Hoofdmenu openen

Metrolijn 52

metrolijn in Amsterdam
(Doorverwezen vanaf Noord-Zuidlijn)

GVB Amsterdam lijnkleuren lijn 52 Metrolijn 52, ook wel bekend als de Noord/Zuidlijn, is een lijn van de Amsterdamse metro. De lijn loopt van Amsterdam-Noord (station Noord, vlak bij het Buikslotermeerplein), onder het centrum van Amsterdam door naar station Zuid (tevens treinstation Amsterdam Zuid), met daartussen de haltes Noorderpark, Centraal Station, Rokin, Vijzelgracht, De Pijp en Europaplein. De lijn werd op 21 juli 2018 officieel geopend door de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema.[1] De lijn werd voor reizigers in gebruik genomen op 22 juli 2018.[2]

Metrolijn  52  (Noord/Zuidlijn)
AmsterdamMetro52.svg
Totale lengte9,7 km
Aangelegd doorGemeente Amsterdam (DIVV, dienst Metro, VOR)
Geopend22 juli 2018
Huidige statusin gebruik
Aantal sporen2
Noord/Zuidlijn (lijn 52)
uKDSTa Emplacement Noord
uBHF Noord
uSTR
uHST Noorderpark
utSTRa
utSPLa
BSicon utvSTR.svg
BSicon utENDEa.svg
Keerspoor Sixhaven
(mogelijk toekomstig station)
BSicon utSTR.svg
BSicon utSPLe.svg
utKRZW Tunnel onder het IJ
uxmtKRZ Spoorlijn Amsterdam Sloterdijk - Amsterdam Muiderpoort
BSicon utHST.svg
BSicon utKHSTaq.svg
Centraal Station
metro  51   53   54 
utSTR
utHST Rokin
utSTR
utHST Vijzelgracht
utSPLa
utvHST De Pijp
(perrons boven elkaar)
utSPLe
utHST Europaplein
utSTRe
uSKRZ-Au A10 binnenring
utSTRa
BSicon utSTR.svg
BSicon uv-SHI2+l.svg
Aftakking metro  50   51 
BSicon utSTR.svg
BSicon uv-SHI2gr.svg
BSicon uvSTR.svg
BSicon utSTRe.svg
BSicon uSTR.svg
BSicon uvBHF.svg
Station Zuid
metro  50   51 
BSicon uSTR.svg
BSicon uvÜSTl.svg
BSicon uvSTR-ABZgl.svg
BSicon uSTR.svg
Aftakking metro  51  tot 3 maart 2019
BSicon uvSTR.svg
BSicon uENDEe.svg
Keerspoor Zuid
BSicon uvSTR.svg
BSicon ulDST.svg
Emplacement A10-Zuid
uvSHI2g+l-
uSHI1+r Metro  50   51 

Inhoud

GeschiedenisBewerken

  Zie Geschiedenis van de Noord/Zuidlijn voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De aanleg van een Noord/Zuidlijn kwam al voor in het Plan Stadsspoor uit 1968.[3] Destijds besloot men te beginnen met de bouw van de huidige Oostlijn. Wegens grote maatschappelijke weerstand die onder andere uitmondde in de Nieuwmarktrellen in 1975 en overschrijdingen van het budget besloot de gemeente Amsterdam in 1975 dat er na de Oostlijn geen kilometer metrolijn meer bijgebouwd zou worden.[4] Tegenstanders van de metrolijn waren bang voor budgetoverschrijdingen en verzakkingen in het centrum van Amsterdam.[5] Het woord 'metro' was na 1975 lange tijd taboe in Amsterdam.

Eind jaren tachtig werd er op initiatief van D66 toch weer onderzoek naar de haalbaarheid van een Noord/Zuidlijn gedaan. Uiteindelijk resulteerde dit in een Raadsbesluit op 27 november 1996, waarna een volksraadplegend referendum plaatsvond op 25 juni 1997. Met het referendum 64,8% tegen de komst van de lijn en stemden 35,2% kiezers vóór de aanleg. De uitslag werd echter niet als bindend erkend, omdat het aantal nee-stemmers volgens de referendumverordening hoger had moeten zijn. Het referendum werd dus naast zich neergelegd, en kon de bouw van de lijn wat de democratische rechtsgang betrof doorgaan.[4] In juli 1997 werd de vereniging 'De Bovengrondse' opgericht, die door onder meer het voeren van juridische procedures probeerde de aanleg van de lijn alsnog te verhinderen.

Ter voorbereiding op de bouw van de lijn werden tussen 1997 en 2002 proeven uitgevoerd met een boortunnel, dit omdat men bang was voor verzakkingen door de slappe ondergrond van Amsterdam. De proeven waren onsuccesvol, echter werden de adviezen genegeerd en rapporteerde Technisch directeur Johan Bosch in 2000 aan de gemeenteraad dat desondanks het mogelijk was de grond te verstevigen door middel van injecties.

In oktober 1999 stemde de Tweede Kamer in met de aanleg van de Noord/Zuidlijn. De Kamer ging ook akkoord met de subsidie-aanvraag van Amsterdam en zegde toe 2,1 miljard gulden bij te dragen aan de bouw. Kostenoverschrijdingen zouden echter voor rekening van de gemeente Amsterdam zijn. Op 9 oktober 2002 nam de gemeenteraad het definitieve besluit tot aanleg van de lijn. De raad stemde in met de nieuwe metrolijn met 29 stemmen voor en 14 tegen.

KenmerkenBewerken

TracéBewerken

De metrolijn heeft een lengte van 9,7 kilometer, waarvan 7,1 kilometer ondergronds.[6][7] De reistijd van station Noord naar station Zuid is 15 minuten, tussen Noord en Centraal Station 4 en tussen Centraal Station en Zuid 11 minuten. De lijn begint bovengronds in Amsterdam-Noord en gaat onder het IJ en het Centraal Station door. Daarna loopt het tracé door een geboorde tunnel via het Damrak, de Dam, het Rokin, de Vijzelstraat, de Vijzelgracht, de Ferdinand Bolstraat en de Scheldestraat. Vanaf het Europaplein is de tunnel in openbouwwijze aangelegd. Voor de RAI langs loopt de metrolijn nog ondergronds, waarna de Noord/Zuidlijn weer boven de grond komt in de middenberm van de Ringweg Zuid (Rijksweg 10), tussen het nieuwe station Europaplein en metrostation Zuid / treinstation Amsterdam Zuid. Bij Station Zuid sluit de metro aan op het bestaande netwerk (lijnen 50 en 51).

In vroege plannen was sprake van een doorgaande dienst over de Noord/Zuid- en Amstelveenlijn onder het lijnnummer 58.[8] Die ambitie is in 2011 opgegeven. Een metro aftakking richting Amstelveen door middel van de huidige Amstelveenboog is vanwege de aanleg van een verdiepte rondweg A10, met daarop gebouwd een veel groter vernieuwd Station Zuid niet meer mogelijk. In plaats van een metroverbinding naar Amstelveen wordt de Amstelveenlijn omgebouwd tot een 'hoogwaardige' tramlijn, de Amsteltram. Hoewel het eerder wenselijk werd bevonden om de Noord/Zuidlijn en de Amstelveenlijn samen te voegen in het kader van ontvlechting van het metronet.[9]

TechniekBewerken

De totale lengte van de boortunnel is 3,8 kilometer, of 3,1 kilometer als de ondergrondse stations Rokin, Vijzelgracht en De Pijp niet meegerekend worden.[10] Het tracé is zo gekozen dat de tunnelboormachines grotendeels het bestaande stratenpatroon volgen en dus zo min mogelijk onder bebouwing zouden boren.

Voor de stroomvoorziening was oorspronkelijk een bovenleiding voorzien, maar B&W van Amsterdam hebben uiteindelijk toch besloten dat de Noord/Zuidlijn, net als de bestaande metrolijnen, voeding krijgt via een derde rail.[11]

De energievoorziening, beveiliging en andere installaties van de Noord/Zuidlijn worden geregeld vanuit het Sein- Energie en Telecomgebouw, binnen de Amsterdamse Dienst Metro en GVB afgekort tot SET-gebouw, dat op de middenberm van de Ringweg A10, ten westen van het metrostation RAI van Ringlijn 50 is gesitueerd.[12]

Op het dak van dit gebouw, waarvan de gevels zijn opgetrokken uit een beplating van cortenstaal, is de groene berm van de A10 voortgezet door toepassing van een vegetatiedak.[13] Het SET-gebouw is ontworpen door het Amsterdamse architectenbureau Mopet[14] en werd in 2014 opgeleverd.

DienstuitvoeringBewerken

Er wordt uitsluitend gereden met metromaterieel M5 (7 stuks) met een korte kering op Zuid en een lange kering op Noord. Er wordt elke 6 minuten gereden en op de stille uren elke 7,5 minuten.

Op een later tijdstip zal de 6 minutendienst worden omgezet in een 5 minutendienst. In 2018 geldt op deze lijn geen vakantiedienst in tegenstelling tot de andere metrolijnen.[15] Aan de hand van het voorgestelde Programma van Eisen voor de inbesteding van het openbaar vervoer, waar deze lijn onderhavig aan is, was ten dele bekend welke frequenties minimaal gehanteerd zouden moeten worden (aantal ritten per uur):[16]

Maandag-vrijdag Weekeinde
Vroege ochtend 10 8
Ochtendspits 10 n.v.t.
Ochtend weekeinde tot 10.00 uur n.v.t. 8
Overdag 10 10
Middagspits 10 n.v.t.
Avond 10 10
Late avond na 22.00 uur 8 8

ToekomstBewerken

  Zie Planvorming van de Amsterdamse metro voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voor metrolijn zijn al sinds de aanleg van de lijn een aantal mogelijkheden van verlenging van de lijn besproken. Zo is er gesproken over een verlenging richting Schiphol Airport en Hoofddorp vanaf Station Zuid. en over een noordelijke verlenging naar Zaandam, Purmerend en Nieuwendam. Tevens ligt in Noord net over het IJ nabij de Sixhaven het in ruwbouw aanwezige metrostation Sixhaven.

Verlenging naar SchipholBewerken

Een Noord/Zuidlijn die vanaf Noord via CS en Zuid naar Schiphol zou lopen kwam reeds al voor in het Plan Stadsspoor uit 1968. Deze lijn liep echter eerst na Station Zuid door Amstelveen om daar via de Beneluxbaan zijn route te eindigen op Luchthaven Schiphol. Echter werd besloten eerst de Oostlijn aan te leggen, aangezien deze het kortste stuk ondergronds spoor kende, en daardoor goedkoper zou zijn in aanleg. Na de Nieuwmarktrellen in 1975 werd er afgezien van een eventuele verdere uitbreiding van het metronet.

Toen de Noord/Zuidlijn toch werd aangelegd was het eerst het plan om deze gelijk tot Schiphol te laten doorlopen, echter is hier van afgezien wegens kostenbesparing. Echter hebben de laastste jaren Schiphol-baas Jos Nijhuis, GVB-directeur Alexandra van Huffelen, werkgeversclub VNO-NCW en de gemeenteraad Amsterdam laten blijken dat zij graag zien dat de lijn wordt doorgetrokken naar Schiphol en wellicht zelfs Station Hoofddorp wat de gemeente Haarlemmermeer graag wil. De verlenging naar Schiphol is nodig aldus de luchthaven om de capaciteit van en naar het vliegveld vanuit Amsterdam te vergroten. Daardoor kan het lokale treinvervoer tussen Amsterdam Centraal, Amsterdam Zuid en Schiphol per metro plaatsvinden. Door het invoeren van de metro zullen het aantal sprinters afnemen, waardoor er ruimte zal ontstaan voor meer internationale treinen.

Het lijkt er alleen op dat deze verlenging niet voor 2030 gerealiseerd zal zijn, de verlenging is voornamelijk een financiële kwestie. Zo weigert bijvoorbeeld de landelijke overheid extra geld vrij te maken voor het realiseren van deze verlenging.[17] Een mogelijke oplossing is om de opbrengsten van woningbouw en kantoren langs het trace van de verlenging naar Schiphol te gebruiken voor de realisatie van de lijn.[18]

Verlenging richting Zaandam en PurmerendBewerken

Al sinds de aanleg van de Noord/Zuidlijn werd er gesproken over een verlenging van de lijn richting het noorden.

In het coalitieakkoord dat de provincie Noord-Holland 12 juni 2019 publiceerde laat de coalitie GroenLinks, VVD, D66 en PvdA, blijken dat het voorstander is van een doortrekking van lijn 52 richting Zaandam, Purmerend en Schiphol. En laat daarbij weten dat in de periode tussen 2019-2023 in ieder geval een onderzoek worden gedaan naar de haalbaarheid van een mogelijke verlenging van de lijn.[18][19]

ZaandamBewerken

De verlenging naar Zaandam zal bij het nog te realiseren station Sixhaven moeten afbuigen en zal vervolgens zijn route door Amsterdam-Noord via de Klaprozenweg en Cornelisdouwesweg vervolgen om via de IJpolder en het Hembrugterrein zijn weg te vervolgen naar Zaandam. Deze verlenging zal met name zin hebben als de vele woningen uit onder andere het plan Havenstad zijn gebouwd. dit plan voorziet in meer dan tienduizenden woningen rond om het IJ.

Station SixhavenBewerken

  Zie Sixhaven (metrostation) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.