Hoofdmenu openen

Hersteld Hervormde Kerk

Nederlands kerkgenootschap

De Hersteld Hervormde Kerk (HHK) is een bevindelijk gereformeerd Nederlands kerkgenootschap, dat ontstond uit leden van de Hervormde Kerk die wegens gewetensbezwaren buiten de fusie wilden blijven met de Gereformeerde Kerken en de Evangelisch-Lutherse Kerk, die samen op 1 mei 2004 opgingen in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Tot de HHK behoren voornamelijk gemeenten die eerder tot de orthodox-hervormde richtingen van de Gereformeerde Bond en Het Gekrookte Riet gerekend werden. De Hersteld Hervormde Kerk bestond in 2019 uit 119 gemeenten en 65 dienstdoende predikanten. Het ledenaantal bedroeg in dat jaar 59.771 en neemt jaarlijks licht toe.[1]

Hersteld Hervormde Kerk
Dorpskerk Staphorst
Dorpskerk Staphorst
Indeling
Hoofdstroming Protestantisme
Richting Gereformeerd calvinisme
Voortgekomen uit Nederlandse Hervormde Kerk in 2004
Aard
Locatie 117 gemeenten in Nederland, vooral in de Bijbelgordel. 1 gemeente in Canada.
Aantal leden 59.771 (31 december 2018)
Karakter bevindelijk gereformeerd
Portaal  Portaalicoon   Christendom
Protestantisme

Titelpagina Statenvertaling

in Nederland

..Stromingen
Kerkgebouw te Elspeet
Kerkgebouw te Putten vanuit de lucht tijdens de jaarlijkse boeldag
Hersteld Hervormde Jongerendag 2005 te Amersfoort
Ontstaan van de verschillende stromingen in Nederland
Ontstaansgeschiedenis van kerken in Nederland

GeschiedenisBewerken

  Zie ook Protestantisme in Nederland

Op 1 mei 2004 fuseerde de Nederlandse Hervormde Kerk met de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk tot de Protestantse Kerk in Nederland. Deze fusie vormde het slotstuk van het Samen op Weg-proces. Enkele tienduizenden leden van de Nederlandse Hervormde Kerk wilden zich vanwege gewetensbezwaren niet aansluiten bij de nieuw gevormde PKN. Het voornaamste struikelblok werd gevormd door de aanvaarding van de belijdenisgeschriften van de Evangelische-Lutherse Kerk en van de Leuenberger Konkordie en de Barmer Thesen. Naar inzicht van de bezwaarmakers zou de grondslag van de kerk veranderen:

Tot hun grote verdriet werden en worden in de grondleggende artikelen van de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland, alsook in haar ordinanties leringen en praktijken die in strijd zijn met de Heilige Schrift als waarheid Gods beleden.[2]

De gewetensbezwaarde leden belegden op de zondag na de fusie eigen diensten. Een deel van de kerkelijke gemeenten scheurde, een ander deel ging geheel niet mee in de kerkfusie (zoals Staphorst en Maartensdijk). De scheuring veroorzaakte diepe wonden in de diverse (dorps)gemeenschappen.

In de plaatsen waar hervormde gemeenten scheurden, moest het kerkelijk leven opnieuw worden georganiseerd en opgebouwd. Veel van deze gemeenten kerkten op noodlocaties, zoals sportzalen en buurthuizen. In diverse plaatsen ontstond onenigheid met het in de PKN gebleven deel van de vroegere gemeente over de kerkelijke goederen. Hierover werden verschillende rechtszaken gevoerd. Door bemiddeling van de Commissie van Bijzondere Zorg van de PKN werden met de afzonderlijke gemeenten overeenkomsten gesloten. Dit ging niet overal even gemakkelijk. De laatste overeenkomst werd in 2009 gesloten.

2004-2010Bewerken

Een van de eerste zaken die geregeld werd na de kerkfusie was de oprichting van het Hersteld Hervormd Seminarie. Deze opleiding startte reeds in 2005 aan de Vrije Universiteit. Ook werd een jeugdbond opgericht, de Hersteld Hervormde Jongeren Organisatie. Een eigen kerkblad werd opgericht, het Hervormd Kerkblad. Een kerkelijke structuur met kerkorde, classes en synode werd ingesteld. Dirk Heemskerk werd gekozen als preses.

In 2006 besloot de synode van de HHK de naam "Hersteld Nederlands Hervormde Kerk" te gaan gebruiken. In 2004 was echter overeengekomen de naam “Hersteld Hervormde Kerk” te gebruiken. Op 15 mei 2006 oordeelde het gerechtshof in Arnhem dat de Hersteld Hervormde Kerk gebonden is aan de overeenkomst die zij op 31 augustus 2004 sloot met de Protestantse Kerk in Nederland over de naamgeving. Sinds die tijd wordt de naam Hersteld Hervormde Kerk gebruikt.[3] De naamgeving ligt onder meer gevoelig bij de bezwaarde leden van de voormalige Nederlandse Hervormde Kerk die wel zijn meegegaan in de kerkfusie.

Diverse zogenaamde vrije gemeenten sloten zich aan bij het nieuwe kerkverband, onder meer in Alblasserdam, Rotterdam-Kralingseveer, Waddinxveen en Schiedam. De Oud Gereformeerde Gemeente te Den Helder stapte over naar de Hersteld Hervormde Kerk.

Sinds 2006 ondersteunt de Hersteld Hervormde Kerk de Reformed Presbyterian Church of Malawi. Dit is een kerkgenootschap in Malawi met 17.000[4] tot 20.000[5] leden en is ontstaan in 1985 uit zendingswerkzaamheden vanuit Zimbabwe van de Free Presbyterian Church of Scotland. De RPC of Malawi kent inmiddels meer dan 150 gemeenten,[6] die over het algemeen zeer klein zijn. Een aantal zendingswerkers is vanuit de Hersteld Hervormde Kerk uitgezonden naar dit land.[7] Ds. R. J. Oomen geeft theologisch onderwijs aan studenten en ouderlingen. Daarnaast adviseert hij de gemeenten. Sinds 2010 worden ook zendingsactiviteiten uitgevoerd in Suriname, zowel in Paramaribo als onder de Arowakken.[8]

Vanaf 2010Bewerken

In 2011 werd ds. Len Ruijgrok preses en ds. Rudolf van Rooijen uit Oosterwolde scriba van de synode van de HHK. Nieuwe kwesties kwamen op de voorgrond, zoals het gebruik van de Herziene Statenvertaling in sommige gemeenten. Daarnaast moest het aantal docenten op het seminarie worden uitgebreid, door een hoger studentenaantal dan verwacht.

Een kleine tien jaar na de oprichting is het kerkelijk leven op veel plaatsen genormaliseerd, al is de pijn van de scheuring nog lang niet overal verdwenen. Op veel plaatsen zijn nieuwe kerkgebouwen verrezen, zoals in Boven-Hardinxveld, Sommelsdijk, Elspeet, Putten en Sint-Annaland. Andere gemeenten zijn bezig met de voorbereiding hiervoor. Een aantal gemeenten kerkt echter nog in een loods, school of verenigingsgebouw. In Katwijk aan Zee werd tot en met 2015 in een sporthal gekerkt, toen de gerenoveerde Triomfatorkerk in gebruik genomen kon worden. Op enkele plaatsen wordt gezamenlijk gebruikgemaakt van een dorpskerk, zoals in Garderen, Doornspijk en Montfoort. Sommige gemeenten, zoals Staphorst hebben deze in eigendom gekregen.

Op 14 augustus 2012 voegde een Canadese gemeente zich bij de Hersteld Hervormde Kerk. Het betreft de Springford Reformed Church.

Karakter van het kerkverbandBewerken

Evenals andere orthodox gereformeerde kerkverbanden houdt de Hersteld Hervormde Kerk vast aan het gezag van de Bijbel als zijnde het door God geïnspireerde Woord, en de leer zoals samengevat door de algemeen christelijke en gereformeerde belijdenis geschriften de (Drie Formulieren van Enigheid): de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels. De uitleg van de Bijbel gaat volgens de beginselen van de gereformeerde hermeneutiek. Maatschappelijk-ethische thema's op basis van de beginselen van de christelijke ethiek, zoals de omgang met abortus, euthanasie, en (praktiserende) homoseksualiteit. Deze verschijnselen die met name in de Grieks-Romeinse wereld (hellenistische cultuur) ook al voorkwamen, heeft het vroege christendom ook altijd afgewezen en hier primaire waarden van het christelijk geloof tegenover gezet: de beschermwaardigheid van het leven, omdat het door God geschapen is, en huwelijkstrouw als een verbond tussen één man en één vrouw waaruit vruchtbaarheid kan voortkomen. Het huwelijksverbond is een centraal thema in de Bijbel waarmee de band tussen Christus en Zijn gelovigen wordt afgebeeld. Het christelijk geloof ziet de norm nooit los van het aspect van de liefde.

Liturgisch wordt in bijna alle Hersteld Hervormde Gemeenten tijdens de kerkdienst gelezen uit de Statenvertaling. Gezongen wordt er uit de psalmberijming van 1773 en de enige 12 gezangen. Politiek gezien gaat de voorkeur van de meeste leden van de Hersteld Hervormde Kerk uit naar de SGP en in mindere mate de ChristenUnie. De gemeenten liggen vooral in de Bijbelgordel, een langgerekt gebied dat dwars door Nederland loopt, van Zeeland tot Noordwest-Overijssel. Onder meer in Staphorst, Ouddorp, Lunteren, Barneveld, Katwijk aan Zee, Opheusden, Putten, Elspeet, Urk, Woudenberg en Doornspijk bevinden zich grote hersteld hervormde gemeenten.

De opleiding tot predikant kan worden gevolgd op het Hersteld Hervormd Seminarie, verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Kerkelijke eenheid en samenwerkingBewerken

Qua ligging lijkt de Hersteld Hervormde Kerk op de rechterflank van de Christelijke Gereformeerde Kerken. Bij het jeugdwerk werkt men dan ook samen en er is de mogelijkheid tot kanselruil met dit kerkgenootschap. Ook worden ook wel gezamenlijke kerkdiensten gehouden. In 2018 was er nauwe samenwerking rondom de herdenking van de synode van Dordrecht 1618/1619 met de Gereformeerde Gemeenten. Ook werken leden uit het kerkgenootschap samen met andere bevindelijk gereformeerden in de Staatkundig Gereformeerde Partij, de Gereformeerde Bijbelstichting, het Reformatorisch Dagblad en het reformatorische onderwijssysteem.

HuisvestingBewerken

De huisvesting van de Hersteld Hervormde gemeenten is grofweg in drieën te delen. Allereerst zijn er gemeenten die de dorpskerk in eigendom of in gebruik hebben gekregen. Vaak zijn dit monumentale gebouwen. Voorbeelden daarvan zijn Melissant, Houten, Opheusden, Leerbroek, Doornspijk, Garderen, Abbenbroek, Poortvliet, Nederhemert en Staphorst. Daarnaast zijn er gemeenten die gebruikmaken of maakten van tijdelijke huisvesting. Men kerkte bijvoorbeeld in een sporthal, bedrijfspand of dorpshuis. Tot slot hebben vele gemeenten een nieuw bedehuis gebouwd, of wel geheel nieuw zoals in Elspeet, Sommelsdijk, Harskamp, Nieuwe-Tonge, Gameren, Zuilichem, en Putten, of men heeft een bestaand gebouw verbouwd zoals te Goedereede, Oldebroek of Woudenberg. Als gevolg van de uittreding zijn anno 2019 nog veel gemeenten bezig met huisvesting.

LedentalBewerken

Het aantal leden in Nederland bedraagt 59.771 personen op 31 december 2018. Er is één gemeente in Canada (Springford in de provincie Ontario) met 185 leden.

Over het ledental van de Hersteld Hervormde Kerk bestond tot 2011 veel onduidelijkheid. In het Rapport Godsdienstige veranderingen in Nederland schatte het Sociaal en Cultureel Planbureau het ledenaantal in 2004/2005 op 53.900.[9] Het SGP-blad de Banier schatte het ledenaantal in 2006 op 53.000.[10] In het jaarboek van 2011 werd het eerste officiële ledenaantal genoemd, namelijk 56.753.

Hieronder worden alle gemeenten in een tabel weergegeven, met het ledental van 31 december 2018:

Bekende ledenBewerken

Externe linksBewerken