Staphorst (gemeente)

gemeente in Overijssel, Nederland

Staphorst (Nedersaksisch: Stappest, ook wel Stappers) is een gemeente in de Nederlandse provincie Overijssel. De gemeente telt 17.738 inwoners (1 januari 2024, bron: CBS). De oppervlakte van de gemeente bedraagt 136 km². Hoofdplaats van de gemeente is het gelijknamige dorp.

Staphorst
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Locatie van de gemeente Staphorst (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Overijssel Overijssel
Coördinaten 52° 38′ NB, 6° 12′ OL
Algemeen
Oppervlakte 135,69 km²
- land 133,99 km²
- water 1,7 km²
Inwoners
(1 januari 2024)
17.738?
(132 inw./km²)
Bestuurscentrum Staphorst
Naam inwoners Staphorsters
Belangrijke verkeersaders A28 N377
Politiek
Burgemeester (lijst) Jan ten Kate (partijloos)
Zetels
Gemeenteraad
SGP
ChristenUnie
CDA
Gemeentebelangen
PvdA

17
5
5
4
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2019) € 22.000 per inwoner
Gem. WOZ-waarde (2019) € 263.000
WW-uitkeringen (2014) 34 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 7715, 7950-7955
Netnummer(s) 0522
CBS-code 0180
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 11362
Website www.staphorst.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Staphorst
Bevolkingspiramide (2023)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Staphorst, september 2022

Gemeentewapen

bewerken

De beschrijving van het gemeentewapen luidt: "zijnde een schild van lazuur, beladen met drie samengevoegde torens van goud". Er gaan verschillende verhalen over de betekenis van de torens in het wapen. Zo wordt gesteld dat de torens verwijzen naar de drie kerkdorpen, Staphorst, IJhorst en Rouveen, terwijl anderen verwijzen naar de torens van het voormalige Mariënklooster aan het Zwarte Water, dat door de protestanten gedurende de Reformatie vernield werd.

In de gemeente Staphorst liggen de volgende plaatsen:

Woonplaats (BAG) Inwoners 2023[1]
Staphorst 10.815
Rouveen 4.190
IJhorst 1.580
Punthorst 990
Inwoners per buurtschap
(cijfers op 1 december 2015)
Plaatsnaam Inwoners
Lankhorst 355
Hamingen 38
Halfweg ?
(De) Leijen ?
De Lichtmis (gedeeltelijk) ?
Slingenberg (gedeeltelijk) ?
Westerhuizingerveld (gedeeltelijk) ?

De vier dorpen Staphorst, Rouveen, IJhorst en Punthorst vormen samen met de buurtschappen Lankhorst (daar is het knooppunt Lankhorst naar vernoemd), Hamingen, (De) Leijen, Halfweg, Slingenberg, Westerhuizingerveld en De Lichtmis (laatste drie slechts ten dele) de gemeente Staphorst.

Monumenten

bewerken
 
Gemeentehuis Staphorst
 
Pastorie, Gemeenteweg 53

Een deel van Staphorst is een beschermd dorpsgezicht. Verder zijn er in de plaats Staphorst bijna 190 rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en een aantal oorlogsmonumenten, zie:

Aan de Gemeenteweg dicht bij Halfweg staat de molen De Leijen, eveneens een rijksmonument.

Zie ook

bewerken

Toerisme

bewerken

In het oostelijk deel van het Staphorster grondgebied ligt de Boswachterij Staphorst (Staatsbosbeheer) met de recreatievijver de Zwarte Dennen. In het noordoosten van de gemeente vormt het Reestdal de begrenzing met Drenthe. In het westelijk deel van de gemeente is het laagveen- en veenweidegebied Olde Maten en Veerslootlanden.

Gemeentehuis

bewerken

Het huidige gemeentehuis dateert uit de jaren 1981-1982 en is door twee plaatselijke aannemers gezamenlijk gebouwd. Op 9 juni 1982 werd het door prins Claus officieel geopend. In 2003 werd het nodig het gemeentehuis te verbouwen en uit te breiden. Deze verbouwing begon in de herfst van 2003 en werd in het voorjaar van 2004 voltooid. Er is een etage bovenop gekomen, maar toch werd het dorpse karakter zo veel mogelijk behouden. Er werd goed gekeken naar de huizen in de omgeving om het gebouw volgens de normen van de welstandscommissie te laten passen in de omgeving. In het gemeentehuis zijn de deuren naar de trouwzaal gemaakt van diverse panelen, uitgevoerd in houtsnijwerk.

Onderwijs

bewerken

De gemeente Staphorst telt tien scholen voor basisonderwijs en een vestiging van een instelling voor voortgezet onderwijs. Vijf basisscholen hebben feitelijk een reformatorisch karakter. Onder de Vereniging tot Stichting en Instandhouding van scholen met de Bijbel te Staphorst in de gemeente Staphorst vallen Dr. Maarten Lutherschool (Punthorst), Ds. Harmen Doornveldschool (Staphorst), Koning Willem-Alexanderschool (Staphorst), Prins Mauritsschool (Staphorst) en Willem de Zwijgerschool (Staphorst). Er zijn twee scholen voor openbaar onderwijs, De Berkenhorst (Staphorst) en De Iekmulder (IJhorst). Bestuurlijk vallen deze onder Stichting Promes, die negen scholen in de gemeenten Meppel en Staphorst onder zijn hoede heeft. Christelijk Nationale School (CNS, Staphorst) gaat uit van de Vereniging voor Christelijk Nationaal Schoolonderwijs te Staphorst. CNS en De Berkenhorst zijn gehuisvest in de accommodatie die bekend staat als ‘de combischool’. De Triangel (Rouveen) is een hervormde basisschool die uitgaat van de Vereniging tot stichting en instandhouding van Hervormde scholen op Gereformeerde Grondslag te Rouveen. GBS De Levensboom (Rouveen) maakt deel uit van Vereniging voor Gereformeerd Primair Onderwijs (VGPO) de Zevenster, die zeven gereformeerde basisscholen in Noordwest-Overijssel en Zuid-West Drenthe bestuurt. De Levensboom en De Triangel zijn gehuisvest in de Multifunctionele Combischool Rouveen (MCR). In Staphorst staat een vestiging van Pieter Zandt Scholengemeenschap, een reformatorische scholengemeenschap waarvan de hoofdvestiging in Kampen staat. Veel scholieren uit de gemeente bezoeken scholen voor middelbaar onderwijs in Meppel. Scholen als: Greijdanus Meppel en Terra zijn voorbeelden van deze scholen. Voor middelbaar en hoger beroepsonderwijs is Staphorst sterk op Zwolle georiënteerd.

Demografie

bewerken

Gemeente Staphorst heeft net als veel gemeenten in de 'Bijbelgordel' een hoog geboortecijfer. Het geboortecijfer bedraagt 14,9‰ in 2016. In 1988 was dat nog 19,6‰. Een vrouw in Staphorst krijgt gemiddeld 2,65 kinderen (gegevens uit 2016).

Politiek

bewerken

Naar Staphorst is de zogeheten Staphorster variant genoemd, een coalitiemogelijkheid in de Tweede Kamer, waarbij het CDA, de VVD en de kleine christelijke partijen (ChristenUnie en SGP) samen een regering vormen. De gemeente heeft ingespeeld op deze naamsbekendheid met haar reclameleus Staphorst, een prima variant.

Gemeenteraad

bewerken

Samenstelling gemeenteraad

bewerken
     
De 17 zetels zijn als volgt verdeeld:

Samenstelling van de gemeenteraad van Staphorst vanaf 1982:

Gemeenteraadszetels
Partij 1982 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018 2022
SGP 5 5 5 5 5 6 6 5 5 5 6
ChristenUnie - - - - - 4 4 4 4 5 5
CDA 3 3 3 2 3 3 3 3 4 4 3
Gemeentebelangen - - - - - - - 3 1 2 2
PvdA 2 2 2 2 2 2 2 2 2 1 1
Gemeentebelangen-VVD - 2 2 2 3 2 2 - - - -
RPF 1 2 1 2 3 - - - - - -
GPV 1 1 1 1 1 - - - - - -
Boerenpartij 1 - 1 1 - - - - - - -
VVD 2 - - - - - - - - - -
Liberaal Netwerk - - - - - - - - 1 - -
Totaal 15 15 15 15 17 17 17 17 17 17 17

College B&W

bewerken

Burgemeester: J. ten Kate (partijloos)

Wethouder: ing. L. Mulder (SGP)

Wethouder mr. A. Mussche (ChristenUnie)

Wethouder H. Brinkman (CDA)

Gemeentesecretaris: M. Kragting

Tweede Kamerverkiezingen

bewerken

In Staphorst werd als volgt gestemd bij de Tweede Kamerverkiezingen:

Tweede Kamerverkiezingen in procenten
Partij 1977 1981 1982 1986 1989 1994 1998 2002 2003 2006 2010 2012 2017
SGP 32,1 32,9 32,9 31,7 32,7 31,0 30,1 29,4 28,7 28,3 29,3 32,6 33,9
CDA 21,4 23,4 21,9 26,8 27,6 19,2 19,1 27,6 32,8 30,4 20,4 11,6 17,5
ChristenUnie** (14,6) (15,1) (16,1) (16,0) (16,2) (19,3) (19,9) 17,2 13,7 18,1 17,2 16,6 16,4
VVD 11,1 12,2 14,1 11,4 8,6 11,1 12,4 8,2 8,6 7,0 10,8 18,4 10,1
Partij voor de Vrijheid (PVV) - - - - - - - - - 2,5 9,2 6,2 8,4
PvdA 11,9 9,7 10,1 10,9 11,0 9,4 11,6 5,9 9,5 7,2 6,0 7,9 2,1
SP 0,0 0,1 0,1 0,0 0,0 0,1 0,7 1,1 1,3 4,1 2,9 2,6 2,6
D66 1,6 4,3 2,3 1,9 2,6 5,4 2,6 1,6 1,0 0,3 1,8 1,9 2,9
GroenLinks* (0,8) (1,4) (1,4) (0,8) 0,8 0,4 1,5 1,3 1,2 1,0 1,6 0,5 2,0
Partij voor de Dieren - - - - - - - - - 0,5 0,3 0,6 1,0
50PLUS - - - - - - - - - - - 0,7 1,3
Forum voor Democratie - - - - - - - - - - - - 1,3
Fortuyn (LPF) - - - - - - - 6,4 2,8 0,1 - - -
RPF** 5,1 6,6 7,7 7,4 7,3 10,4 11,2 - - - - - -
GPV** 9,5 8,5 8,4 8,6 8,9 8,9 8,8 - - - - - -
Overigen 7,3*** 2,4 2,5 1,2 0,4 4,1 2,1 1,4 0,4 0,6 0,5 0,4 0,5
Opkomst % 95,0 94,9 93,0 94,1 91,0 88,4 87,0 91,0 91,7 91,5 87,1 86,6 91,2
* 1989: CPN, EVP, PPR & PSP → GroenLinks
** 2002: GPV & RPF → ChristenUnie
*** Overige 1977: Boerenpartij 6,1

Aangrenzende gemeenten

bewerken
   Aangrenzende gemeenten   
   Steenwijkerland         Meppel (Dr)         De Wolden (Dr) 
             
   Zwartewaterland     Hardenberg 
           
   Zwolle         Dalfsen        
bewerken
Zie de categorie Staphorst van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.