Bewaar het Pand

Het Nederlandse tijdschrift Bewaar het Pand is een twee-wekelijks kerkblad van bevindelijk gereformeerde signatuur dat vooral gericht is op leden van de Christelijke Gereformeerde Kerken. De aanhangers van de behoudende vleugel binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken worden naar dit blad meestal aangeduid als "Bewaar het Panders". Het blad heeft een vrij stabiele aanhang, van ongeveer 4.100 abonnementen. In 2016 werd een website geïntroduceerd.

Christelijke Gereformeerde Kerk Werkendam
Christelijke Gereformeerde Kerk Vianen

In 1966 werd het kerkblad Bewaar het Pand opgericht met als doel de "bevordering en handhaving van de oude gereformeerde beginselen".[1] Hierbij waren onder andere betrokken ds. P. Sneep, ds. M.C Tanis, ds. G. Blom, ds. H.C. van der Ent, ds. D. Slagboom, ds. Reinier Kok[2], ds. H. van Leeuwen en ds. M. Baan. De naam van het tijdschrift is ontleend aan de Bijbeltekst 1 Timoteüs 6:20-21a:

O Timótheüs, bewaar het pand u toebetrouwd, een afkeer hebbende van het ongoddelijk ijdel-roepen, en van de tegenstellingen der valselijk genaamde wetenschap; dewelke sommigen voorgevende, zijn van het geloof afgeweken.

Voorgeschiedenis (1947-1953)Bewerken

Het motief achter de oprichting van 'Bewaar het Pand', lag in de ontwikkelingen binnen de Christelijke Gereformeerde kerken na de Tweede Wereldoorlog. In 1947 was door de synode een deputaatschap ingesteld tot 'eenheid onder de gereformeerde belijders'. Samensprekingen vonden plaats met de vrijgemaakten en synodaal gereformeerden. Binnen het kerkverband voltrok een verandering in prediking, liturgie en levensopenbaring. Om hiertegen een dam op te werpen werd een kring van geestverwanten gevormd dat bestond uit de predikanten: ds. Maarten Baan te Dordrecht (1905–1973), ds. N. de Jong te Katwijk aan Zee (1899–1980), ds. H. van Leeuwen te Zaamslag (1906–1988), ds. J.G. van Minnen te Huizen (1900-1971), en ds. Cornelis Smits te Sliedrecht (1898–1994).

Bezwaren:Bewerken

  1. Een voorwerpelijke Christusprediking en verbondsobjectivering waarin het toepassende werk van de Heilige Geest wordt gemist.
  2. Samensprekingen met de Gereformeerde Kerken in Nederland (nu PKN) en de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt: vanwege doorwerking of consequentie van de leer van de veronderstelde wedergeboorte in de praktijk van het kerkelijke leven evenals met de Vrijgemaakt Gereformeerde Kerk (artikel 31) vanwege ' gemis aan een Schriftuurlijke-bevindelijke prediking' in deze kerken.
  3. Zoeken naar nieuwe vormen: waaronder invoering van een nieuwe Bijbelvertaling: vertalers en medewerkers van de NBG vertaling van 1951 te breed en moderne invloeden in deze vertaling; aanpassen van de liturgie door invoering van meer gezangen vanuit een optimistische gemeentebeschouwing; aanpassen van de belijdenisvragen voor nauwer contact tussen belijdenis doen en deelname Heilig Avondmaal; nieuwe vormen van jeugdwerk waarin naar men meende tekort werd gedaan aan de taak, de betekenis en de leer van de kerk; toenemende wereldgelijkvormigheid als een gevolg van de 'ombuiging van de leer.'
     
    Christelijke Gereformeerde Kerk Dordrecht Centrum
 
Christelijke Gereformeerde Kerk Dordrecht Centrum

1953. Het antwoord van de kerkenBewerken

De classis Dordrecht bij monde van ds. M. Baan, legde op de synode van 1953 een indringend rapport op tafel waarin de zorgen over het kerkelijke leven werden geuit en vroeg daarbij om dringende maatregelen. Als gevolg hierop heeft de synode van de christelijke gereformeerde kerken een Kanselboodschap laten uitgaan, mede op aandrang van professor Gerard Wisse die de christelijke gereformeerden de waarschuwing meegaf: "de veronderstelde wedergeboorte de voordeur der kerk te hebben uitgeworpen, maar bezig zijn haar door de achterdeur weer binnen te halen".[3]

Doorgaande ontwikkelingen (1953-1965)Bewerken

De kentering die nodig was om de geslagen breuk te helen bleef echter uit. De ontwikkelingen die zorgen baarden gingen door, waaronder de daadwerkelijke invoering van de NBG-vertaling van 1951. De bezwaren tegen deze vertaling werden verwoord in een brochure door ds. M. Baan. Kort daarop begonnen ook vragen ten aanzien van het Schriftgezag een rol te spelen, toen ook in eigen kring prof. dr. Berend Jakob Oosterhoff relativerende theologische inzichten aangaande de eerste hoofdstukken van de Bijbel en de Brieven van Paulus begon te uiten. Vanaf de jaren vijftig verlieten steeds meer individuele behoudende predikanten zoals G.A. Zijderveld, J.G. van Minnen, E. Venema, P. van der Bijl, en J.C. van Ravenswaaij het kerkverband soms met gemeente en al.

Oprichting van Bewaar het Pand (1966)Bewerken

De oprichters van 'Bewaar het Pand' - ds. P. Sneep, ds. M.C Tanis, ds. G. Blom, ds. H.C. van der Ent, ds. D. Slagboom, ds. Reinier Kok, ds. H. van Leeuwen en ds. M. Baan - wilden een poging doen om de behoudende christelijke-gereformeerde richting bijeen houden en een dreigende scheuring op grotere schaal voorkomen.[4]

Ons blad [is uit] de nood is geboren. Daar stond geen organisatie achter, maar daar stonden verontruste kerken en kerkenraden achter. Er dreigde enige jaren geleden een scheuring, na de synode van 1965. Toen heeft men elkaar gevonden. Men heeft elkaar vastgehouden, een van gevoelen wat betreft de leer der waarheid en het werk van Gods Geest in de harten van zondaren. In het eerste nummer van ons blad is geschreven over wat werd beoogd. Pas later is de stichting Bewaar het Pand opgericht, uit praktische overwegingen. En weer pas later bleek het wenselijk elkaar regelmatig te ontmoeten. Al jarenlang komen velen tweemaal per jaar bijeen. Het blijkt dat deze ontmoetingsdagen in een grote behoefte voorzien. Het is duidelijk dat nog velen in ons land achter Bewaar het Pand staan. Aan de hand van het aantal abonnees op ons blad, vergeleken met het aantal abonnees op De Wekker, en van het aantal bezoekers op onze ontmoetingsdagen, vergeleken met het aantal schooldag-bezoekers kunnen we wel vaststellen dat tenminste nog een derde gedeelte van onze kerken achter Bewaar het Pand staat. Dat wil dus zeggen, dat zij willen blijven bij wat onze kerk was en voorstond in haar blijven voortbestaan in 1892.

— Ds. G. Blom

De oprichting van Bewaar het Pand heeft inderdaad bewerkstelligd dat een behoudend deel binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken gebleven is, al is hun aandeel binnen het kerkverband wel sterk geslonken. Nog steeds is men zeer bezorgd over de ontwikkelingen binnen het kerkverband.[5]

Recente ontwikkelingen (1966-heden)Bewerken

Rondom het blad is een heel netwerk ontstaan van toogdagen, verenigingen en kringen van ambtsdragers. Tot de vaste medewerkers van het blad behoren momenteel de predikanten Anton Egas, (1957), Adrie van Heteren (1951), Klaas Hoefnagel (1949), Rien Kempeneers (1964), Piet Roos (1938), Arjan Ruis (1978), Jaap Kieviet (1950) Prof. A. Baars, W.L. van der Staaij

Samenwerking met gelijkgezindenBewerken

Predikanten uit dit deel van de gereformeerde gezindte werken op tal van terreinen samen met predikanten uit andere kerkgenootschappen. Zo nam ds. Anton Egas deel aan de stuurgroep van de De Bijbel met uitleg, een editie van de Statenvertaling in de versie van de Gereformeerde Bijbelstichting met uitleg van woorden en verzen. Aan dit laatste initiatief namen ook predikanten deel uit de Protestantse Kerk Nederland, Gereformeerde Gemeenten, Hersteld Hervormde Kerk, Gereformeerde Gemeenten in Nederland en de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland.

Predikanten uit de geschiedenis van 'Bewaar het Pand'Bewerken

  • M.S. Roos (1897-1971)
  • Nicolaas de Jong (1899-1980)
  • Johannes van Doorn (1900-1973)
  • J. Hamstra (1900- )
  • Maarten Baan (1905-1973)
  • Gerrit Blom (1905-1992)
  • Hendrik van Leeuwen (1906-1988)
  • J. Tamminga (1907- )
  • P. Overduin, (1915-1995)
  • Pieter Sneep (1916-1976)
  • Hendrik Cornelis van der Ent (1918-1997)
  • Marten Vlietstra (1924-2017)
  • D. Slagboom, (1926-1997)
  • J. van der Vlies (1927-1983)
  • Gerald Hamstra (1927-2018)
  • Pieter van Zonneveld (1928-2017)
  • Pieter Beekhuis (1935-1993)
  • Gijsbert Bouw (1936-2012)

Predikanten binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken die betrokken zijn met Bewaar het PandBewerken

  • M.C. Tanis (1929)
  • Paul den Butter (1938)
  • Piet Roos (1938)
  • A. van de Weerd (1942)
  • Klaas Hoefnagel (1949)
  • Jaap Kieviet (1950)
  • Adrie van Heteren (1951)
  • Arie den Boer (1952)
  • Jan Pieter Boiten (1953)
  • Huibert van der Ham (1955) auteur van diverse boeken met biografische portretten van Christelijke Gereformeerde predikanten, waaronder Professor Wisse.
  • B.L.C. Aarnoudse Oud-Vossemeer 14 juni 1958. Ds. M.C. Tanis bevestigde hem in 1998 als predikant in Meerkerk (1998), sinds 2008 is hij predikant in Doornspijk
  • Anton Egas, (1957)
  • Klaas Visser, Urk 28 december 1961. Hij diende het basisonderwijs in Ameide en Genemuiden en volgde een theologische opleiding aan de Theologische Universiteit Apeldoorn. In 1994 deed hij intrede in de cgk te Werkendam. In 2001 volgde de gemeente Barendrecht. In 2020 werd hij predikant in Driebergen. Ds. Visser is bestuurslid van de Gereformeerde Bijbelstichting.
  • Rien Kempeneers (1964)
  • Albert Hoekman (1975)
  • Alwin Uitslag (1973)
  • Jan de Bruin
  • Arjan Ruis (1978)
  • W.L. (Ewout) van der Staaij, werd op zaterdag 7 juli 2018 bevestigd tot predikant van de Christelijke Gereformeerde Kerk te Scheveningen. De bevestigingsdienst werd geleid door ds. M.A. Kempeneers. De tekst voor de bevestigingspreek was Openbaring 3: 7. Naast ds. Kempeneers namen aan de handoplegging deel prof. dr. A. Baars, ds. M. v.d. Sluys, ds. H. de Bruijne, prof. dr. M.J. Kater, ds. K. Visser, ds. J.M.J. Kieviet, ds. A. v.d. Zwan, ds. C.P. de Boer, ds. A. Hoekman, ds. M. v.d. Sluys namens ds. W.E. Klaver en ds. J de Bruin. In de middagdienst deed ds. Van der Staaij intrede. De tekst was Openbaring 3: 8b: “zie, Ik heb een geopende deur voor u gegeven… en hebt Mijn Naam niet verloochend”. Ds. Van der Staaij werd toegesproken door prof. dr. M.J. Kater namens de TUA, ds. A. Hoekman namens de classis ’s-Gravenhage en door ouderling C. Pronk namens kerkenraad en gemeente. Ds. Van der Staaij verleend tevens ook bijstand in het pastoraat verlenen in de gemeente van Nieuwkoop. Per november 2020 nam hij de vaste rubriek van ds. M.C. Tanis in het blad Bewaar het Pand over.

LiteratuurBewerken

  • Meiden, ds. L.H. Een voorganger herdacht, uit het leven en werk van ds. J.W. van Ree (1890-1934)
  • Geroepen tot het Licht: ter gedachtenis aan wijlen ds. Gerrit Willem Alberts (1886-1961) in leven predikant der Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland
  • Ham, H. Van der. Een wolk van getuigen, Portretten van christelijke gereformeerde predikanten A. Van der Heijden, D.J. Van Brummen, Johannes Adams Riekel (1869-1949), Pier de Groot (1876-1959), Klaas Groen (1883-1943), Daniel Driessen (1879-1961), M.S. Roos (1897-1971) en Willem Frederik Laman (1900 - 1964) De Groot Goudriaan (1995)
  • Ham, H. van der. Sions heil en troost, overdenkingen van Christelijke Gereformeerde Predikanten (F.P.L.C. van Lingen, J. Wisse Czn., F. Lengkeek, H. Janssen, P.J.M. de Bruin, P. de Groot, Reinier Kok (1890-1982) (1997)
  • Tanis, M.C. Hoe staat we tegenover het getuigenis van 1953? (Bewaar het Pand 25 jan. 1973)
  • Veenendaal, J. Wat is christelijke gereformeerde prediking? (1997)
  • Ham, H. Van der. De minste der broederen, Portretten van christelijke gereformeerde predikanten Nicolaas de Jong (1899-1980), Maarten Baan (1905-1973), Pieter Sneep (1916-1976), Frans Bakker (1919-1965) en lerend ouderling A. Van Rossum, De Groot Goudriaan (2010)
  • Vlies, ds. J. van der (1927-1983) Het troostboek Preken over De Heidelbergse Catechismus
  • Ds. M. Baan, De nieuwe Bijbelvertaling in discussie Gereformeerde Bijbelstichting (1970)

Externe linkBewerken