De serie NS 1900 was een serie sneltreinstoomlocomotieven van de Nederlandse Spoorwegen (NS) en diens voorganger Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM).[1]

NS 1900
NS 1900
Aantal 40
Nummering HSM: 421-460,
NS: 1901-1940
Fabrikant Werkspoor
In dienst 1907-1913
Uit dienst 1946-1948
Asindeling 2B
Spoorwijdte 1435 mm
Massa locomotief 52,2 ton
Massa tender 39,2 ton
Diameter drijfwielen 2016 mm
Diameter loopwielen 991 mm
Diameter tenderwielen 1105 mm
Lengte over buffers 16978 mm
1913-1914: 16951 mm
Hoogte 4365 mm
Maximumsnelheid 100 km/u
Vuurkist 10 m2
Vlampijpen 71 m2
Oververhitter 23 m2
Roosteroppervlak 2,04 m2
Maximum stoomspanning 10,5 kg/cm2
Aantal cilinders 2
Diameter × slaglengte cilinders 500 x 660 mm
Stoomverdeling Stephenson
Waterinhoud 17 m3
Brandstofvoorraad 4 ton kolen
Trekkracht 6040 kg
Remsysteem Westinghouserem
Soortmerk HSM: PV1,
NS: PO1
Aantal bewaarde exemplaren 0
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
NS 1902 - HSM 422 (ca. 1910)

Na de eerste tenderlocomotieven 771-772 met oververhitter, bestelde de HSM ook andere locomotieven met een oververhitter. Deze werden, evenals de 771-772, in 1907 door Werkspoor gebouwd. De HSM gaf ze de nummers 421-425. In zeker opzicht zijn deze locomotieven te beschouwen als een doorontwikkeling van de 350-408 met een oververhitter. Na goede ervaringen, waaronder een kolenbesparing van 15 à 17%, werd de serie uitgebreid met de 426-460 in de jaren 1908-1913.

Bij de samenvoeging van het materieelpark van de HSM en de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen in 1921 kregen de locomotieven van deze serie de NS-nummers 1901-1940. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een aantal locomotieven naar het oosten weggevoerd, waarvan de 1908, 1934, 1935 en 1937 niet meer terugkwamen en als vermist werden opgegeven. De overige werden tussen 1946 en 1948 afgevoerd. Er is geen exemplaar bewaard.

Fabrieksnummers In dienst HSM nummers NS nummers Uit dienst Bijzonderheden
183-187 1907 421-425 1901-1905 1946-1948
227-229 1908 426-428 1906-1908 1946-1948 NS 1906 vermist na de Tweede Wereldoorlog.
230-233 1909 429-432 1909-1912 1946-1948
238-244 1909 433-439 1913-1919 1946-1947
245-247 1910 440-442 1920-1922 1946
266-270 1911 443-447 1923-1927 1946-1947
289-295 1912 448-454 1928-1934 1946-1948 NS 1934 vermist na de Tweede Wereldoorlog.
322-327 1913 455-460 1935-1940 1946-1947 NS 1935 en 1937 vermist na de Tweede Wereldoorlog.