Dilan Yeşilgöz

politica in Nederland

Dilan Yeşilgöz (Ankara, 18 juni 1977) is een Nederlandse politica van Koerdisch-Turkse afkomst. Sinds 14 augustus 2023 is zij politiek leider van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD). Sinds 10 januari 2022 is zij minister van Justitie en Veiligheid in het kabinet-Rutte IV. Sinds 6 december 2023 is ze daarnaast lid van de Tweede Kamer, waar ze ook fractievoorzitter is van de VVD. Eerder was ze van 2017 tot 2021 ook lid van de Tweede Kamer, en van 2021 tot 2022 staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat.

Dilan Yeşilgöz
Yeşilgöz in november 2022
Algemeen
Geboren 18 juni 1977
Geboorteplaats Ankara
Functie minister van Justitie en Veiligheid;
lid van en fractievoorzitter in de Tweede Kamer
Sinds 10 januari 2022;
6 december 2023
Partij VVD (sinds 2009)
Titulatuur drs.
Alma mater Vrije Universiteit Amsterdam
Functies
2014–2017 Gemeenteraadslid in Amsterdam
2017–2021
2023–heden
Tweede Kamerlid
2021–2022 Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat
2022–heden Minister van Justitie en Veiligheid
2023–heden Politiek leider VVD
2023–heden Fractievoorzitter in de Tweede Kamer
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Levensloop

bewerken

Familie

bewerken

In 1984 kwam Yeşilgöz met haar moeder en zusje naar Nederland, nadat haar vader, de Turkse mensenrechtenactivist Yücel Yeşilgöz, drie jaar eerder Turkije als politiek vluchteling had verlaten vanwege zijn vakbonds- en andere politiek getinte activiteiten.[1] Hij behoorde tot de Koerdisch-alevitische minderheid in Turkije.[2] Haar moeder Fatma Özgümüs was directeur van Vluchtelingen Organisaties Nederland (VON).[2]

Jeugd, opleiding en gemeenteraadslid

bewerken

Na het volgen van een vwo-opleiding aan het Vallei College in Amersfoort tussen 1991 en 1997, studeerde zij sociaal-culturele wetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam waar zij in 2003 haar doctoraal behaalde in Cultuur, Organisatie en Management.[3][4] Vanaf circa 1999 was ze lid van de Socialistische Partij. In 2004 was ze bestuurslid van de afdeling Amersfoort van deze partij en onder meer actief tegen het landelijk asielbeleid van minister Rita Verdonk. Zo was zij in Amersfoort de organisator van een demonstratie onder de noemer 'Van Harte Pardon'.[2] Tijdens haar lidmaatschap voor de SP schreef ze twee artikelen voor Lava, het ledenblad van de Jonge Socialisten in de PvdA. Later werkte ze als vrijwilliger in een callcenter van GroenLinks.[2]

In 2006 trad ze in dienst bij de gemeente Amsterdam en verhuisde ze naar deze stad. Yeşilgöz was bestuursadviseur veiligheid en zorg van het college van burgemeester en wethouders en werkte voor wethouder Marijke Vos. In 2009 meldde ze zich aan als lid van de VVD en eind 2010 werd ze lid van het bestuur van de afdeling Amsterdam.[2][5][6] Yeşilgöz zat van 2014 tot 2017 voor de VVD in de gemeenteraad van Amsterdam. Daarnaast was zij adviseur en trainer bij BureauDNW die topbestuurders ondersteunde bij hun werkzaamheden.[7] In 2015 was Yeşilgöz commentator voor Studio PowNed van omroep PowNed.

Als raadslid zette Yeşilgöz zich in voor het aanpakken en strafbaar stellen van straatintimidatie van vrouwen en lhbt'ers. Zij maakte daar in de gemeenteraad drie jaar lang werk van, maar steeds werden voorstellen door een meerderheid afgewezen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2017 werd ze gekozen in het parlement. Bij haar vertrek prees toenmalig burgemeester Eberhard van der Laan haar vasthoudendheid. Hij noemde het zijn afscheidscadeau aan Yeşilgöz dat er in Amsterdam een integrale aanpak van straatintimidatie zou komen, op basis van een voorstel dat zij toen met raadslid Marijke Shashavari (CDA) had ingediend. Een meerderheid van de gemeenteraad stemde in met dit voorstel.[8] De Volkskrant typeerde in juli 2023 Yeşilgöz door haar vasthoudendheid als een "Pitbull met empathie".[9][6][10][11]

Tweede Kamerlid

bewerken

Vanaf oktober 2017, sinds het aantreden van het kabinet-Rutte III, was Yeşilgöz woordvoerder klimaat, energie en gaswinning. Hier hield zij zich bezig met het klimaatakkoord en de Klimaatwet. Ook zette zij als woordvoerder energie, samen met fractievoorzitter Klaas Dijkhoff, namens de VVD kernenergie weer op de agenda.

Sinds september 2019 was zij woordvoerder justitie en veiligheid. Yeşilgöz hield zich bezig met onder andere de aanpak van georganiseerde misdaad en de aanpak van terrorisme. Ze diende moties in om de kroongetuigenregeling te moderniseren, bedreigde advocaten en journalisten beter te beschermen en 'haatimams' te weren in de Schengen-zone. Ook pleitte ze voor het bewapenen van handhavers die hiervoor bevoegd en bekwaam zijn en voor bodycams en tasers voor politieagenten.

In oktober 2019 pleitte Yeşilgöz voor een verbod op 'single shots' en zware vuurpijlen in de categorie F2, voor de veiligheid van politiemensen en hulpverleners. Hierover ontstond ophef binnen de partij. Kort daarop bleek dat haar standpunt niet werd gedeeld door een meerderheid van de VVD-fractie.[12] Drie maanden later ging de VVD-fractie toch akkoord met haar voorstel om alleen nog siervuurwerk toe te staan.

Yeşilgöz werd medio oktober 2019 het middelpunt van een heftig meningsverschil tussen de vier coalitiepartijen van het kabinet-Rutte III door vast te houden aan het VVD-uitgangspunt dat Nederlandse IS'ers die in Syrië door de Koerden in kampen gevangen werden gehouden ter plaatse dienden te worden berecht. Wat haar betreft zouden de terrorisme-verdachten niet naar Nederland teruggehaald moeten worden. Hiermee ging zij met name tegen de wens van regeringspartijen D66 en ChristenUnie in, die voorstander waren van terughalen van de IS-vrouwen en hun kinderen en berechten in Nederland.[13][14]

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 stond zij vijfde op de VVD-kandidatenlijst.[15] Zij begon als woordvoerder ontwikkelingssamenwerking, emancipatie en media. Als woordvoerder emancipatie maakte zij zich hard voor een effectieve aanpak van antisemitisme. Zij diende, samen met Gert-Jan Segers van de ChristenUnie, hier een initiatiefnota over in.[16] Deze werd in 2020 aangenomen.

Staatssecretaris

bewerken

Op 25 mei 2021 werd Yeşilgöz benoemd tot staatssecretaris van economische zaken en klimaat in het demissionaire kabinet-Rutte III. Vanwege de demissionaire status van het kabinet behielden zij en haar collega's Steven van Weyenberg en Dennis Wiersma aanvankelijk hun Tweede Kamerzetel.[17] De Raad van State achtte dit niet in strijd met de Grondwet, maar vond het wel "ongelukkig".[18] Hierna gaven Yeşilgöz en de twee andere staatssecretarissen alsnog hun zetel op.[19][20] Als staatssecretaris nam ze een deel van het takenpakket op zich van minister Bas van 't Wout, die voor een periode van ten minste drie maanden was teruggetreden vanwege een burn-out. Ze werd belast met de portefeuille klimaat en energie.

Minister

bewerken

Op 10 januari 2022 werd zij beëdigd als minister van Justitie en Veiligheid in kabinet-Rutte IV. Ze werd daarmee de opvolger van Ferdinand Grapperhaus en de eerste Nederlandse minister van Justitie zonder meestertitel.

Op 12 september 2022 sprak ze de jaarlijkse HJ Schoo-lezing uit, getiteld: "Doen wat nodig is om onze democratische rechtsstaat te beschermen". Ze sprak zich uit tegen woke en wappies en zei dat de Nederlandse rechtsstaat onder druk staat.[21]

Partijleider

bewerken

Op 12 juli 2023, enkele dagen na de val van het kabinet-Rutte IV, stelde Yeşilgöz zich kandidaat om de vertrekkende Mark Rutte op te volgen als politiek leider van de VVD.[22] Op 14 augustus dat jaar werd Yeşilgöz lijsttrekker van de VVD voor de Tweede Kamerverkiezingen 2023.[23][24] Sinds 6 december 2023 is ze naast minister ook lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, waar ze voorzitter is van de VVD-fractie.

Privéleven

bewerken

Yeşilgöz is getrouwd. Sinds haar huwelijk in 2014 voert ze als huwelijksnaam de familienaam van haar man (Zegerius) achter haar geboortenaam.[25] Hoewel ze een dubbele nationaliteit heeft, beschouwt ze zichzelf als Nederlander en niet als Turks. In het televisieprogramma College Tour onthulde ze in september 2023 dat ze nooit een Turks paspoort heeft gehad en dat ze pas sinds een jaar wist dat ze nog de Turkse nationaliteit heeft. Zij heeft met die wetenschap volgens eigen zeggen formeel afstand gedaan van deze nationaliteit, maar dat was op het moment van het interview nog niet toegekend door de Turkse overheid.[26]

bewerken
Voorganger:
Mona Keijzer
Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat
2021-2022
Opvolger:
Hans Vijlbrief
Voorganger:
Ferdinand Grapperhaus
Minister van Justitie en Veiligheid
2022-heden
Opvolger:
-
Voorganger:
Mark Rutte
Politiek leider van de VVD
2023-heden
Opvolger: