Hellendoorn (gemeente)

gemeente in Overijssel, Nederland

Hellendoorn (uitspraak; Nedersaksisch: Heldern) is een gemeente in de streek Salland in de Nederlandse provincie Overijssel. De gemeente telt 36.271 inwoners (1 januari 2024, bron: CBS) op een oppervlakte van 139,03 km². De gemeente behoort tot de Regio Twente.

Hellendoorn
Heldern
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Locatie van de gemeente Hellendoorn (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Overijssel Overijssel
COROP-gebied Twente
Coördinaten 52° 21′ NB, 6° 27′ OL
Algemeen
Oppervlakte 138,99 km²
- land 137,91 km²
- water 1,08 km²
Inwoners
(1 januari 2024)
36.271?
(263 inw./km²)
Bestuurscentrum Nijverdal
Naam inwoners Hellendoorners
Belangrijke verkeersaders N35 N347 N750 N751
Spoorlijnen Zwolle - Almelo en Mariënberg - Almelo
Station(s) Daarlerveen & Nijverdal
Politiek
Burgemeester (lijst) Jorrit Eijbersen (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2019) € 24.600 per inwoner
Gem. WOZ-waarde (2019) € 242.000
WW-uitkeringen (2014) 50 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 7440-7449, 7683, 7687-7689
Netnummer(s) 0546, 0548
CBS-code 0163
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.hellendoorn.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Hellendoorn
Bevolkingspiramide (2023)
Foto's
Hellendoorn
Hellendoorn
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Hellendoorn, september 2022

Geografie

bewerken

Hellendoorn ligt in de provincie Overijssel ten oosten van de Hellendoornse Berg, die deel uitmaakt van de stuwwal Sallandse Heuvelrug. De gemeente Hellendoorn grenst in het noorden aan de gemeenten Ommen en Twenterand, in het oosten aan Wierden, in het zuiden aan Rijssen-Holten en in het westen aan Raalte. In de gemeente Hellendoorn liggen de volgende woonplaatsen:

Woonplaats (BAG) Inwoners 2023[1]
Daarle 1.445
Daarlerveen 1.215
Haarle 2.100
Hellendoorn 6.500
Nijverdal 25.005

Aangrenzende gemeenten

bewerken
   Aangrenzende gemeenten   
   Ommen                Twenterand 
             
   Raalte     Wierden 
           
          Rijssen-Holten        

Economie

bewerken

Bepalend voor de gemeente Hellendoorn was en is de aanwezigheid van de Koninklijke Stoomweverij (KSW) van de Salomonsons in Nijverdal. Na de fusie in 1957 met Ten Cate in Almelo ontstond het concern Koninklijke Nijverdal-Ten Cate, later kortweg Koninklijke Ten Cate. Het is een van de weinige textielconcerns in Twente die zich vooral door tijdige aanpassing van zijn producten (bijvoorbeeld kunstgras en materialen voor de ruimtevaart) wist te handhaven.

Het dorp Hellendoorn is bekend geworden door de aanwezigheid van het Avonturenpark Hellendoorn. Verder is er in het dorp een ijsfabriek, die tot 1996 het ijsmerk Caraco maakte. Het bedrijf werd in 1985 overgenomen door Unilever en produceert de merken Ben & Jerry's en Ola.

Een museum in Hellendoorn exposeert over het historische Caraco, namelijk het bakkerij- en ijsmuseum.

Verkeer en vervoer

bewerken

De sprinter Zwolle - Enschede stopt tweemaal per uur per richting in Nijverdal, de intercity Zwolle - Enschede stopt daar één keer per uur. Het andere station in de gemeente is Daarlerveen aan de Spoorlijn Mariënberg - Almelo dat in de drukke uren tweemaal per uur per richting wordt aangedaan. Vroeger had de spoorlijn Neede - Hellendoorn een station in Hellendoorn en een station Nijverdal-Zuid, maar die lijn is - voor personenvervoer - in 1935 gesloten. De provinciale weg 347 (N347) loopt rondom Hellendoorn, doordat er een kleine ring is aangelegd. Rijksweg 35 (N35) liep dwars door de Grotestraat in Nijverdal en veroorzaakte in de spits grote opstoppingen in het centrum. De gemeente werkte aan een oplossing voor de verkeersproblematiek in het Combiplan Rijksweg 35 en werkte hierbij aan de bouw van een tunnelvariant. De kruising van N347 en N35 veroorzaakte in de ochtend- en avondspits regelmatig file. De Salland-Twentetunnel werd op zaterdagmiddag 29 augustus 2015 feestelijk in gebruik genomen en werd voor één dag Leo ten Brinke-tunnel genoemd, naar degene die het tunnelplan ongeveer 40 jaar voordien had bedacht.

In Hellendoorn en Nijverdal zijn er busverbindingen aanwezig, namelijk buslijn 96 (Nijverdal - Rijssen) en drie buurtbussen: 513 (Nijverdal - Raalte), 594 (Nijverdal - Den Ham/Daarlerveen) en 597 (Nijverdal - Hellendoorn).

Politiek

bewerken

Hellendoorn is een overwegend christelijke gemeente, waarin bij de landelijke verkiezingen door veel inwoners op het CDA wordt gestemd. Bij de verkiezingen in 2003 ontving het CDA hier 50,9%. In 2006 daalde dit percentage tot 48%.[2] Bij de verkiezingen in 2010 kelderde het percentage tot onder de 32 procent.[3] Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 waren Hellendoorn en het naburige Twenterand de enige twee gemeenten waarin het CDA nog de grootste partij werd, al kreeg de partij in Hellendoorn nog maar 23,1% van de stemmen.[4]

Gemeenteraad

bewerken

De gemeenteraad van Hellendoorn bestaat uit 25 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014 2018 2022
Lokaal Hellendoorn 8 13*
CDA 10 13 9 8 8 7 5
GroenLinks 1 1 2 2
VVD 3 1 1 1 1 3 2
ChristenUnie 1 1 2 2 2 2 1
D66 1 2 2 1
PvdA 2 2 1 1
BurgerBelang 6 6 5
PvdA-GroenLinks 4 4 5
Gemeentebelangen 7 6 2 3 2
Hellendoornse Onafhankelijke Partij - - - 1 2
Totaal 25 25 25 25 25 25 25
  • * Op 13 december 2022 hebben fractievoorzitter Knobben en raadslid Haselhorst het partijlidmaatschap opgezegd van Lokaal Hellendoorn wegens interne spanningen. Enkele dagen later volgden nog drie raadsleden.[5] Hierna werd de partij 'Samen Hellendoorn' opgericht.

College van B & W

bewerken

Sinds juni 2024 bestaat het college van B & W naast de burgemeester vier wethouders. De vier wethouders zijn:

Annemarie Dubbink (partijloos, voorheen Lokaal Hellendoorn)

Egbert Nijenbanning (VVD)

Jan van den Bosch (partijloos, maar CDA-lid)

Lia de Waard - Oudesluijs (partijloos, maar ChristenUnie-lid)


Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 bestond het college naast de wethouders Dubbink en Nijenbanning ook uit wethouder Gea Oord (Lokaal Hellendoorn) en Peter Lage Venterink. Zij zijn beiden tussentijds opgestapt. Wethouder Dubbink en Oord zijn bovendien beiden tussentijds uit de fractie van Lokaal Hellendoorn gestapt en partijloos verder gegaan.[5]

Monumenten

bewerken

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

Kunst in de openbare ruimte

bewerken

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Partnergemeente

bewerken

  Ibbenbüren

bewerken
Zie de categorie Hellendoorn van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.