Hoofdmenu openen

Hans Wiegel (Amsterdam, 16 juli 1941) is een Nederlands voormalig politicus en bestuurder voor de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD). Hij was partijleider van de VVD van 1971 tot 1982 en was vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken in het Kabinet-Van Agt I van 1977 tot 1981.

Hans Wiegel
Hans Wiegel in 2005
Hans Wiegel in 2005
Algemene informatie
Geboren 16 juli 1941
Geboorteplaats Amsterdam (Noord-Holland)
Partij VVD (vanaf 1963)
Titulatuur cand.
Alma mater Universiteit van Amsterdam
Politieke functies
1967–1977
1981–1982
Lid Tweede Kamer
1971–1977
1981–1982
Fractievoorzitter Tweede Kamer
1971–1982 Partijleider van de VVD
1977–1981 Minister van Binnenlandse Zaken
1977–1981 Vicepremier
1982–1994 Commissaris van de Koningin van Friesland
1995–2000 Lid Eerste Kamer
Handtekening
Parlement.com (biografische informatie)
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Inhoud

Afkomst en opleidingBewerken

De vader van Hans Wiegel was binnenhuisarchitect, bezat een meubelmakersbedrijf en was tevens aannemer.

Wiegel zat in Amsterdam op de openbare lagere Potgieterschool, vervolgens van 1953 tot 1959 op het Gemeentelijk Gymnasium in Hilversum, waar hij de B-richting volgde. Daarna studeerde hij van 1959 tot 1965 aan de Universiteit van Amsterdam enige maanden rechten en vervolgens politieke wetenschappen waarin hij zijn kandidaatsexamen behaalde. Hij was korte tijd lid van het Amsterdams Studentencorps (A.S.C.) bij het pas opgerichte dispuutgenootschap E.N.E.R.G.I.A. met als dispuutsnaam Wammes.

Politieke carrièreBewerken

 
Joop den Uyl en Hans Wiegel in de Tweede Kamer op 22 juni 1972.
 
Premier van de Nederlandse Antillen Boy Rozendal en Hans Wiegel tijdens een persconferentie op 26 januari 1978.
 
President van Kameroen Ahmadou Babatoura Ahidjo en Hans Wiegel bij het Catshuis op 5 juli 1979.

Wiegel begon zijn politieke loopbaan als interim-penningmeester bij de Gooise JOVD, de jongerenorganisatie gelieerd aan de VVD, en stroomde binnen korte tijd door tot voorzitter van de afdeling 't Gooi. Na in 1965 landelijk voorzitter van de JOVD te zijn geworden, ging hij in 1967 voor de VVD naar de Tweede Kamer. Zijn politieke mentor in die tijd was de bekende VVD-senator Harm van Riel.

In 1971 bracht hij het tot voorman van de VVD en in 1972 was hij lijsttrekker voor de partij tijdens de Tweede Kamerverkiezingen. Hij werd bekend als een vurig bestrijder van het kabinet-Den Uyl dat hij onder andere verweet te veel geld uit te geven. Legendarisch waren zijn felle redevoeringen in de Kamer tegen toenmalig PvdA-premier Joop den Uyl.

In het eerste kabinet-Van Agt was Wiegel minister van Binnenlandse Zaken en vice-premier. Als minister was Wiegel onder meer verantwoordelijk voor wetten waarin zaken zoals het rechtstreeks kunnen kiezen van Nederlandse leden van het Europees Parlement, het instellen van de Nationale ombudsman en het verplicht stellen van een Gemeentelijk rampenplan werden geregeld.

Na zijn periode als minister, en een korte tijd in de Tweede Kamer, vertrok Wiegel uit de landelijke politiek om per 16 juni 1982 commissaris van de Koningin in de provincie Friesland te worden. Deze functie vervulde hij 12 jaar. Hij kreeg de bijnamen Het orakel uit Ljouwert (of Leeuwarden) en De grote ijsmeester.

In 1986 weigerde Wiegel, onder druk van de Friese Staten, een tijdelijke terugkeer naar Den Haag als minister van Binnenlandse Zaken in het eerste kabinet Lubbers, na de plotselinge dood van Koos Rietkerk. Ook in 1993 en 2002 heeft hij nog eens een rentree overwogen.

Nacht van WiegelBewerken

Van 1995 tot 2000 was Wiegel lid van de Eerste Kamer. Hij was in de nacht van 18 mei op 19 mei 1999 verantwoordelijk voor wat de Nacht van Wiegel is gaan heten toen hij tegen een wetsvoorstel voor een correctief referendum stemde (naar eigen zeggen zou op de achtergrond zijn vrouw hierin een beslissende invloed hebben gehad). Na een debat van 16 uur werd het op 19 mei, 1:30 uur 's nachts, in stemming gebracht. Alhoewel vooraf door velen werd gedacht dat het voorstel voldoende stemmen zou halen, bleek de tegenstem van Wiegel de nekslag. Wiegel was de enige overgebleven senator van vijf senatoren, die ook in 1997 tegen stemden en dreigden het referendum te verwerpen, die tegenstemde[1]. Dit leidde tot een korte kabinetscrisis van het tweede Paarse kabinet.

Speculaties over zijn terugkeerBewerken

Sinds zijn aftreden als minister werd meerdere malen gespeculeerd over zijn terugkeer als leider van de VVD en een mogelijk premierschap, niet in de laatste plaats door het dagblad De Telegraaf. Zelf onthulde Wiegel jaren later dat Pim Fortuyn in Wiegel een geschikte minister-president zag voor een coalitie van de LPF met VVD en CDA. Fortuyn zelf zou dan als fractieleider in de Tweede Kamer blijven. Door de moord op Fortuyn en de verkiezingswinst van het CDA ging dit plan niet door.[2]

Wiegel gaf ten slotte aan na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2006 een besluit te zullen nemen. Toen Jozias van Aartsen na de voor de VVD slecht verlopen gemeenteraadsverkiezingen terugtrad als fractievoorzitter van de VVD, en daarmee ook als premierkandidaat voor de verkiezingen van 2007, maakte Wiegel de volgende ochtend bekend dat hij had besloten om redenen van 'persoonlijke en politieke aard' niet te zullen terugkeren in de politiek.

Op 22 november 2007 zei Wiegel dat volgens hem de VVD op zou moeten gaan in een brede liberale beweging samen met de PVV van Geert Wilders, Trots op Nederland van Rita Verdonk en D66. Behalve Verdonk was geen van de genoemde partijen voorstander van dit plan. Op 15 september 2009 herhaalde hij dergelijke bewoordingen in het ochtendbulletin Goedemorgen Nederland toen hij verklaarde dat zijn partij samenwerking moest zoeken met de PVV.[3]

PrivélevenBewerken

Hans Wiegel is tweemaal getrouwd geweest. Zijn eerste vrouw, Pien Frederiks (1954-1980), kwam in 1980 om het leven bij een auto-ongeluk.[4] Toen Wiegel op 24 april 1981 tijdens een live-verkiezingsdebat op televisie een vraag kreeg over de positie van een weduwnaar met twee kinderen, barstte hij in huilen uit. Hij werd getroost door PvdA-kandidaat Joop den Uyl, die vaderlijk een hand op zijn arm legde.[5] Twee jaar later hertrouwde hij met Piens oudere zuster Marianne (1951-2005). In 2005 verongelukte ook zij door een auto-ongeval.[6]

In augustus 2019 werd Wiegel, inmiddels 78 jaar, thuis getroffen door een klein herseninfarct.

OnderscheidingenBewerken

  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (26 oktober 1981)
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau (28 april 1989)
  • Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau (20 januari 1994)
  • Schipper in Orde van de Sneker Pan (5 augustus 1994)
  • Erevoorzitter van de JOVD (27 februari 1999)

TriviaBewerken

  • Wiegel speelde de hoofdrol (in zwart-wit) in een VPRO-documentaire van Theo Uittenbogaard getiteld De heer met de pet (in kleur) tijdens de campagne voor de Provinciale Statenverkiezingen van 1974 geconcentreerd rond de apotheose in Roermond, met Jos van Rey in een bijrol.
  • In een uitzending van het televisieprogramma De Wereld Draait Door kreeg Wiegel de lachers op zijn hand met zijn reactie op de vraag of hij nog ooit minister-president wilde worden: "Ik was de beste premier die Nederland nooit gehad heeft".[bron?]
  • Wiegel was politiek commentator en columnist voor de gratis krant De Pers.
  Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Hans Wiegel.
Voorganger:
W.J. (Molly) Geertsema
Partijleider van de VVD
1971–1982
Opvolger:
E.H.T.M. (Ed) Nijpels
Voorganger:
W.F. (Gaius) de Gaay Fortman
Minister van Binnenlandse Zaken
1977–1981
Opvolger:
E. (Ed) van Thijn
Voorganger:
W.F. (Gaius) de Gaay Fortman
Vicepremier
1977–1981
Opvolger:
J.M. (Joop) den Uyl en J.C. (Jan) Terlouw
Voorganger:
H. (Hedzer) Rijpstra
Commissaris van de Koningin van Friesland
1982–1994
Opvolger:
L.M.L.H.A. (Loek) Hermans