Westerkwartier (gemeente)

Nederlandse gemeente in de provincie Groningen

Westerkwartier (Gronings: Westerketier) is een gemeente in de Nederlandse provincie Groningen, die op 1 januari 2019 gevormd is uit de gemeenten Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn en een deel van de gemeente Winsum. Het aan Westerkwartier toegevoegde deel van Winsum is het gebied van de in 1990 opgeheven gemeente Ezinge; dit is ruwweg de streek Middag. De nieuwe gemeente, gelegen in de gelijknamige streek Westerkwartier, is met 63.660 inwoners[2] de volkrijkste gemeente van de provincie, op de gemeente Groningen na.

Westerkwartier
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Westerkwartier Wapen van de gemeente Westerkwartier
(Details) (Details)
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
COROP-gebied Overig-Groningen
Coördinaten 53°13'29,6"NB, 6°21'10,1"OL
Algemeen
Oppervlakte 368,87 km²
- land 362,69 km²
- water 6,18 km²
Inwoners (1 januari 2021) 63.660?
(176 inw./km²)
% migratieachtergr. (1 januari 2020) 7,3% (niet-westers: 3,0%, westers: 4,3%)
Bestuurscentrum Leek
Belangrijke verkeersaders N355 A7; Spoorlijn Harlingen - Nieuwe Schans
Politiek
Burgemeester (lijst) Ard van der Tuuk (PvdA)
Economie
Gem. WOZ-waarde (01-01-2019[1]) € ..000
Overig
Postcode(s) 9350, 9351, 9363, 9800, 9801, 9860, 9861
Netnummer(s) 0594
CBS-code 1969
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website https://www.westerkwartier.nl/
Topografische kaart
Kaart van Westerkwartier
Topografische kaart van de gemeente Westerkwartier
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Gemeentehuis van Westerkwartier in Zuidhorn is de vergaderlocatie van de raad
Gemeentehuis van Westerkwartier in Grootegast is de zetel van College van B. en W. en de directie

In het noorden van de gemeente ligt het nationaal landschap Middag-Humsterland, een van de oudste cultuurlandschappen van Noordwest-Europa. Het kenmerkt zich door het goed bewaard gebleven verkavelingspatroon en de vele wierden.

Koos Wiersma, tot 1 januari 2019 burgemeester van de eveneens heringedeelde gemeente De Marne, werd per 1 januari 2019 benoemd tot waarnemend burgemeester van deze fusiegemeente. Hij bleef dit tot de benoeming van burgemeester Ard van der Tuuk per 2 oktober 2019 en werd vervolgens waarnemer in de gemeente Appingedam.

NaamBewerken

De naam van de gemeente is gelijk aan de streek Westerkwartier. Bij de keuze van de naam zijn daarom weinig discussies gevoerd. De gemeenteraden hebben de naam in 2017 vastgesteld gelijktijdig met het herindelingsontwerp.

GeschiedenisBewerken

Het gebied dat de huidige gemeente Westerkwartier beslaat, bestond tot 1990 uit de gemeenten Ezinge, Oldehove, Grijpskerk, Zuidhorn, Aduard, Oldekerk, Grootegast, Marum en Leek. Acht hiervan werden in 1990 samengevoegd tot vier gemeenten: Zuidhorn, Grootegast en de bestaande gemeenten Marum en Leek. Ezinge werd toen samengevoegd met Winsum. Op 1 januari 2019 ontstond de huidige gemeente Westerkwartier. Hiermee is de situatie van de oude landstreek van het Ommeland van Groningen als rechtsgebied weer op de kaart verschenen. Het enige verschil met het verleden is dat destijds ook de gemeente Hoogkerk bij het gebied hoorde. Die gemeente is echter in 1968 opgegaan in de gemeente Groningen.

KernenBewerken

De gemeente bestaat uit 41 dorpen (officiële woonkernen). De grootste daarvan zijn Leek, Zuidhorn, Marum, Tolbert en Grootegast.

Woonplaats (BAG) Inwoners 2020[3]
Aduard 2.040
Boerakker 805
Briltil 490
De Wilp 1.635
Den Ham 140
Den Horn 715
Doezum 1.210
Enumatil 325
Ezinge 690
Feerwerd 520
Garnwerd 345
Grijpskerk 2.900
Grootegast 3.340
Jonkersvaart 230
Kommerzijl 505
Kornhorn 490
Lauwerzijl 205
Leek 11.390
Lettelbert 160
Lucaswolde 200
Lutjegast 1.105
Marum 5.775
Midwolde 190
Niebert 750
Niehove 130
Niekerk 1.390
Niezijl 415
Noordhorn 1.350
Noordwijk 415
Nuis 670
Oldehove 1.675
Oldekerk 1.535
Oostwold 685
Opende 2.605
Pieterzijl 175
Saaksum 90
Sebaldeburen 580
Tolbert 4.460
Visvliet 280
Zevenhuizen 2.725
Zuidhorn 8.140

BevolkingBewerken

Totaal: 62.765 inwoners (bron gemeente Westerkwartier)

  • Voormalige gemeente Leek 19.655 inwoners
  • Voormalige gemeente Zuidhorn 18.920 inwoners
  • Voormalige gemeente Grootegast 12.143 inwoners
  • Voormalige gemeente Marum 10.469
  • Voormalige gemeente Ezinge 1.578 inwoners

Loop van de bevolkingBewerken

De gemeente Westerkwartier behoort tot de snelst groeiende gemeenten van Noord-Nederland.

  • 1 januari 2019: 63.031 inwoners
  • 1 juli 2019: 63.178 inwoners
  • 1 januari 2020 63.329 inwoners
  • 1 juli 2020: 63.423 inwoners
  • 1 januari 2021: 63.660 inwoners

(Bron: CBS Statline)

EconomieBewerken

De gemeente Westerkwartier heeft in 2019 ruim 23.991 arbeidsplaatsen en is daarmee de tweede economie in de provincie. Belangrijke sectoren in de gemeente zijn industrie, handel en landbouw. De belangrijkste bedrijventerreinen in de gemeente zijn te vinden in Leek, Marum, Grootegast, Grijpskerk en Noordhorn.

Ontwikkeling aantal banenBewerken

  • 2015 - 22.330
  • 2016 - 22.011
  • 2017 - 22.624
  • 2018 - 23.292
  • 2019 - 23.991

Bron: www.destaatvangroningen.nl (2015 tot en met 2017 opgetelde cijfers vier voormalige gemeenten)

PolitiekBewerken

GemeenteraadBewerken

Zetelverdeling 2018
6
6
5
5
4
3
2
1
1
De 33 zetels zijn als volgt verdeeld:

Op 21 november 2018 vonden de gemeenteraadsverkiezingen voor de raadsperiode 2019-2022 plaats. De 33 zetels werden als volgt verdeeld[4]:

  1. Partij voor Veiligheid en Zorg (VZ Westerkwartier): 6 zetels
  2. ChristenUnie: 6 zetels
  3. CDA: 5 zetels
  4. GroenLinks: 5 zetels
  5. PvdA: 4 zetels
  6. VVD: 3 zetels
  7. Sterk Westerkwartier: 2 zetels
  8. D66: 1 zetel
  9. 50Plus: 1 zetel

College van B&WBewerken

Het college van burgemeester en wethouders bestaat sinds 2019 uit[6]:

  • Ard van der Tuuk (PvdA), burgemeester (sinds 2 oktober 2019): Wettelijke taken, Algemene beleidscoördinatie, Dienstverlening, P&O, ICT, Juridische Zaken, Communicatie en Participatie, Toezicht en Handhaving, Veiligheid / Privacy, Internationaal (zustergemeenten);
  • Geertje Dijkstra-Jacobi (VZ Westerkwartier), wethouder: Ruimtelijke Ordening, m.u.v. Omgevingsvisie, Woningbouwprojecten, Volkshuisvesting, Huisvesting statushouders, Beheer openbare ruimte, Infrastructuur en verkeer;
  • Elly Pastoor (PvdA), wethouder: Economie, Voedsel, Arbeidsmarkt en werkgelegenheid, Onderwijs, Huisvesting basisonderwijs, RMC/Leerplicht, Jeugd, Sport, inclusief sportvastgoed, Gezondheid, Inburgering, Laaggeletterdheid, Recreatie en Toerisme
  • Bert Nederveen (Christenunie), wethouder: Financiën, Grondbeleid, Werk en Inkomen, WMO, Welzijn, Ouderen, Dierenwelzijn, Natuur en landschap, Publiek vervoer;
  • Hielke Westra (CDA), wethouder: Project voorbereiding Omgevingswet, Energietransitie, Milieu / afval, Gaswinning en Aardbevingen, Innovatie (aanjaagfunctie), Water(keten), Gemeentelijke vastgoed: beheer en onderhoud, Huisvesting voortgezet onderwijs, Kunst en Cultuur, Bibliotheken.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
 Noardeast-Fryslân       Het Hogeland        
             
 Achtkarspelen   Groningen 
           
 Smallingerland       Opsterland       Noordenveld 

Zie ookBewerken