Hoofdmenu openen

Wijk bij Duurstede

gemeente in de Nederlandse provincie Utrecht

Wijk bij Duurstede (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een vestingstad en gemeente in het zuiden van de Nederlandse provincie Utrecht.
De gemeente telt 23.677 inwoners (31 mei 2018, bron: CBS) op een oppervlakte van 50,3 km² waarvan 2,68 km² water. Door en langs Wijk bij Duurstede stromen de waterwegen Nederrijn, Lek, Kromme Rijn en het Amsterdam-Rijnkanaal.

Wijk bij Duurstede
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Wijk bij Duurstede Wapen van de gemeente Wijk bij Duurstede
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Wijk bij Duurstede (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
Coördinaten 51° 59′ NB, 5° 20′ OL
Algemeen
Oppervlakte 50,25 km²
- land 47,56 km²
- water 2,69 km²
Inwoners (31 mei 2018) 23.677?
(498 inw./km²)
Bestuurscentrum Wijk bij Duurstede
Kernen Cothen, Langbroek
Naam inwoners Wijkenaren
Belangrijke verkeersaders N227 N229
Politiek
Burgemeester (lijst) T.R. Poppens (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 39.500 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 261.000
WW-uitkeringen (2014) 38 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 3945, 3947, 3960-3962
Netnummer(s) 0343
CBS-code 0352
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10760
Website www.wijkbijduurstede.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Wijk bij Duurstede
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Wijk bij Duurstede, december 2016
Zicht over Wijk bij Duurstede met in de verte de Utrechtse Heuvelrug
Straatbeeld met de oude Sint-Jan de Doperkerk op de achtergrond
Tot 1929 was Wijk bij Duurstede bereikbaar per stoomtram

De gemeente grenst aan de gemeenten Houten, Bunnik, Utrechtse Heuvelrug, Culemborg en Buren.

Wijk bij Duurstede had een stedenband met Jičín (Tsjechië).

Inhoud

NaamsverklaringBewerken

Voor het naamdeel Wijk worden verschillende verklaringen gegeven, zoals dat het onder meer herleid zou kunnen worden tot het Romeinse vicus, of het Germaanse wik wat weer "bocht" of "inham" betekent.[1] Het naamdeel Duurstede laat zich herleiden tot de vroegere handelsplaats Dorestad, welke naam op zijn minst deels van Keltische oorsprong is.[2]

GeschiedenisBewerken

  Zie ook: Dorestad

Tijdens de Romeinse tijd bevond zich hier aan de Rijn een Romeins castellum, wellicht Levefanum. Ook liep de noordelijke grens (limes) van het Romeinse Rijk dwars door Wijk bij Duurstede.

 
Fibula van Dorestad uit circa 775-800 gevonden in een waterput van Dorestad, anno 2015 maakt het onderdeel van de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden

In de vroege middeleeuwen lag er een van de belangrijkste handelsplaatsen van Noordwest-Europa: Dorestad. Rond 850 viel Dorestad door aanvallen van de Vikingen. Zo was tot vrij recent de geschiedschrijving. Er wordt inmiddels echter ernstig rekening mee gehouden dat natuurlijke en (kerk)politieke factoren tezamen met de verschuivende machtsverhoudingen waarschijnlijk een belangrijkere rol speelden. De Rijnbedding zou zich wat verplaatst hebben, de haven zou op dat moment ook beginnen te verzanden en daarenboven kwam er een waterstijging. Het verval van Dorestad betekende bloei voor Tiel, Deventer en later Utrecht. Er zijn vele vondsten gedaan in en rond Wijk bij Duurstede uit deze geschiedenisperiodes, die te zien zijn in Museum Dorestad.

Wijk bij Duurstede kreeg in 1300 stadsrechten van Gijsbrecht van Abcoude en was gebouwd aan een in 1270 gebouwde woontoren die zou groeien tot kasteel Duurstede. Waarschijnlijk is kort daarop ter verdediging van de stad begonnen met het aanbrengen van een aarden omwalling en omgrachting waarbij voor de omgrachting deels gebruik werd gemaakt van de oude rivierbeddingen. Midden 14e eeuw werd de stad in oostelijke richting uitgebreid en vermoedelijk werd in dezelfde periode de stad voorzien van een stadsmuur die voorzien was van stadspoorten en versterkingstorens. De stadsmuur en omgrachting werden rond 1445 vernieuwd.[3]

LiggingBewerken

 
Panorama van Wijk bij Duurstede. Bovenaan de Nederrijn, die overgaat in de Lek. Rechts het Amsterdam-Rijnkanaal, dat de Lek kruist

De gemeente Wijk bij Duurstede heeft een landelijke ligging boven de grote rivieren in het midden van Nederland. En ligt aan de kruising van het Amsterdam-Rijnkanaal met de Lek en de splitsing van de Nederrijn in de Lek en de Kromme Rijn.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
 Bunnik      Utrechtse Heuvelrug 
 Houten      
 Culemborg      Buren 

IndelingBewerken

De gemeente bestaat uit de stad Wijk bij Duurstede (23.629 inwoners) en is op 1 januari 1996 samengevoegd met de gemeenten Cothen (2973 inwoners) en Langbroek (2071 inwoners).

Voor de wijkindeling zie wijken en buurten in Wijk bij Duurstede.

PolitiekBewerken

GemeenteraadBewerken

De gemeenteraad van Wijk bij Duurstede bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018
VVD 5 5 5 3 4 3 4
GroenLinks 5 4 4 3 3 3 3
WijkNu - - - - - - 3
SP - - - 3 3 5 3
Prot-Christ Groepering 1 2 1 2 2 2 3
CDA 4 3 4 3 3 2 2
D66 1 1 - - 1 2 1
PvdA 2 3 2 4 2 1 -
Burger Belangen Nu 1 1 3 1 1 1 -
Totaal 19 19 19 19 19 19 19

College van burgemeester en wethoudersBewerken

Het college van burgemeester en wethouders bestaat uit:

Burgemeester Tjapko Poppens (VVD)

Wethouders:

Gemeentesecretaris is Gerben Karssenberg.[4]

ToerismeBewerken

 
Recreatiegebied Gravenbol
 
Molen Rijn en Lek met de Runmolenpoort
 
Voormalig stadhuis aan de Markt 24, anno 2015 een VVV-kantoor

KerkenBewerken

  • Sint Jan de Doperkerk aan de Markt in het oude stadscentrum, middeleeuwse pseudo-basiliek met een laat-gotische toren die drie geledingen zou krijgen, naar het voorbeeld van de Utrechts Domtoren, waarvan echter alleen de onderste en een klein deel van de middelste is voltooid.
  • Rooms-katholieke Sint Johannes de Doperkerk aan de Klooster Leuterstraat in het oude stadscentrum, neogotische pseudo-basiliek naar het ontwerp van de bouwmeester Wolter te Riele, gerealiseerd in 1907 door verbouwing van een eenvoudig kerkgebouw uit het midden van de 19-de eeuw, hierna nog enkele malen verbouwd.

KastelenBewerken

MolensBewerken

MonumentenBewerken

In de gemeente is er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, een beschermd stadsgezicht en enkele oorlogsmonumenten, zie:

FestivalsBewerken

  • Blues kroegentocht (BluesinWijk)
  • Kleurrijk uit in Wijk
  • Shantyfestival
  • Lekkodagen
  • Mazijkpop
  • Catch-Up Festival
  • Brood en spelen
  • Kerst bij Duurstede
  • Wijn bij Duurstede
  • Dance Behind The Wall

MuseaBewerken

RecreatiegebiedenBewerken

Verkeer en vervoerBewerken

AfstandenBewerken

Provinciale wegenBewerken

 
Prinses Irenesluizen in het Amsterdam-Rijnkanaal

WaterwegenBewerken

Openbaar vervoerBewerken

De bussen (m.u.v. Bus 441) vertrekken vanaf het Wijkse Busstation.

VeerdienstenBewerken

  • Veerboot Spes Futura vaart over de rivier de Lek en verbindt Wijk bij Duurstede met Rijswijk (GLD) (richting Tiel)
Wijkse veer
  • Veerboot Beusichemse veer vaart over de rivier de Lek en verbindt Wijk bij Duurstede met Beusichem (richting Culemborg)

SportBewerken

Wijk bij Duurstede kent een voetbalclub (CDW) en een hockeyclub (Dorsteti). Ook zijn er onder meer verenigingen voor judo, tennis, basketbal, badminton, volleybal, honkbal en korfbal.

In 1955 werd het Nederlands kampioenschap wegwielrennen in Wijk bij Duurstede gehouden, Thijs Roks werd toen Nederlands kampioen.

Bekende (voormalige) inwonersBewerken

FotogalerijBewerken

Externe linksBewerken

Beluister

(info)