Amsterdamse gelede trams 15G

toekomstige serie trammaterieel voor de Amsterdamse tram

De tramserie 15G is een serie trammaterieel in aflevering voor de Amsterdamse tram. Op 12 september 2016 maakte vervoerbedrijf GVB bekend dat, na een aanbestedingsprocedure die in 2015 startte, de Spaanse spoorwegfabrikant CAF geselecteerd is als leverancier van de nieuwe trams.[3]

Amsterdamse gelede trams 15G
Tramlijn 25 met 15G tram op de eerste dag in bedrijf bij de voormalige halte Amstelveen Centrum.
Type Urbos 100
Aantal 72 (optie op 51 trams extra)
Aanschafkosten € 209,1 miljoen voor 63 tramwagens
Serie 3001-3072[1]
Fabrikant CAF
Vervoerder GVB
Bouwjaar 2019-2022
Indienststelling Vanaf 13 december 2020[2]
Spoorwijdte 1.435 mm
Lengte over buffers 30 m
Breedte 2,40 m
Maximumsnelheid 70 km/u
Vloerhoogte 300 mm
Aantal zitplaatsen 50
Aantal staanplaatsen 125
Techniek
Stroomsysteem 600 V DC
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Verkeer & Vervoer
Mock-up van de 15G in de remise Lekstraat; augustus 2017.
Tramlijn 25 met 15G tram op de eerste dag in bedrijf aan de halte Amstelveen Westwijk; 13 december 2020.
Tramlijn 25 met 15G tram op de eerste dag in bedrijf bij de voormalige halte Amstelveen Spinnerij; 13 december 2020.
Tramlijn 25 met 15G tram op de eerste dag in bedrijf bij de halte Amstelveen Poortwachter; 13 december 2020.
Tramlijn 25 met 15G tram op de eerste dag in bedrijf bij de halte Amstelveen Sportlaan; 13 december 2020.

De trams zijn van het type Urbos 100.[4][5] Op 11 november 2016 tekende het GVB een contract met CAF over de levering van 63 15G-trams. Aflevering begon vanaf de tweede helft van 2019.[6]

Om al vast een indruk te kunnen krijgen van hoe de nieuwe trams er uit zouden gaan zien, werd er vanaf 18 juli 2017 in de remise Lekstraat een houten mock-up gepresenteerd in de kleurencombinatie van R-net: grijs en zwart met rode deuren.[7][8]

CAF levert ook varianten van dit tramtype aan de vervoerbedrijven van onder meer Belgrado, Boedapest, Freiburg im Breisgau, Nantes, Sydney en Zaragoza. Ook voor de in 2019 geopende Uithoflijn en de tramlijn Utrecht - Nieuwegein/IJsselstein is in 2016-2020 een variant van dit type geleverd. Amsterdam heeft al ervaring met producten van CAF: dit bedrijf leverde in 1996-1997 de 37 treinstellen van het metro-/sneltrammaterieel M4/S3.

GVB neemt in eerste instantie 63 trams af en heeft een optie genomen op 60 wagens extra. In mei 2020 werden van deze optie 9 trams besteld. De eerste, nog nummerloze, wagen werd op 26 april 2019 per speciale oplegger afgeleverd bij de Hoofdwerkplaats in Diemen.[9] De 'kleuren' van de tram zijn zilvergrijs met zwarte deuren en raampartijen. In een later stadium worden de nummers, logo's etc. aangebracht. De wagen werd eerst uitvoerig getest alvorens in gebruik te worden genomen. De eerste testrit in de stad van tram nr. 3001 vond plaats in de nacht van 29 mei 2019.[10] Vanaf 19 september 2019 werden er ook overdag proefritten gemaakt over het gehele tramnet.[11][12]

Van de serie van 72 trams worden er 25 in R-net-uitvoering geleverd (grijs/zwart) en de rest wordt in GVB-uitvoering (wit/blauw) geleverd. Naar verwachting is de serie in 2022 geheel afgeleverd.

De reeks van 25 grijs/zwarte trams was compleet op 4 maart 2021, toen de 3021 werd afgeleverd. Van de blauw/witte trams waren er begin juli 2021 28 afgeleverd (enkele in dienst): 3026-3054.[13] Op 23 maart 2021 kwam de eerste tram uit deze serie in dienst. Dit was nummer 3034 die op lijn 5 reed. Vanaf 7 juni 2021 verschenen deze trams ook op lijn 19. Eerst reden deze trams rond in de GVB-huisstijl met zwarte deuren en zonder blauwe streep langs de dakrand, maar vanaf juni 2021 kregen de trams blauwe deuren en een blauwe streep langs de dakrand, gelijk aan de oudere tramtypes.

BeschrijvingBewerken

Reden van aanschafBewerken

Diverse redenen maken de aanschaf van nieuw trammaterieel voor het Amsterdamse trambedrijf op korte termijn noodzakelijk. Dit zijn:

  • De verbouwing van de Amstelveenlijn (metro/sneltramlijn 51) tot de Amsteltram tussen station Zuid en Amstelveen Westwijk waarbij 13 uit 1990 en 12 uit 1993-1994 daterende sneltrams van de series S1 en S2 vervangen worden. Ingebruikname op 13 december 2020;[14]
  • de vervanging van de 45 uit 1989-1991 daterende trams van de series 11G en 12G in 2021;
  • de verwachte reizigersgroei, met name op IJtram lijn 26 maar ook op de andere tramlijnen;
  • herziening van het tramnetwerk bij de opening van de Noord/Zuidlijn in de zomer van 2018;
  • verdere wijzigingen van het tramnetwerk na realisatie van diverse projecten uit de Investeringsagenda OV (december 2013).[15]

Daarnaast was het wagenpark te krap geworden sinds de buitendienststelling en afvoer van de laatste trams van de serie 9G en 10G in 2015 en 2016.

In 2016 besloot het GVB de series 11G en 12G voorlopig nog niet te vervangen, het deel van de serie voor het stadsvervoer zal daarmee puur ter uitbreiding zijn. De series 11G en 12G zouden pas bij een vervolgserie van de 15G vervangen worden. Eind 2020 is besloten deze trams in 2021 buiten dienst te stellen.

Technische uitvoeringBewerken

In november 2014 stelden de Stadsregio Amsterdam en GVB het Programma van Eisen op waar deze nieuwe trams aan moeten voldoen.[16]

Men ging uit van tweerichtingtrams van maximaal 30 meter lang en 2,40 meter breed, met een lage vloer op een hoogte van 300 mm, geschikt voor de in Amsterdam voorkomende perronhoogtes van tussen de 200 mm en 240 mm, over minimaal 70% van de wagenlengte. De trams, die aan circa 180 mensen plaats gaan bieden, moeten ook koppelbaar zijn, want zowel op de Amsteltram als op de IJtram wordt voor de nabije toekomst gekoppeld rijden voorzien.[17]

De uiteindelijk geselecteerde tram van het type Urbos 100 heeft een lage vloer over de volledige lengte van de tram en bestaat uit vijf modules, net als de Combino. Met een lengte van 30 meter is de Urbos zo'n 70 centimeter langer dan de Combino. Hoewel de precieze indeling van de tram toen nog niet bekend was ging men uit van 50 zit- en 125 staanplaatsen.

Voor de in verbouwing van de Amstelveenlijn, vanaf 13 december 2020 de Amsteltram (lijn 25), lijn 5 en lijn 26 en tevens als vervanging van de series 11G en 12G is het aantal aan te schaffen trams vastgesteld op 63 stuks.[18] Dit materieel zal een investering vergen van € 209.100.000.[19][20]

Vanwege de keuze voor tweerichtingmaterieel zijn deze trams, net als de serie 11G en de vier tweerichting-Combino's 2201-2204, niet uitgerust met een vaste conducteurzitplaats.

ToekomstBewerken

Behalve een concrete bestelling van 72 trams wordt er met het oog op toekomstige ontwikkelingen ook een optie genomen op 51 extra trams.

Van een tweetal projecten uit de Investeringsagenda OV is de materieelbehoefte door GVB uitgerekend:

De behoefte als gevolg van andere mogelijke projecten uit de Investeringsagenda OV is nog niet volledig onderzocht en berekend. Dit betreft:

Oorspronkelijk werd binnen deze opties ook de mogelijkheid opengehouden voor aanschaf van een eenrichtingtram en/of een langere variant met een lengte van 45 meter.

  Zie de categorie 15G trams in Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.