Oosterzee

dorp in De Friese Meren, Nederland

Oosterzee (Fries: Eastersee, [jɛstr’se:]?; Stellingwerfs: Oosterzee) is een dorp in de gemeente De Friese Meren, in de Nederlandse provincie Friesland. Oosterzee ligt ten noordoosten van Lemmer aan het grootste meer van Friesland, het Tjeukemeer. De plaats bestaat uit twee delen; Oosterzee-Buren en Oosterzee-Gietersebrug (naar de Gietersen die hier kwamen wonen).

Oosterzee
Eastersee
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Oosterzee (Friesland)
Oosterzee
Situering
Provincie Friesland
Gemeente De Friese Meren
Coördinaten 52° 52′ NB, 5° 46′ OL
Algemeen
Oppervlakte 15,62[1] km²
- land 10,28[1] km²
- water 5,34[1] km²
Inwoners
(2023-01-01)
910[1]
(58 inw./km²)
Woningvoorraad 378 woningen[1]
Overig
Postcode 8536
Netnummer 0514
Woonplaatscode 2246
Belangrijke verkeersaders A6 N924
Website www.oosterzee.com
Detailkaart
Kaart van Oosterzee
Locatie in de voormalige gemeente Lemsterland
Foto's
Oosterzee-Buren
Oosterzee-Buren
De voormalige Hervormde kerk.
De voormalige Hervormde kerk.
De haven van Oosterzee.
De haven van Oosterzee.
Voormalig rechthuis De Beverkooy.
Voormalig rechthuis De Beverkooy.
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Oosterzee telde in 2023 910 inwoners.[1] Tot 1 januari 2014 behoorde Oosterzee tot de gemeente Lemsterland.

Oosterzee-Buren

bewerken

Oosterzee-Buren (Fries: Eastersee-Buorren) is het oudst. Plaatselijk De Buorren ("het dorp") genoemd. In Oosterzee-Buren stond vanaf 1200 een kerk. De plaats werd vanaf de 13 eeuw vermeld als Osterse, Oesterze, Oisterzee, Oesterzee en Aestersee. De plaatsnaam verwijst naar het Tjeukemeer. Het element 'zee' stamt dan af het Germaanse woord voor een meer.

Willem I van Holland had volgens de overlevering een slot in Oosterzee. De plaats was vroeger de hoofdplaats van de grietenij Lemsterland en de woonplaats van de grietman. Het voormalige rechthuis van de grietenij, De Beverkooy, staat op de hoek van de Buren en de Molenweg. In het dorp bevindt zich een monument voor de stins Roordastate die hier vanaf 1651 heeft gestaan. De neoclassicistische kerk uit 1860 heeft een klok uit 1498, gegoten door de klokkengieter Geert van Wou.

Oosterzee-Gietersebrug

bewerken

Oosterzee-Gietersebrug (Fries: Eastersee-Giterskebrêge) ligt ten oosten van Oosterzee-Buren, plaatselijk Gietersebrug (Fries: Giterskebrêge) genoemd. Deze plaats is ontstaan bij de brug over de Gietersevaart toen Gietersen uit Giethoorn zich hier vestigden. Tussen 1750 en 1825 werd er op grote schaal turf gewonnen in de laagvenen ten zuiden van Oosterzee. Naar de Gietersen zijn de Gietersevaart en Gietersebrug vernoemd.

 
Schoorsteen van de voormalige zuivelfabriek Oosterzee-Gietersebrug

In 1891 werd in Gietersebrug de Particuliere Stoomzuivelfabriek Lemsterland gebouwd en deze fabriek zorgde tot in de jaren zestig van de 20e eeuw voor veel werkgelegenheid. In 1946 vestigden de gebroeders De Haan een onderneming in Oosterzee-Gietersebrug die landbouwvoertuigen maakte. Deze firma groeide uit tot een bedrijf met bijna 55 arbeidsplaatsen in 1975. Door deze bedrijvigheid was er relatief veel werkgelegenheid en werd een kleine nieuwbouwwoonwijk aan het dorp toegevoegd. Tussen 1958 en 1999 daalde het totale aantal inwoners van Oosterzee echter van ongeveer 1000 naar 800. Het landbouwvoertuigenbedrijf werd een klein metaalbedrijf en de zuivelfabriek verdween begin jaren 1990 uit het dorp.

Eind 2006 werden de eerste woonhuizen van een kleine nieuwbouwwijk op het terrein van de voormalige zuivelfabriek in Oosterzee-Gietersebrug opgeleverd, hierdoor steeg het aantal inwoners weer tot 900. In 2008 werd een supermarkt geopend. Aan het einde van de Zuivelweg (voormalig zuivelterrein) werd een nieuwe haven aangelegd. Vanuit Oosterzee kan nu watersport beoefend worden. Het dorp beschikt verder over een watersportcentrum en een camping direct aan het Tjeukemeer.

Tjeukemeervestiging van het Limnologisch Instituut (KNAW)

bewerken

In 1966 werd in het Tjeukemeer onderzoek gedaan in het kader van een internationaal onderzoeksproject, het International Biological Program. De onderzoekers vonden eerst onderdak in een woonark in het haventje van Oosterzee en in een leegstaand schoolgebouw even buiten Gietersebrug. In 1976 betrokken zij een nieuw gebouw aan de rand van het meer.

In 1991 werd de vestiging opgeheven en verhuisden de onderzoekers naar de hoofdvestiging in Nieuwersluis (de Vijverhof), die in 1992 fuseerde met andere biologische instituten van de KNAW tot Nederlands Instituut voor Ecologie. Het onderzoek leverde honderden wetenschappelijke publicaties op over biochemisch en ecologisch onderzoek in het Tjeukemeer en andere Friese meren.[2] In het laboratorium werd na 1992 het "watersportcentrum Tjeukemeer" gevestigd.[2]

In 1966 werd de voetbalvereniging vv Eastersé opgericht. Tien jaar later is deze gefuseerd met de club uit Bantega en zo ontstond VV EBC.

Onderwijs

bewerken

Er is een basisschool, C.B.S. Eben Haëzer.

Openbaar vervoer

bewerken

Geboren in Oosterzee

bewerken

Zie ook

bewerken
Zie de categorie Oosterzee van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.