Internationale Organisatie van de Turkse Cultuur

(Doorverwezen vanaf TÜRKSOY)

De Internationale Organisatie van de Turkse Cultuur (Turks: Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı, Türksoy) is een vereniging van Turkssprekende staten die in 1993, vlak na de val van de Sovjet-Unie, is opgericht. Alle Turkstalige republieken die in 1992 onafhankelijk werden traden toe, alsmede Turkije, Noord-Cyprus en enkele Russische deelrepublieken. De enige grote Turkssprekende regio's die geen deel uitmaken van de organisatie zijn Iraans Azerbeidzjan, dat geen officiële status heeft en Sinkiang (China).

Internationale Organisatie van de Turkse Cultuur
Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY)
TÜRKSOY.png
Bestuurscentrum Ankara, Vlag van Turkije Turkije
Oprichting 12 juli 1993
Werktaal Turks
Engels
Russisch
Lidmaatschap 6 lidstaten
Vlag van Azerbeidzjan Azerbeidzjan
Vlag van Kazachstan Kazachstan
Vlag van Kirgizië Kirgizië
Vlag van Turkije Turkije
Vlag van Turkmenistan Turkmenistan
Vlag van Oezbekistan Oezbekistan
5 waarnemende leden
Vlag van Bashkortostan Basjkirostan
Vlag van Khakassia Chakassië
Vlag van Gagaoezië Gagaoezië
Vlag van Noord-Cyprus Noord-Cyprus
Vlag van Tatarije Tatarije
Algemeen Secretaris Vlag van Kirgizië Sultan Raev
Website Officiële website
Staten en deelrepublieken die lid zijn van TÜRKSOY

De informele naam TÜRKSOY is een afkorting van de eerdere naam Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi ('Gezamenlijk Bestuur van Turkse Cultuur en Kunst'), maar ook een samenstelling van de woorden Türk (Turk) en Soy (afstamming).

Aanvankelijk had de organisatie vooral een cultureel karakter, maar tegenwoordig begint ze te verschuiven naar meer wereldse zaken, zoals ook in hun doelstelling wordt onderkend. TÜRKSOY is bezig om een samenwerkingsproject op te zetten met UNESCO.[1] In 2009 werd de Turkse Raad opgericht als politiek orgaan, waar alle lidstaten eveneens lid van zijn, afgezonderd van Turkmenistan.

De Algemeen Secretaris is Sultan Raev, de voormalige minister van cultuur van Kirgizië.

GeschiedenisBewerken

Besprekingen om de organisatie op te richten werden gehouden in 1992 en 1993 in respectievelijk Bakoe en Istanboel. Ministers van cultuur van Azerbeidzjan, Kazachstan, Kirgizië, Turkije, Turkmenistan en Oezbekistan verklaarden zich in te zetten voor culturele samenwerking. Uiteindelijk werd op 12 juli 1993 de organisatie formeel opgericht.

In 1996 sloot TÜRKSOY een officieel samenwerkingsverbond met UNESCO.

DoelstellingenBewerken

 
Hoofdkantoor

Naar eigen zeggen heeft TÜRKSOY de volgende doelstellingen:[2]

  • Een nieuwe balans te vinden in internationale betrekkingen.
  • Het stimuleren van culturele herstructurering in de leden en de rest van de wereld.
  • Vriendschappelijke relaties tussen Turkse volkeren en staten bevorderen.
  • De Turkse cultuur, taal, kunst, geschiedenis en tradities beschermen en promoten.
  • De mogelijkheid scheppen om een enkele taal en alfabet voor alle Turkse volkeren in te voeren.
  • Wetenschapsbeoefening over de gedeelde historische achtergrond, cultuur, kunst, muziek en traditie van de Turkse volkeren aanmoedigen.

ActiviteitenBewerken

De organisatie heeft enkele activiteiten.

Sinds 2012 wordt jaarlijks een stad gekozen als 'Culturele Hoofdstad van de Turkse Wereld'. De gekozen stad houdt enkele evenementen om de Turkse cultuur te vieren.

Jaar Stad Land
2012 Astana (nu Nur-Sultan)   Kazachstan
2013 Eskişehir   Turkije
2014 Kazan   Tatarije
2015 Merv   Turkmenistan
2016 Şəki   Azerbeidzjan
2017 Türkistan   Kazachstan
2018 Kastamonu   Turkije
2019   Kirgizië
2020 Xiva   Oezbekistan
2021 (geannuleerd, vanwege Coronapandemie)
2022 Bursa   Turkije
2023 Şuşa   Azerbeidzjan

Sinds 2010 wordt elk jaar toegewijd aan een historisch belangrijk persoon voor de Turkse cultuur.

Jaar Persoon Omschrijving
2010 Zeki Velidi Togan Basjkiers historicus
2011 Ğabdulla Tuqay Tataarse dichter
2012 Nikolai Katanov Chakassische Turkoloog
2013 Mukan Tulebaev Kazachse muzikant
2014 Magtymguly Pyragy en Toktogul Satylganov Turkmeense dichter / Kirgizische dichter
2015 Haldun Taner en Semyon Kadyshev Turkse schrijver / Chakassische schrijver
2016 Yūsuf Balasaguni Filosoof en dichter
2017 Molla Panah Vagif Azerbeidzjaanse dichter
2018 Gara Garajev, Magzhan Zhumabayev en Tsjyngyz Ajtmatov Azerbeidzjaanse componist / Kazachse dichter / Kirgizische schrijver
2019 Nasīmī en Aşık Veysel Azerbeidzjaanse dichter / Turkse volkszanger
2020 Abai Qunanbaiuly Kazachse dichter en intellectueel
2021 (geannuleerd, vanwege Coronapandemie)
2022 Toktobolot Abdumomunov, Fikret Amirov en Suleyman Çelebi Kirgizische schrijver / Azerbeidzjaanse componist / Turkse Soefi-geestelijke

LedenBewerken

Leden Taal Sinds Opmerkingen
  Azerbeidzjan Azerbeidzjaans 1993
  Kazachstan Kazachs 1993
  Kirgizië Kirgizisch 1993
  Oezbekistan Oezbeeks 1993
  Turkije Turks 1993
  Turkmenistan Turkmeens 1993
Waarnemende leden Taal Sinds Opmerkingen
  Basjkirostan Basjkiers 1993 Autonome Republiek binnen de Russische Federatie; was tussen 2015-2019 uit de organisatie gestapt[3]
  Chakassië Chakassisch 1996 Autonome Republiek binnen de Russische Federatie; was tussen 2015-2019 uit de organisatie gestapt[3]
  Gagaoezië Gagaoezisch 1993 Autonome regio in Moldavië
  Noord-Cyprus Turks 1993 De facto onafhankelijk; wordt alleen erkend door Turkije en de Autonome Republiek Nachitsjevan van Azerbeidzjan
  Tatarije Tataars 1993 Autonome Republiek binnen de Russische Federatie

Ex-ledenBewerken

Nadat een Russische straaljager eind 2015 uit de lucht werd geschoten door de Turkse luchtmacht, ontstond een diplomatieke crisis tussen Turkije en Rusland en besloten enkele waarnemende leden zich terug te trekken uit de organisatie.

Waarnemende leden Taal Periode Opmerkingen
  Altaj Altajs 2003-2015 Autonome Republiek binnen de Russische Federatie
  Jakoetië Jakoets 2003-2015 Autonome Republiek binnen de Russische Federatie
  Toeva Toevaans 1996-2015 Autonome Republiek binnen de Russische Federatie

Lijst van Secretarissen-Generaal van TÜRKSOYBewerken

Nr Naam Land van herkomst In dienst
1 Polad Bülbüloğlu   Azerbeidzjan 1993-2008
2 Düsen Kaseinov   Kazachstan 2008-2022
3 Sultan Raev   Kirgizië 2022-heden

Zie ookBewerken

Externe linkBewerken