrekt van zijn verzamelpunt nabij IJsland met 35 vrachtschepen en verschillende escortschepen naar de Russische havenstad Archangelsk.
  • 28 - Fall Blau: Duitse eenheden van Heeresgruppe Süd (Legergroep Zuid) onder bevel van generaal-veldmaarschalk Fedor von Bock beginnen een zomeroffensief met het doel om de olievelden in de zuidelijke Kaukasus te veroveren. Speerpunten van het Duitse 4e Pantserleger onder bevel van generaal Hermann Hoth rukken op richting Voronezj. De tankeenheden leggen in één dag 50 kilometer af, steken twee rivieren over en doorbreken de frontlinies van het Sovjet leger.
  • 30 - Sebastopol wordt ingenomen door het Duitse 11e Leger onder bevel van Erich von Manstein. Ruim 90.000 Soviet soldaten worden krijgsgevangen gemaakt en von Manstein wordt bevordert tot Veldmaarschalk. Gevechten gaan door tot 4 juli, overblijfselen van het Soviet leger worden geëvacueerd op het schiereiland Chersonesos.
juli
  • 1 - Eerste Slag bij El Alamein: Duitse legereenheden van het Afrikakorps onder bevel van veldmaarschalk Erwin Rommel worden bij El Alamein tot staan gebracht.
  • 1 - Het vluchtelingenkamp Westerbork komt onder rechtstreeks bestuur van de Duitsers, die het Durchgangslager Westerbork noemen.
  • 5 - Duitse eenheden van het 4e Pantserleger onder bevel van Hermann Hoth steken de rivier de Don over en raken verwikkeld in hevige gevechten in Voronezj.
  • 6 - Anne Frank duikt onder in het achterhuis achter het bedrijf Opekta van haar vader Otto Frank aan de Prinsengracht 263 te Amsterdam.
  • 7 - Duitse eenheden van het 4e Pantserleger onder bevel van Hermann Hoth veroveren Voronezj, waarmee zij ca. 100 km verder in de USSR zijn doorgedrongen dan in 1941.
  • 15 - Vanuit het doorgangskamp Westerbork in Drenthe vertrekt het eerste transport richting Polen.
  • 16 - In bezet Frankrijk wordt een besluit uitgevaardigd, waarbij aan de joden de toegang wordt ontzegd tot openbare inrichtingen en manifestaties. Aldus is ze toegang verboden tot restaurants of cafés, concerten, music-halls, amusementslokalen, bibliotheken, openbare telefooninrichtingen, markten, baden, expogalerijen of -zalen, historische gebouwen, sportwedstrijden, kampeerterreinen en parken.
  • 20 - De Nederlandse bisschoppen richten zich in een herderlijk schrijven tot hun gelovigen. Ze veroordelen in felle bewoordingen de Jodenvervolging.
  • 30 - Begin van de deportaties vanuit Loods 24 in Rotterdam.
augustus
  • 2 - Tweehonderd katholieke joden, die tot nu toe buiten de Jodenvervolging bleven, worden als represaille voor de brief van de Nederlandse bisschoppen, afgevoerd naar vernietigingskampen. Onder hen is Edith Stein.
  • 3 - Duitse eenheden van Legergroep A (Heeresgruppe A) onder bevel van veldmaarschalk Wilhelm List rukken op in de richting van de rivier de Koeban, 75 kilometer ten noorden van het oliecentrum Majkop, in het noorden van de Kaukasus.
  • 6 - Koningin Wilhelmina spreekt het Amerikaanse Congres toe.
  • 6 - De hoofdcommissaris van de Amsterdamse politie Sybren Tulp zet een Nederlands politiebataljon in om Joden op te pakken.
  • 7 - Amerikaanse eenheden landen op Guadalcanal, wat het begin van de Slag om Guadalcanal inluidt. Op het eiland ondervinden ze zware tegenstand.
  • 8 - 9 - Zeeslag bij het eiland Savo: De Japanese Keizerlijke marine onder bevel van admiraal Gunichi Mikawa behaalt een overwinning op de Amerikanen bij het eiland Savo in de Salomonseilanden. Vier kruisers en één torpedojager worden tot zinken gebracht.
  • 9 - Duitse eenheden van Legergroep A veroveren het oliecentrum Majkop, nadat eerst alle voorraden en installaties door het terugtrekkende Russische leger zijn vernietigd en bezetten Krasnodar, de hoofdstad van het Koebandistrict.
  • 9 - In Bombay worden Mahatma Gandhi en het hele Congress Working Committee door Britse troepen gearresteerd en geïnterneerd in het Aga Khanpaleis in Poona.
  • 10 - Duitse eenheden van Legergroep A veroveren Pjatigorsk, 400 kilometer ten zuidoosten van Rostov, met het doel de Kaukasus in tweeën te splitsen.
  • 13 - Duitse eenheden van Legergroep A rukken op langs de spoorweg Rostov-Koeban, richting Mineralnje, dat slechts 20 kilometer van het oliecentrum Grozny is gelegen.
  • 19 - Operatie Jubilee: De geallieerden voeren een mislukte aanval uit bij de Franse havenstad Dieppe aan de Kanaalkust. Van de meer dan 6.000 Canadezen die eraan deelnemen, worden er 3.500 gedood, gewond of gevangengenomen.
  • 20 - De NSB-burgemeester van Apeldoorn Cornelis den Besten wordt ontslagen omdat hij weigert, de fietsen van joodse burgers te vorderen.
  • 22 - Brazilië verklaart de oorlog aan Duitsland en Italië.
  • 23 - Slag om Stalingrad: Duitse eenheden van het 6e Leger onder bevel van generaal Friedrich Paulus, gesteund door tankeenheden van het 4e Pantserleger, bereiken de buitenwijken van Stalingrad. Paulus stabiliseert de frontlinie en laat posities innemen bij de rivier de Wolga. Het Russische leger wordt afgesneden van de noordelijke bevoorradingslijnen. Josef Stalin geeft het bevel 'ten koste van alles' de stad met alle beschikbare middelen te verdedigen.
  • 24 - 25 - Zeeslag bij de Oostelijke Salomonseilanden: Amerikaanse gevechtsvliegtuigen van het vliegdekschip USS Saratoga brengen het Japanse vliegdekschip Ryujo tot zinken in de Salomonzee. Hiermee behalen de Amerikanen een strategisch voordeel op Japan, met name op minder Japanse getrainde piloten die beschikbaar zijn op vliegdekschepen.
  • 30 - Slag bij Alam el Halfa: Duitse eenheden van het Pantserleger Afrika onder bevel van veldmaarschalk Erwin Rommel beginnen een offensief met als doel door de zuidelijke sector van het Britse 8e Leger te breken en de geallieerden te omsingelen.
  • Tussen augustus en oktober bereikt de uitroeiing van joden en Roma een hoogtepunt als in 100 dagen 1,3 miljoen mensen in de kampen Sobibor, Treblinka en Belzec worden vermoord.
september
  • 3 - 4 - Grote nachtelijke razzia op joden in Brussel.
  • 6 - Duitse en Roemeense eenheden veroveren Novorossiejsk, de voormalige Russische marinebasis aan de Zwarte Zee. Een kleine eenheid van de Rode Vloot onder bevel van kolonel Leonid Brezjnev weet een deel van de stad in handen te houden.
  • 9 - De Noordoostpolder valt officieel droog.
  • 13 - Duitse eenheden van het 6e Leger onder bevel van generaal Friedrich Paulus beginnen hun aanval op Stalingrad. Ondanks verbeten Russische tegenstand, trekken de Duitsers de stad in het zuiden binnen.
  • 16 - Begin aanleg van de Birmaspoorweg door dwangarbeiders van het Japanse bestuur. Met name krijgsgevangenen, onder andere uit Nederlands-Indië, worden ingezet.
  • 20 - De Zweedse hardloper Gunder Hägg loopt als eerste de 5000 meter binnen de 14 minuten. Zijn wereldrecord van 13.58,2 zal 12 jaar stand houden.
oktober
november
  • Het geallieerde tegenoffensief in Noord-Afrika begint.
  • 15 - De KLM DC-3 G-AGBB (voorheen PH-ALI, Ibis) op de BOAC lijndienst Bristol-Lissabon, met passagiers en KLM bemanning, wordt aangevallen door Luftwaffejagers. Gehavend maar zonder persoonlijk letsel weten zij te alsnog in Engeland te landen.
  • 27 - Uit protest tegen de Duitse bezetting van Zuid-Frankrijk brengen de bemanningen van de overgebleven Franse oorlogsbodems in de marinehaven van Toulon hun schepen tot zinken.
  • 28 - Bij een brand in de nachtclub Cocoanut Grove in Boston komen 492 mensen om.
december

FilmBewerken

  Zie Film in 1942 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

MuziekBewerken

PremièresBewerken

LiteratuurBewerken

Beeldende kunstBewerken


BouwkunstBewerken

GeborenBewerken

januariBewerken

februariBewerken

maartBewerken

aprilBewerken

meiBewerken

juniBewerken

 
Anneke Grönloh
7 juni 1942

juliBewerken

augustusBewerken

septemberBewerken

oktoberBewerken

novemberBewerken

decemberBewerken

datum onbekendBewerken

OverledenBewerken

januari
februari
maart
april
mei
juni
juli
augustus
september
oktober
november
december

Weerextremen in BelgiëBewerken

  • 22 januari: Minimumtemperatuur tot –17,9 °C in Ukkel.
  • 27 januari: Minimumtemperatuur tot −23,2 °C in Gerdingen (Bree) en −24,3 °C in Wardin (Bastogne).
  • winter: Een van de strengste van de eeuw: rivieren en kanalen vriezen toe.
  • 28 februari: Elke dag vorst in Ukkel (zoals in 1956). 17 sneeuwdagen. Maximale dikte van de sneeuwlaag tot 1 meter op het plateau van de Hoge Venen.
  • 4 maart: Tussen 17 januari en 4 maart 47 opeenvolgende vorstdagen in Ukkel.
  • 14 maart: Op de Baraque Michel (Jalhay) blijft de vorstperiode die begon op 26 december 1941 voortduren tot 14 maart 1942.
  • 15 maart: Van 6 januari tot 15 maart – gedurende 69 dagen na elkaar – sneeuw op de bodem in Ukkel (eventueel onder de vorm van sporen). Dat is na de winter 1962/1963 het tweede langst.
  • 10 juli: 74,5 mm neerslag in 24 uur in Ukkel.
  • juli: Juli met hoogste neerslagtotaal: een neerslagtotaal met 196,5 mm (normaal 74,3 mm).
  • 3 augustus: 207,3 mm neerslag in 30 dagen – van 5 juli tot 3 augustus – valt er in Ukkel (waarde overschreden in juni/juli 1980).

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Zie de categorie 1942 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.