Burgerlijk Wetboek (België)

de belangrijkste regeling m.b.t. het Belgisch privaatrecht en bevat heel wat rechtstakken zoals het personen- en familierecht, goederenrecht en verbintenissenrecht.

Het Burgerlijk Wetboek (BW) is een wetboek van 21 april 2019[1] dat de basis vormt van het Belgisch privaatrecht. Vooralsnog is enkel boek 8 (Bewijs) van dit wetboek in werking getreden. Op 1 november 2021 zal ook boek 3 (Goederen) in werking treden.

Burgerlijk Wetboek
Code civil
Bürgerliches Gesetzbuch
Citeertitel Burgerlijk Wetboek
Code civil
Bürgerliches Gesetzbuch
Titel Burgerlijk Wetboek
Soort regeling wet
Toepassingsgebied Vlag van België België
Rechtsgebied Burgerlijk recht
Status In werking
Goedkeuring en inwerkingtreding
Gepubliceerd op 21 april 2019
Gepubliceerd in Belgisch Staatsblad
In werking getreden op 1 november 2020
Geschiedenis
Opvolger van oud Burgerlijk Wetboek
Portaal  Portaalicoon   Mens & maatschappij

Sinds de inwerkingtreding van het Burgerlijk Wetboek op 1 november 2020 kreeg diens voorganger, het napoleontische wetboek van 21 maart 1804, de titel oud Burgerlijk Wetboek.[1] Het oud Burgerlijk Wetboek regelt vooralsnog de meeste privaatrechtelijke rechtsdomeinen, zoals het personen- en familierecht, het erfrecht en het verbintenissenrecht.

Het wetboek vormt het gemeen recht dat geldt wanneer bijzondere wetten er niet van afwijken.

StructuurBewerken

Het Burgerlijk Wetboek werd ingevoerd bij wet van 21 april 2019. Op dat moment bestond het BW enkel uit het Boek 8 omtrent het bewijsrecht. Stapsgewijs zullen ook de andere boeken worden ingevoerd.

Burgerlijk Wetboek van 21 april 2019
Boek Titel Indiening in Kamer Wet Inwerkingtreding Stand van zaken
Boek 1 Algemene bepalingen 24 februari 2021 Wetsvoorstel hangende in de Kamer van volksvertegenwoordigers[2]
Boek 2 Personen, familie en relatievermogensrecht 20 mei 2020 (relatievermogensrecht) Wetsvoorstel voor het deel relatievermogensrecht hangende in de Kamer van volksvertegenwoordigers[3]
Boek 3 Goederen 16 juli 2019 4 februari 2020 1 september 2021 Ingevoerd bij wet van 4 februari 2020 houdende boek 3 "Goederen" van het Burgerlijk Wetboek, BS 17 maart 2020.[4]
Boek 4 Nalatenschappen, schenkingen en testamenten 20 mei 2020 Wetsvoorstel hangende in de Kamer van volksvertegenwoordigers[3]
Boek 5 Verbintenissen 24 februari 2021 Wetsvoorstel hangende in de Kamer van volksvertegenwoordigers[5]
Boek 6 Buitencontractuele aansprakelijkheid
Boek 7 Bijzondere overeenkomsten
Boek 8 Bewijs 31 oktober 2018 13 april 2019 1 november 2020 Ingevoerd bij wet van 13 april 2019 tot invoering van een Burgerlijk Wetboek en tot invoeging van boek 8 "Bewijs" in dat Wetboek, BS 14 mei 2019.[1]
Boek 9 Zekerheden
Boek 10 Verjaring

Oud Burgerlijk WetboekBewerken

OntstaanBewerken

Napoleon Bonaparte streefde een eenduidig Frans recht na, en vaardigde hiertoe op 21 maart 1804 zijn Code Napoléon uit, opgemaakt door een commissie van vier onder leiding van Jean-Jacques-Régis de Cambacérès en Jean-Étienne-Marie Portalis. De indeling van het wetboek gaat terug op de indeling van de instituten van Justinianus (Latijn: Institutiones Justiniani). Napoleon had deze Romeinsrechtelijke teksten gelezen en hij heeft zich hierop geïnspireerd.

Dit burgerlijk wetboek was uiteraard ook van toepassing in de geannexeerde gebieden zoals België en (vanaf 1811) Nederland. Het bleef gelden in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en later ook in Nederland tot 1838. Maar in België en Luxemburg blijft het tot op heden in voege, in België althans voor de delen die nog niet zijn geregeld in het Burgerlijk Wetboek van 2019.

StructuurBewerken

Boek I - PersonenBewerken

Dit boek handelt over de burgerlijke rechten, de burgerlijke stand, woonplaats, afwezigheid, huwelijk, echtscheiding, scheiding van tafel en bed, afstamming, adoptie, ouderlijk gezag, minderjarigheid, meerderjarigheid, bewindvoering, voogdij, pleegvoogdij.[6]

Boek II - Goederen en verschillende beperkingen van eigendomBewerken

Dit boek definieert het belangrijke onderscheid tussen onroerende en roerende goederen. Het omschrijft ook de zogenaamde zakelijke rechten als eigendom, vruchtgebruik en erfdienstbaarheden[7] .

De erfpacht en het recht van opstal worden nog geregeld door twee wetten van 10 januari 1824, uit de tijd van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, die nog altijd onveranderd geldig zijn. Deze zullen opgeheven worden bij de invoering van boek 3 (Goederen) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek.

Boek III - Op welke wijze eigendom verkregen wordtBewerken

Dit boek gaat over erfenissen en testamenten[8], over contracten en verbintenissen in het algemeen, daaronder ook de plicht tot vergoeding van schade bij een fout (onrechtmatige daad), daaronder ook de huwelijksvermogensstelsels[9] , over bijzondere overeenkomsten, zoals koop, ruil, huur, aanneming, lening, bewaargeving, sekwester, lijfrente, lastgeving[10] en over concrete overeenkomsten, zoals borg, dading of transactie, pand, en verder over de regels van de verjaring[11].

Er zijn verder nog enkele afzonderlijk genummerde titels betreffende de:

Nationaal recht

Rechtsbronnen:Belgische Grondwet · verdrag · bijzondere wet · wet, decreet, ordonnantie · rechtspraak · rechtsleer · gewoonterecht · algemene rechtsbeginselen · billijkheid
Publiekrecht:staatsrecht · strafrecht · gerechtelijk recht · bestuursrecht · fiscaal recht · sociale zekerheidsrecht
Privaatrecht:burgerlijk recht · arbeidsrecht · economisch recht · insolventierecht · vennootschapsrecht
Rechtbanken:Hof van Cassatie · Grondwettelijk Hof · Raad van State
hof van beroep (5) (Marktenhof) · arbeidshof (5) · arbeidsrechtbank (9) · ondernemingsrechtbank (9) · hof van assisen (11) · arrondissementsrechtbank (12) · rechtbank van eerste aanleg (12) (burgerlijke rechtbank, correctionele rechtbank, strafuitvoeringsrechtbank, raadkamer, onderzoeksrechter, beslagrechter, familierechtbank, jeugdrechtbank) · politierechtbank (15) · vredegerecht (187)
Brussels International Business Court
Territoriale indeling:gerechtelijk gebied · gerechtelijk arrondissement · gerechtelijk kanton
Juridische actoren:advocaat · assessor · benadeelde persoon · burgerlijke partij · gerechtsdeurwaarder · griffier · Ministerie van Justitie · notaris · Openbaar Ministerie (ook parket) · pleitbezorger · rechter · referendaris · stafhouder

Primair recht:VEU · VWEU · Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
Secundair recht:verordeningen · richtlijnen · besluiten · aanbevelingen · adviezen
Rechtbanken:Gerecht · Hof van Justitie van de Europese Unie · Gerecht voor ambtenarenzaken van de Europese Unie
Verdragen:Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
Rechtbanken:Europees Hof voor de Rechten van de Mens

Rechtsbronnen:verdrag · rechtspraak · rechtsleer · gewoonterecht · algemene rechtsbeginselen
Rechtstakken:internationaal publiekrecht · internationaal privaatrecht
Rechtbanken:Benelux-Gerechtshof · Internationaal Gerechtshof · Internationaal Strafhof