Oldambt (gemeente)

gemeente in de provincie Groningen, Nederland

Oldambt is een gemeente in de Nederlandse provincie Groningen (streek Oost-Groningen), die op 1 januari 2010 is ontstaan uit de samenvoeging van de gemeenten Scheemda, Winschoten en Reiderland. De gemeente had op 31 januari 2022 in totaal 38.528 inwoners (bron: CBS), tot 1 augustus van 2022 groeide de bevolking door naar 38.853 inwoners. Oldambt is qua inwonertal de zesde gemeente van de provincie Groningen (na Groningen, Westerkwartier, Midden-Groningen, Het Hogeland en Eemsdelta).

Oldambt
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Oldambt
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
Coördinaten 53° 12′ NB, 7° 5′ OL
Algemeen
Oppervlakte 295,96 km²
- land 226,66 km²
- water 69,3 km²
Inwoners
(31 januari 2022)
38.528?
(170 inw./km²)
Bestuurscentrum Winschoten
Belangrijke verkeersaders A7 Spoorlijn Groningen - Bad Nieuweschans
Station(s) Bad Nieuweschans
Scheemda
Winschoten
Politiek
Burgemeester (lijst) Cora-Yfke Sikkema (GroenLinks)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 29.300 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 145.000
WW-uitkeringen (2014) 49 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 9670-9682, 9684-9694, 9940-9944
Netnummer(s) 0596, 0597, 0598
CBS-code 1895
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.gemeente-oldambt.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Oldambt
Bevolkingspiramide (2022)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Oldambt
Marktpleinkerk Winschoten en toren 'Ol witte'
Strokartonfabriek De Toekomst in Scheemda
Hoofdwacht Bad Nieuweschans
Theater de Klinker in Winschoten
Huize Hermans Dijkstra Midwolda
Dollard bij Nieuwe Statenzijl
kerktoren Finsterwolde
Ziekenhuis in Scheemda
Dijkcoupure Reiderwolderpolder
Entree Winschoten (Beersterweg)
Halte Democratie, Raadszaal gemeente Oldambt aan de Tramhaven in Winschoten

Algemene kenschetsBewerken

De gemeente Oldambt wordt gekenmerkt door het stedelijke gebied Winschoten-Heiligerlee-Scheemda langs de autosnelweg A7 met ongeveer 25.000 inwoners, het Winschoterdiep, de spoorlijn Groningen - Leer, de dorpenring rondom het Blauwestad-project (met circa 500 woningen in 2021) en de weidse leegte van de polders nabij de kust van de Dollard, ook wel bekend als de Graanrepubliek. Verder heeft de gemeente een grensovergang richting de Duitse bondsrepubliek nabij Bad Nieuweschans, het oostelijkste punt van Nederland.

De 38.528 inwoners hebben de beschikking over een ziekenhuis: Ommelander Ziekenhuis Groningen in Scheemda, de uitgebreide winkelvoorzieningen in en rond de binnenstad van Winschoten en een zee aan ruimte, fietspaden, het Oldambtmeer van 800 hectare en het kuurcomplex Thermen Bad Nieuweschans. In de stad Winschoten is onderwijs aanwezig van basisschool, middelbaar onderwijs (tot en met gymnasium), internationaal onderwijs en diverse MBO opleidingen.

De gemeente Oldambt is een van de koplopers in de vergrijzing van de bevolking in Nederland, dit maakt dat de gemeente te maken heeft met een geleidelijke natuurlijke afname van de bevolking (er overlijden meer personen dan er geboren worden). Het woongebied Blauwestad, rond het Oldambtmeer draagt bij aan het aantrekken van nieuwe inwoners van buiten Oldambt en heeft de afgelopen jaren geleidt tot het groeien van de totale bevolking van de gemeente. Op 1 januari 2018 werd de bodem bereikt in het aantal inwoners (38.075), op 1 januari 2021 telt de gemeente 38.292 inwoners, een groei van 83 personen over het jaar 2020. Op 1 januari 2022 is het aantal inwoners verder toegenomen tot 38.521, een groei van 230 inwoners in het jaar 2021. Ook in het eerste deel van 2022 hield de groei aan, er stonden op 1 augustus 2022 in totaal 38.853 inwoners geregistreerd, een groei van 323 personen in 7 maanden.

GeschiedenisBewerken

In januari 2008 besloten de drie gemeenten onder druk van de provincie Groningen tot de gemeentelijke fusie, mede omdat tussen Scheemda en Winschoten rondom het kunstmatige Oldambtmeer het Blauwestad-project werd aangelegd. Met name de communistische partijen, de NCPN in Reiderland en de VCP in Scheemda, hebben fel geprotesteerd tegen de fusie. In de raadsvergaderingen bleken zij de enige tegenstanders.

De gemeente ligt in de streken Reiderland en het Oldambt, waaraan de gemeentenaam ontleend is. Door middel van een enquête konden de inwoners een naam kiezen, waarbij Winschoten en Reiderland de andere twee opties waren. Op 20 november 2008 kwam Oldambt hierbij als winnende naam uit de bus. Oldambt wordt uitgesproken als: Ol-Dambt.

EconomieBewerken

De gemeente Oldambt heeft in 2019 ruim 16.000 arbeidsplaatsen en is daarmee de vierde economie in de provincie. Bijzonder is dat in de sectoren zorg en overige dienstverlening Oldambt na de gemeente Groningen de meeste banen heeft. Belangrijke sectoren in de gemeente zijn industrie, handel en landbouw. De belangrijkste bedrijventerreinen in de gemeente zijn te vinden in Scheemda (Eextahaven), Winschoten en Bad Nieuweschans.

Ontwikkeling aantal banenBewerken

  • 2015 - 14.996
  • 2016 - 14.528
  • 2017 - 14.818
  • 2018 - 15.053
  • 2019 - 16.002
  • 2020 - 15.680
  • 2011 - 15.840

Bron: www.destaatvangroningen.nl

In 2020 vestigden zich twee belangrijke bedrijven in Winschoten; PerkinElmer, producent van corona-testen en Hyzon motors, producent van elektrisch aangedreven trucks. Op 1 juli 2021 werd bekend dat Google grond heeft gekocht om een datacenter te bouwen in Winschoten.

Recreatie en toerismeBewerken

De gemeente Oldambt ontwikkelt zich steeds meer als recreatiegemeente. Belangrijke trekpleisters zijn kuuroord Thermen Bad Nieuweschans met 200.000 gasten per jaar, het 800 hectare grote Oldambtmeer waar steeds meer watersport plaatsvindt en de binnenstad van Winschoten, die veel Duitse consumenten aantrekt. Ook het Rosarium in Winschoten en het park en museum rondom de herdenking van de Slag bij Heiligerlee trekt steeds meer toeristen. De voormalige strokartonfabriek De Toekomst in Scheemda is een festivallocatie in wording met als belangrijkste festival Grasnapolsky. Andere festivals in de gemeente zijn het festival Hongerige Wolf, straattheaterfestival Waterbei en het promsconcent Pura Vida. In Midwolda is het landgoed rondom de Ennemaborg en de gerestaureerde Oldambtster boerderij Hermans Dijkstra een trekpleister. In de gemeente zijn diverse hotels, pensions en B&B's te vinden voor overnachtingsmogelijkheden. Ten zuiden van Winschoten liggen in de gemeente Westerwolde recreatieparken waaronder Wedderbergen in Wedde en Park Emslandermeer in Vlagtwedde. Hier ligt ook een van de belangrijkste trekkers van de provincie Groningen: vesting Bourtange.

CultuurBewerken

MonumentenBewerken

In de gemeente is er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

TheaterBewerken

  • Cultuurhuis De Klinker Winschoten
  • Filmhuis Winschoten
  • Jazz Harbour Club Winschoten

MuseaBewerken

Kunst in de openbare ruimteBewerken

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Radio en televisieBewerken

In 1988 werd Radio Winschoten opgericht, in 2004 werd de samenwerking aangegaan met Radio Reiderland. Uit die samenwerking kwam ook een TV-tak voort en werd de samenwerking RTV Blauwestad gedoopt. In 2010 zijn de vroegere Omroep Scheemda en RTV Blauwestad opgegaan in de lokale publieke omroep RTV Logo, dat staat voor Lokale Omroep Gemeente Oldambt. Vanaf 2016 zendt de stichting Logo uit onder de naam RTV GO! op zowel radio als TV (inclusief kabelkrant).

Sinds 1966 kent de stad Winschoten verder het Winschoter Stadsjournaal; een groep actieve filmers, die het wel en wee in en om de stad Winschoten vastleggen met inmiddels ruim 2000 items en ruim 250 filmproducties. Tussen 2004 en 2010 zond het commerciële radiostation 'Radio Oldambt' uit in de regio vanuit Winschoten.

Kernen gemeente OldambtBewerken

De gemeente Oldambt bestaat uit 15 woonkernen.

Woonplaats (BAG) Inwoners 2021[1]
Bad Nieuweschans 1.330
Beerta 2.205
Blauwestad 1.025
Drieborg 470
Finsterwolde 2.295
Heiligerlee 1.445
Midwolda 2.020
Nieuw-Beerta 110
Nieuw-Scheemda 350
Nieuwolda 1.350
Oostwold 1.415
Oudezijl onbekend
Scheemda 4.985
Westerlee 1.490
Winschoten 17.750

Bevolking door de jaren heenBewerken

Het gebied dat de huidige gemeente Oldambt vormt, heeft tot 1980 een bevolkingsgroei gekend tot ruim 42.000 inwoners. Vanaf 1980 is er sprake van afname van de bevolking, in 2018 was er voor het eerst weer sprake van een groei met 46 inwoners dankzij de bouw van Blauwestad. Ook in 2019 (+80), 2020 (+64) en 2021 (+244) heeft de hernieuwde bevolkingsgroei doorgezet. Per 1 januari 2022 had de gemeente 38.521 inwoners, per 1 augustus zijn er 38.853 inwoners (+332). Hiermee is het bevolkingsaantal van het midden van het jaar 2012 geëvenaard.

Het gebied van de voormalige gemeente Reiderland bereikte haar piek al in het jaar 1919, de dorpen hadden toen samen 9.196 inwoners. Voor het voormalige Scheemda en Winschoten lag de piek zoals vermeld rond 1980.

Bevolkingsontwikkeling gemeente tussen 1899 en 2022
Bron: Volkstellingen en CBS, 1909-1990 optelling Reiderland, Scheemda en Winschoten
  • 1899 - 31.240 inwoners***
  • 1919 - 35.049 inwoners***
  • 1930 - 35.780 inwoners***
  • 1947 - 38.812 inwoners***
  • 1956 - 38.262 inwoners***
  • 1960 - 39.160 inwoners***
  • 1974 - 40.048 inwoners**
  • 1980 - 42.025 inwoners**
  • 1985 - 41.476 inwoners**
  • 1990 - 39.951 inwoners**
  • 1995 - 39.773 inwoners**
  • 2000 - 39.848 inwoners**
  • 2005 - 39.601 inwoners**
  • 2010 - 39.486 inwoners
  • 2015 - 38.420 inwoners
  • 2018 - 38.075 inwoners
  • 2019 - 38.129 inwoners
  • 2020 - 38.213 inwoners
  • 2021 - 38.292 inwoners
  • 2022 - 38.521 inwoners

sterretjes: totaal van de inwonertallen van de voormalige gemeenten Winschoten, Scheemda en Reiderland (bron: CBS statline en volkstellingen.nl)

PolitiekBewerken

GemeenteraadBewerken

Op 18 november 2009 zijn vervroegde verkiezingen gehouden voor de gemeenteraad van de nieuw gevormde gemeente, die 25 zetels telt. Elf partijen namen deel. Met 42,27 % was de opkomst ook voor deze regio bijzonder laag.

Partij 2009 2014 2018 2022
aantal % zetels aantal % zetels aantal % zetels aantal % zetels
PvdA 3.155 23,5% 7 2.320 13,4% 4 2.269 14,5% 4 2.144 14,7% 4
Gemeentebelangen Oldambt - - - - - - 1.615 10,3% 3 1.969 13,5% 4
PvhN 453 3,4% 1 1700 9,8% 3 1.505 9,7% 3 1.532 10,5% 3
VCP 1.138 8,5% 2 2.757 16,0% 4 1.843 11,8% 3 1.429 9,8% 3
VVD 1.605 12,0% 3 1.576 9,1% 2 1.997 12,8% 3 1.415 9,7% 2
SP 1.350 10,1% 3 3.213 18,6% 5 2.008 12,9% 4 1.342 9,2% 2
CDA 2.142 16,0% 4 1.966 11,4% 3 1.280 8,2% 2 992 6,8% 2
PVV - - - - - - - - - 860 5,9% 1
D66 1.060 7,9% 2 1.372 7,9% 2 972 6,3% 1 817 5,6% 1
ChristenUnie 676 5,0% 1 910 5,3% 1 967 6,2% 1 729 5,0% 1
GroenLinks 1.134 8,5% 2 486 2,8% 0 - - - 627 4,3% 1
Oldambt Aktief 395 2,9% 0 905 5,2% 1 658 4,2% 1 496 3,4% 1
BVNL - - - - - - - - - 160 1,1% 0
Groep HOP 73 0,4% 0 - 0,4% 0 0
Nieuwe Communistische Partij-NCPN 310 2,3% 0 - - - - - -
Opkomst 13.418 42,3% 25 17.278 25 15.923 50,2% 25 14.591 46,0% 25

Raadsgriffier:

Jelte van der Meer

College van B&WBewerken

De coalitie bestaat in de periode 2022-2026 uit PvdA, Gemeentebelangen Oldambt, Partij voor het Noorden en VVD. Zie hieronder het college van burgemeester en wethouders voor de periode 2022-2026.[2]

Naam Functie Partij Portefeuille
Cora-Yfke Sikkema Burgemeester GroenLinks
  • Openbare Orde en Veiligheid
  • Schade-afhandeling en ondergrond
  • Opvang vluchtelingen in crisissituaties
  • Handhaving
  • Juridische Zaken
  • Personeel en organisatie (Nijambt)
  • Communicatie
  • Bestuurlijke samenwerking
  • Gebiedsgericht Werken
  • Coördinatie Internationalisering
  • Coördinatie NPG
  • Coördinatie Regiodeal
Gert Engelkens Wethouder PvdA
  • Bouwen en Wonen
  • Ruimtelijke Ordening
  • Omgevingsvisie en Omgevingswet
  • Versterking
  • Leefbaarheid
  • Ontwikkeling Blauwestad
  • WMO
  • Welzijn en Zorg
  • Armoedebeleid en Schuldhulpverlening
  • LHBTI -en Diversiteitsbeleid
  • 1e loco
  • Gebiedswethouder voor
Ger Klein Wethouder Gemeentebelangen Oldambt
  • Financiën en belastingen
  • Lokale democratie en participatie
  • Monumentenbeleid en karakteristieke panden
  • Cultureel Erfgoed
  • Verkeer en Publiek Vervoer
  • Dierenwelzijn
  • Arbeidsmarktbeleid
  • Participatiewet
  • Afeer
  • Statushouders (huisvesting en inburgering)
  • Zoutwinning
  • 2e loco
  • Gebiedswethouder voor
Jurrie Nieboer Wethouder Partij voor het Noorden
Erich Wünker Wethouder VVD
  • Economische Zaken en Ondernemersloket
  • Grondexploitaties en revitalisering industrieterreinen
  • Vastgoed en Accommodatiebeleid
  • Onderwijshuisvesting en sportaccommodaties
  • Gezondheid(szorg) en sport
  • Internationalisering
  • Toerisme en recreatie
  • Digitalisering, automatisering en data-analyse
  • Dienstverlening
  • Personeel en organisatie
  • 4e loco
  • Gebiedswethouder voor

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
        Eemsdelta        
             
 Midden-Groningen   Leer (D
           
 Pekela       Westerwolde        

TriviaBewerken

  • In de gemeente Oldambt ligt het oostelijkste puntje van Nederland, de grensovergang bij Bad Nieuweschans.
  • In Bad Nieuweschans eindigt de langste snelweg van Nederland, de A7 (241 km lang) die begint in Zaandam, vlak boven Amsterdam.

Geboren in OldambtBewerken

Externe bronnenBewerken

  • Anton Tiktak, Wiede leegte mit daipte, 2009 (videofilm als bijlage bij het boek Moi!), deel 1, deel 2.

LiteratuurBewerken

  • Cees Stolk, Moi! Welkom in Oldambt, Bedum 2009 (uitgegeven ter gelegenheid van de oprichting van de nieuwe gemeente)
  • Harm van der Veen (red.), Het Oldambt. Mensen en landschap door de eeuwen heen, 10 delen, Bedum 1999-2002
  • Frank Westerman, De graanrepubliek, 1999, 26e druk 2009 (met een nieuw slothoofdstuk: 'De Blauwe Revolutie')

Zie de categorie Oldambt van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.