Eemsdelta

gemeente in Groningen

Eemsdelta is een Nederlandse gemeente in de provincie Groningen. De gemeente ontstond op 1 januari 2021 na een fusie van de gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum.[1] De fusiegemeente telt circa 46.000 inwoners.

Eemsdelta
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Eemsdelta Wapen van de gemeente Eemsdelta
(Details) (Details)
Map - NL - Municipality code 1979 (2021).svg
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
Coördinaten 53°20'NB, 6°50'OL
Algemeen
Oppervlakte 364,07 km²
- land 267,89 km²
- water 96,18 km²
Inwoners (1 juli 2021) 45.609?
(170 inw./km²)
% migratieachtergr. (1 januari 2020) % (niet-westers: %, westers: %)
Bestuurscentrum Appingedam
Delfzijl
Loppersum
Politiek
Burgemeester (lijst) Gerard Beukema (PvdA, wnd.)
Bestuur Lokaal Belang, ChristenUnie, VVD, CDA
Zetels
Lokaal Belang
PvdA
ChristenUnie
VVD
CDA
Gemeentebelangen
GroenLinks
29
11
5
3
3
3
2
2
Overig
CBS-code 1979
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.eemsdelta.nl
Portaal  Portaalicoon   Nederland

GeografieBewerken

KernenBewerken

De gemeente bestaat uit 32 kernen:

Woonplaats (BAG) Inwoners 2021[2]
Appingedam 11.500
Bierum 575
Borgsweer 130
Delfzijl 15.240
Eenum 95
Farmsum 1.620
Garrelsweer 450
Garsthuizen 180
Godlinze 240
Holwierde 980
Huizinge 105
Krewerd 75
Leermens 175
Loppersum 2.570
Losdorp 145
Meedhuizen 815
Middelstum 2.325
Oosterwijtwerd 150
Spijk 1.640
Startenhuizen onbekend
Stedum 1.065
't Zandt 970
Termunten 330
Termunterzijl 295
Toornwerd 60
Wagenborgen 1.685
Westeremden 350
Westerwijtwerd 85
Wirdum 365
Woldendorp 890
Zeerijp 420
Zijldijk 165

BuurtschappenBewerken

Binnen de gemeente liggen de volgende buurtschappen, gehuchten, wierden en streken:

Amsweer, Anderwereld, Arwerd, Baamsum, Bansum, Biessum, Binnen Ae, Boerdam, Bouwtenheerd, Dallingeweer, De Groeve, De Har(de), De Heemen, De Palen, De Pomp, De Vennen, De Weer, Dekkershuizen, Dijkum, Eekwerd, Eekwerderdraai, Eelshuis, Eenumerhoogte, Engeweer, Enzelens, Fiemel, Fraamklap, Garbendeweer, Garreweer, Garsthuizervoorwerk, Geefsweer, Grijzemonnikenklooster, Heveskes, Heveskesklooster, Heveskesvalge, Hoeksmeer, Honderd, Hoogwatum, Ideweer, Jukwerd, Kabofferij, Katmis (onderdeel Holwierde), Klein Wierum, Kleine Leger, Kolhol, Kopaf, Korendijk, Krangeweer, Lalleweer, Langerijp, Laskwerd, Lesterhuis, Lutjeburen, Lutjerijp, Lutjewijtwerd, Marsum, Merum, Nansum, Naterij (Ladysmith), Nienhuis, Nieuwenhuis, Nieuwstad, Nijenklooster, Nooitgedacht, Oldenbosch, Oldenklooster (Feldwerd), Oosterburen, Oosterhuizen, Opmeeden, Oterdum, Oterdumerwarven, Oterdumerwarven, Overtocht, Ozingeweer, Polen, Rodeschool, Schaapbulten, Scheve Klap, Siuksum, Stork, Stuimelderij, 't Noorn, 't Zandstervoorwerk, Terhorn (Molenhorn), Tweehuizen, Uiteinde, Vierburen, Vierhuizen, Wartum, Wartumerklap, Weiwerd, Weiwerdervalge, Westeremder Voorwerk, Wirdumerdraai, Zeshuizen

EilandBewerken

De zuidelijke helft van het broedvogeleiland Stern in de Voolhok ligt binnen de gemeente.

ZeehavensBewerken

De gemeente telt twee havens: een groot industriehavencomplex bij Delfzijl, Farmsum en de Oosterhorn (Farmsumerhaven, Handelshaven en Oosterhornhaven) met een binnendijkse en een buitendijkse jachthaven en een jachthaven bij Termunterzijl.

VoorgeschiedenisBewerken

DEALBewerken

Al in 2008 drongen ondernemers aan op de vorming van een grote gemeente voor het Eemsmondgebied, in het belang van de economische en industriële ontwikkeling. In 2010 vormden de gemeenten Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum de Werkorganisatie DEAL voor het gemeenschappelijk uitvoeren van een aantal gemeentelijke taken. Mede op aandringen van de provincie, die het aantal gemeenten wenste te beperken om de bestuurlijke slagkracht te vergroten, werd de mogelijkheid voor een fusie onderzocht.

In 2012 verscheen het rapport Grenzeloos Grunnen van de commissie-Jansen, waarin werd gesteld dat het onontkoombaar was dat er gemeentelijke fusies zouden moeten plaatsvinden om de bestuurlijke taken beter aan te kunnen. Voor Delfzijl werd een samenvoeging voorzien met Appingedam en Loppersum en de Eemshaven, die losgemaakt zou moeten worden van de gemeente Eemsmond. De toevoeging van de haven werd fel bepleit door Groningen Seaports. De gemeente Eemsmond wilde de eindelijk goed florerende haven echter zelf houden en was niet bereid haar grondgebied op te splitsen. Zij pleitte voor een supergemeente voor heel Noord-Groningen. Delfzijl vreesde hierin een decentrale positie te krijgen en was hier op tegen, in tegenstelling tot Appingedam.[3]

Eemsmond maakte zich in 2016 los van de overige drie en ging per 1 januari 2019, inclusief de Eemshaven, deel uitmaken van de fusiegemeente Het Hogeland. Daarom werd DEAL ontbonden en bleven de DAL- of ADL-gemeenten over.[4]

BesluitBewerken

Op 16 november 2017 spraken de drie gemeenteraden de intentie uit tot een gemeentelijke fusie. Op 12 januari 2018 maakten de ADL-gemeenten bekend dat zij op 1 januari 2021 gingen fuseren.[5] Nadat het herindelingsontwerp op 29 november 2018 door de gemeenteraden was aangenomen, werd het officiële Herindelingsadvies in april 2019 aangeboden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Het wetsvoorstel tot samenvoeging van de drie gemeenten werd aangenomen door de Tweede Kamer op 22 april 2020 en door de Eerste Kamer op 7 juli 2020.

NaamBewerken

Inwoners konden in februari 2019 kiezen uit drie namen:

Het opkomstpercentage was 42 procent. Op 6 januari 2019 maakten de burgemeesters Anno Wietze Hiemstra, Gerard Beukema en Hans Engels de nieuwe gemeentenaam Eemsdelta bekend, waarop 67% van de stemmen was uitgebracht.

PolitiekBewerken

GemeenteraadBewerken

De herindelingsverkiezing voor de gemeenteraad van Eemsdelta die op 1 januari 2021 aantrad, werd gehouden op 18 november 2020. Het opkomstpercentage was 44,21% van 37.271 kiesgerechtigden.[7] De officiële uitslag werd op 20 november 2020 bekendgemaakt.[8][9] Tijdens de eerste raadsvergadering op 4 januari 2021 werden de 29 raadsleden geïnstalleerd.[10][11]

Naam partij Aantal stemmen Percentage Aantal zetels
Lokaal Belang Eemsdelta 5243 31,92 11
PvdA 2650 16,13 5
ChristenUnie 1804 10,98 3
VVD 1693 10,31 3
CDA 1656 10,08 3
Gemeentebelangen Eemsdelta 1326 8,07 2
GroenLinks 953 5,8 2
Jongerenpartij Eemsdelta 428 2,61 0
Seniorenpartij Eemsdelta 403 2,45 0
D66 268 1,63 0
Totaal 16.424 100 29

College van B&WBewerken

Op 4 december 2020 werd bekendgemaakt dat Gerard Beukema door de commissaris van de Koning in Groningen René Paas met ingang van 1 januari 2021 werd benoemd tot waarnemend burgemeester van Eemsdelta.[12] Op 18 december 2020 werd bekendgemaakt dat voor de periode 2021-2026 onder het motto Samen werken aan onze toekomst een coalitieakkoord was gesloten tussen Lokaal Belang Eemsdelta, ChristenUnie, VVD en CDA. Deze partijen vertegenwoordigen een meerderheid van 20 van de 29 raadszetels.[13] Tijdens de eerste raadsvergadering op 4 januari 2021 werden de vijf wethouders geïnstalleerd.[11]

Het college van burgemeester en wethouders is[14]:

Naam Functie Partij Taken Projecten
Gerard Beukema Waarnemend burgemeester PvdA Openbare orde, veiligheid en handhaving, Algemene bestuurlijke aangelegenheden en regionale samenwerking, Klantencontact, Voorlichting, communicatie en representatie, Personeel en organisatie, Informatieveiligheid en privacy, Minderheden
Annalies Usmany-Dallinga Wethouder Lokaal Belang Eemsdelta 1e locoburgemeester, Ruimtelijke ordening en ontwikkellocaties, Wonen en welzijn, Volkshuisvesting, Versterkingsopgave, Nationaal Programma Groningen (NPG), Centrummanagement/stadspromotie Ontwikkeling Eelwerd en Eendracht inclusief zorgtransitie Appingedam, Centrumontwikkeling Delfzijl zuid-oost, Perspectieflocaties
Jan Menninga Wethouder Lokaal Belang Eemsdelta 2e locoburgemeester, Financiën en belastingen, Gebiedsregie/leefbaarheid, Sport, Vergunningverlening Scholentransitie, Campusontwikkeling Appingedam, Wonen met een Plus, Marconi Delfzijl
Meindert Joostens Wethouder ChristenUnie 3e locoburgemeester, Zorg, Wmo, Onderwijs (behalve Huisvesting), Kunst en cultuur, Participatie, Milieu/afval/duurzaamheid, Wadden (ontwikkeling kustgebied) Zorgtransitie Delfzijl en Loppersum, Cultuurcluster Molenberg Delfzijl, Kustontwikkeling
Hans Ronde Wethouder VVD 4e locoburgemeester, Werk/participatie/inkomen, Economie, Verkeer en vervoer, Armoedebeleid, Energietransitie/klimaatadaptatie, Informatisering en automatisering, Inkoop/aanbesteding Regionale Energie Strategie
Pier Prins Wethouder CDA 5e locoburgemeester, Jeugdzorg, Vastgoed/grondexploitaties, Monumentenzorg, Toezicht/handhaving, Recreatie/toerisme, Landbouw/natuur, Beheer openbare ruimte (incl. begraafplaatsen) Monumentencluster 't Zandt
Ronald Koch Gemeentesecretaris

TopografieBewerken

 
Topografisch kaartbeeld van de gemeente Eemsdelta, per december 2020. Grenzen per 1-1-2021.
   Aangrenzende gemeenten   
 Het Hogeland                
             
           
           
 Groningen       Midden-Groningen       Oldambt