Hemelvaartsdag

Christelijke feestdag

Op Hemelvaartsdag of 's Heren Hemelvaart[1] (Latijn: Ascensio Domini) wordt binnen het christendom herdacht dat Jezus Christus is opgevaren naar God, zijn Vader in de hemel, negenendertig dagen na zijn opstanding uit de dood. De viering is onderdeel van de paascyclus en daarin telt Hemelvaartsdag als de veertigste paasdag.

Hemelvaartsdag
Verbeelding van de hemelvaart door Giotto di Bondone
Aanleiding Herdenken van de ten hemel opname van Jezus Christus
Type Christelijk/algemeen
Datum veertig dagen na Pasen.
21 mei 2020
13 mei 2021
26 mei 2022
Verwant met Pasen

De hemelvaart van JezusBewerken

  Lees meer over Jezus' hemelvaart in Hemelvaart (personen in de Bijbel)

In de Bijbel wordt de hemelvaart van Jezus Christus maar kort beschreven. In het boek Handelingen van de Apostelen worden in het eerste hoofdstuk de laatste woorden van Jezus op aarde weergegeven. Hij vertelt zijn leerlingen dat de Heilige Geest hen zal helpen met het opbouwen van de kerk. Als laatste zegt Jezus dat deze Heilige Geest de leerlingen zal helpen met het vertellen van het evangelie tot aan de uiteinden van de wereld (Handelingen 1: 4-8. In Hand. 1: 9 staat:

"Na deze woorden zagen ze dat Jezus werd omhooggeheven. Een wolk nam Jezus mee en die verdween uit hun gezicht".

Daarna krijgen de leerlingen van Jezus de belofte dat Jezus op dezelfde manier zal terugkeren (Handelingen 1: 11)

Ook in de Koran is iets geschreven over de Hemelvaart van Jezus (Isa). Nadat in 4:157 staat dat Jezus niet door de Joden is gekruisigd en weer uit de dood opgestaan (Pasen), volgt in 4:158:

Neen, Allah heeft Isa tot zich verhoogd. En Allah is geweldig en wijs.

Volgens de meeste moslims betekent dit ook de hemelvaart van Jezus[2], al gaan de laatste tijd steeds meer stemmen op dat het geestelijk gezien moet worden. Net zomin als Kerstmis niet wordt gevierd in de islam, hoewel hier ook over wordt geschreven in de Koran, wordt ook Hemelvaartsdag niet gevierd.

FeestdagBewerken

De oudst bekende viering van Hemelvaartsdag is uit de vierde eeuw, opgetekend door de kerkhistoricus Eusebius. In de loop der tijd kreeg de feestdag steeds meer gewicht, waardoor het een algemene feestdag werd[3]. Hemelvaartsdag valt altijd op een donderdag, veertig dagen na Pasen en tien dagen vóór Pinksteren. De Paas- en Pinksterdatum wordt bepaald aan de hand van de maankalender en vallen daardoor ieder jaar op een andere dag. Veel christenen zullen een kerkdienst of mis bezoeken. In de volgende Europese landen is Hemelvaartsdag op donderdag een officiële feestdag: België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, IJsland, Liechtenstein, Luxemburg, Monaco, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Zweden en Zwitserland. In Portugal wordt deze dag in de volksmond Quinta-Feira da Ascensão (Hemelvaartsdonderdag) genoemd in plaats van de officiële benaming: A Festa da Ascensão (het feest van de Hemelvaart). In landen (bijvoorbeeld Hongarije, Italië en Polen), waar de Katholieke Kerk minder invloed had op de kalender met de feestdagen viert men de Hemelvaart op de zondag na de Hemelvaart. Dat is zeven dagen voor Pinksteren. In de Orthodoxe Kerk wordt Hemelvaartsdag een week later gevierd, dus op de zondag daarna. Binnen de verschillende protestante kerken wordt de Hemelvaartsdag vaak op dezelfde dag als de Katholieke Kerk gevierd, maar enkele kerken doen het ook de zondag erna.

 
Maerten de Vos. De hemelvaart van Christus, 1585

ArbeidersfeestdagBewerken

Hemelvaartsdag is tevens het feest van de Christelijke Arbeidersbeweging. Men herdenkt dan dat in 1891 de pauselijke encycliek van paus Leo XIII over sociale rechtvaardigheid, Rerum Novarum, werd afgekondigd[4]. Op deze dag werden abdijentochten gelopen. Vermoedelijk stonden vroeger mensen op Hemelvaartsdag al om drie uur 's nachts op om zingend en blootsvoets op het gras te dansen. Daar zou de term "dauwtrappen" vandaan komen.[5] De dauw op het gras zou een zuiverende werking hebben en zou terug te voeren zijn op een heidens gebruik om het meifeest of de heropleving van de natuur te vieren.[6]

De paaskaars blijft gedurende heel de paastijd tot en met het hoogfeest van pinksteren branden bij elke liturgische viering. Hierdoor wordt sterker de eenheid van heel de paastijd benadrukt. De diepste betekenis van het Hemelvaartsfeest is dezelfde als deze van het verrijzenisfeest. Christus' hemelvaart is geen afscheid: het is het feest van zijn blijvende aanwezigheid onder ons als de verheerlijkte Heer.

 
Viering van de Hemelvaartsdag in de Syrische Orthodoxe Kerk

DataBewerken

Hemelvaartsdag valt op de 40e dag van Pasen (dus 39 dagen na eerste paasdag) en 10 dagen voor Pinksteren. De vroegst mogelijke datum is 30 april, de laatst mogelijke is 3 juni.

Jaar Datum   Jaar Datum
2017 25 mei 2024 9 mei
2018 10 mei 2025 29 mei
2019 30 mei 2026 14 mei
2020 21 mei 2027 6 mei
2021 13 mei 2028 25 mei
2022 26 mei 2029 10 mei
2023 18 mei 2030 30 mei

Lokale gebruikenBewerken

Zie ookBewerken

ReferentiesBewerken

  1. Hemelvaart, drievuldigheid Taal en Tongval. Jaargang 9 (1957)
  2. Khalidi, Tarif (2001). The Muslim Jesus: Sayings and Stories in Islamic Literature. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. pp. 9–32. ISBN 9780674011151. 24 October 2020
  3. https://www.detelefoongids.nl/ontdek/wat-is-hemelvaart/ 19-3-2019
  4. Ludo Vervloet, Hemelvaartsdag en Rerum Novarum, https://www.nieuwsblad.be/cnt/bllve_20140528_003, d.d. 29-5-2019
  5. Dauwtrappen op Hemelvaartsdag - Historiek.net
  6. Hemelvaartsdag: sinds vijfde eeuw feestdag: refdag.nl