Sint-Vitusholt

plaats in Groningen

Sint-Vitusholt (Gronings: 't Achterholt), is een buurt in de gemeente Oldambt. Het ligt aan de zuidwestkant van de plaats Winschoten. De naam verwijst naar Sint Vitus, de beschermheilige van Winschoten, en de uitgang -holt ("loofbos"). Het werd vroeger ook wel 't Achterholt of Achterhout genoemd, op een kaart van ca. 1650 Uytsholt, in 1655 Achter S. Vijtsholt, in 1661 Achter 't Holt.

Sint-Vitusholt
Wijk van Oldambt
Map - NL - Winschoten - Wijk 00 - Buurt 07 Winschoten-Sint Vitusholt-Lanengebied.svg
Kerngegevens
Gemeente Oldambt
Coördinaten 53°8'17"NB, 7°0'58"OL
Oppervlakte 167 ha.  
Inwoners (2008) 620

De naam Achterholt wordt ook wel verklaard uit het gegeven dat het gehucht - vanuit Winschoten geredeneerd - achter het Maintebos ligt.[1] Echter deze aanname is niet met bewijs onderbouwd. Het Maintebos is begin 20e eeuw ontstaan door aanplanting nadat het voor ruim 200 jaar was gebruikt als zandgroeve voor de steenfabrieken. Hiervoor was het gebied een zogenaamde "Meente" (vandaar de Groningse naam "Maintebos"), wat wil zeggen dat het onontgonnen "woeste" grond was. Uit de uiterst beperkte overlevering zou het met name heidegronden zijn geweest. Het is echter niet bekend wat de volledige historische loop is van het Sint Vitusholt: klassiek rekent men het vanaf het oude Winschoterdiep (tegenwoordig rotonde, Jagers van Podhaleplein) tot aan waar de Garst samenkomt met het Sint Vitusholt en het overgaat in het Zuiderveen. Als zodanig vormt het deel van het Sint Vitusholt wat grenst aan het Maintebos slechts een beperkt deel van de loop.

Oorspronkelijk was het een apart kerspel met een eigen parochiekerk, die het gebied van Winschoter Zuiderveen en mogelijk ook Bovenburen omvatte. De kerk werd in 1543 afgebroken, waarna de stenen werden gebruikt voor dijkverzwaring. De kerk wordt voor het laatst bij de instelling van het bisdom Groningen in 1561 genoemd als Winschoten Westerkercke; kennelijk maakten de autoriteiten gebruik van een verouderde parochielijst. Het grondgebied van Sint-Vitusholt en Bovenburen werd volgens sommige berichten in 1616 definitief bij Winschoten gevoegd. Tegenwoordig wordt deze buurt gezien als een wijk van Winschoten.