Hoofdmenu openen

Zuidhorn (gemeente)

voormalige gemeente in de provincie Groningen, Nederland

Zuidhorn (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Gronings: Zuudhörn) is een voormalige gemeente in de provincie Groningen in Nederland die op 1 januari 2019 is opgegaan in de gemeente Westerkwartier, samen met de gemeentes Marum, Grootegast en Leek. De hoofdplaats was het gelijknamige dorp Zuidhorn. Op 1 december 2018 telde de gemeente 19.052 inwoners.

Zuidhorn
Voormalige gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Zuidhorn Wapen van Zuidhorn
(Details) (Details)
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
Coördinaten 53°14'48,51"NB, 6°24'27,70"OL
Overig
Postcode 9800-9809, 9830-9849, 9880-9889
Netnummer 050, 0594
Belangrijke verkeersaders N355 (Friesestraatweg)
Amsterdamse code 10021
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Zuidhorn, september 2017

AlgemeenBewerken

Tot 1990 bestond de voormalige gemeente Zuidhorn uit het hoofddorp, Noordhorn en Briltil, alsmede de gehuchten De Poffert, Diepswal, Noorderburen, Noordhornerga, Noordhornertolhek en Okswerd. Op 1 januari 1990 werd de gemeente samengevoegd met de gemeentes Aduard, Grijpskerk en Oldehove tot een nieuwe gemeente Zuidhorn. De vier voormalige gemeentes bleven zichtbaar in de gemeentevlag, in de vorm van vier groene 'zwanen'. De samenvoeging was destijds een moeizaam proces.[1]

De gemeente maakte geografisch en economisch deel uit van het Westerkwartier en was van oorsprong vooral op de landbouw gericht. Door de aansluiting op de op 1 juni 1866 geopende spoorlijn Leeuwarden – Groningen, de wegverbinding (N355) en de toegenomen automobiliteit, het afnemen van het aantal arbeidsplaatsen in de landbouw en het door de provincie Groningen aanwijzen van het dorp Zuidhorn als groeikern (na 1960) werd de gemeente steeds meer een forensengemeente gericht op vooral de stad Groningen.

Het dorp Zuidhorn is daardoor relatief veel sterker gegroeid dan de andere kernen binnen het gebied en de bevolking is er relatief gezien hoger opgeleid. Zuidhorn was een relatief welvarende gemeente, mede doordat er een aardgasveld en een geschikte grondlaag voor de opslag van dit gas is aangetroffen ten noorden van het dorp Grijpskerk, wat aanleiding was voor de NAM voor de exploitatie van dit veld en de plaatsing van een opslagfaciliteit voor het opvangen van korte pieken in het gasverbruik.

Binnen de gemeente lag het oude cultuurlandschap Humsterland, samen met het Winsumer cultuurlandschap Middag ook wel aangeduid als Middag-Humsterland. Dit gebied ligt rond en boven het dorp Oldehove en is het oudste cultuurlandschap van West-Europa. Het werd in 2007 aangewezen als Nationaal Landschap en staat op de nominatie voor de UNESCO-werelderfgoedlijst.

Herindeling in de gemeente WesterkwartierBewerken

Vanuit andere gemeenten werden voorstellen gedaan tot het fuseren van de gemeente met ofwel de gemeenten Grootegast, Marum en Leek of alleen met de gemeente Grootegast. In oktober 2008 verklaarde toenmalig burgemeester Fennema echter dat "Zuidhorn de komende 10 jaar niet zou samengaan". Wel wilde de gemeente nauwer gaan samenwerken met andere gemeenten.[2]

In 2013 werd op basis van het advies Grenzeloos Grunnen in de provincie Groningen een traject gestart richting een gemeentelijke herindeling. Hierin werd voorgesteld om in het Westerkwartier te komen tot één gemeente, bestaande uit de gemeenten Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn. Deze gemeente werd op 1 januari 2019 inderdaad gevormd, waarmee de gemeente Zuidhorn werd opgeheven.

IndelingBewerken

De voormalige gemeente Zuidhorn (1990-2019) omvatte de volgende plaatsen en gehuchten:

Plaatsen
Naam Inwoners[3]
Aduard 2.285
Briltil 429
Den Ham 276
Den Horn 432
Grijpskerk 2.820
Kommerzijl 582
Lauwerzijl 226
Niehove 285
Niezijl 472
Noordhorn 1.566
Oldehove 1.659
Pieterzijl 222
Saaksum 103
Visvliet 384
Zuidhorn 6.878
Gehuchten

Aalsum, Balmahuizen, Barnwerd, De Kampen, De Poffert, Diepswal, Electra, Englum, Fransum, Frytum, Gaaikemadijk, Gaaikemaweer, Gaarkeuken, Heereburen, 't Hoekje, Hoogemeeden, Ikum, Kenwerd, Kievitsburen, Korhorn, Lagemeeden, Lammerburen, Nieuwbrug, Nieuwklap, Noorderburen, Noordhornerga, Noordhornertolhek, Okswerd, Pama, Ruigewaard, Ruigezand, Selwerd, Spanjaardsdijk, Steentil en Wierumerschouw (gedeeltelijk).

  Zie Wijken en buurten in Zuidhorn voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
    De Marne   Winsum 
 Noardeast-Fryslân     Groningen 
 Achtkarspelen   Grootegast   Leek 

Openbaar VervoerBewerken

De gemeente Zuidhorn was sinds 1866 gelegen aan de spoorlijn Leeuwarden – Groningen, met Station Grijpskerk en Station Zuidhorn. Buslijnen in de voormalige gemeente zijn:

  • lijn 1: Groningen - Reitdiephaven - Zernike - Aduard - Zuidhorn
  • lijn 30: Zuidhorn - Noordhorn - Niezijl - Grijpskerk - Visvliet - Burum - Munnekezijl
  • lijn 31: Belbus: Zuidhorn - Enumatil - De Poffert - Hoogkerk (P+R)
  • lijn 32: Zuidhorn - Noordhorn - Niezijl - Kommerzijl - Munnekezijl
  • lijn 35: Groningen - Aduard - Oldehove
  • lijn 39: Groningen - Zuidhorn - Grootegast - Surhuisterveen
  • lijn 98: Buurtbus Leek - Tolbert - Niekerk - Oldekerk - Sebaldeburen - Grootegast - (Doezum)
  • lijn 637: Zuidhorn (station) - Noordhorn - Niezijl - Grijpskerk - Kommerzijl - Munnekezijl - Zoutkamp (scholierenlijn)
  • lijn 638: Zuidhorn (station) - Noordhorn - Niezijl - Grijpskerk - Gaarkeuken - Sebaldeburen - Grootegast (scholierenlijn)
  • lijn 639: Groningen - Hoogkerk - Enumatil - Zuidhorn - Niekerk - Oldekerk - Sebaldeburen - Grootegast (scholierenlijn)

PolitiekBewerken

College van B en WBewerken

Het laatste college van burgemeester en wethouders in Zuidhorn bestond uit:

Burgemeester: G. (Greetje) de Vries-Leggedoor (CDA) (wnd)[4]
Wethouder F. M. (Fred) Stol (CDA)
Wethouder H. (Bert) Nederveen (ChristenUnie)
Wethouder H.A. (Henk) Bakker (GroenLinks)

Het college van burgemeester en wethouders in Zuidhorn bestond in de periode 2010-2014 uit de burgemeester L.K. Swart (CDA) en de wethouders J. (Jan) Oomkes (PvdA), H. (Bert) Nederveen (ChristenUnie) en F. M. (Fred) Stol (CDA)

GemeenteraadBewerken

Zetelverdeling 2014
4
4
3
2
2
2
De 17 zetels zijn als volgt verdeeld:

De gemeenteraad van Zuidhorn bestond uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014
CDA 4 5 6 4 4 4
ChristenUnie* 4 4 3 4 4 4
GroenLinks 1 1 2 3 3 3
PvdA 3 4 4 4 3 2
D66 2 - - - 1 2
VVD 3 3 2 2 2 2
Totaal 17 17 17 17 17 17
  • De ChristenUnie werd in 1994 en 1998 vertegenwoordigd door het GPV, één van haar voorgangers.

CultuurBewerken

MonumentenBewerken

In de voormalige gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Kunst in de openbare ruimteBewerken

In de voormalige gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Zie ookBewerken

Externe linksBewerken