Sint-Antoniuskapel (Slavante)

kapel op Slavante in Maastricht, Nederland

De Sint-Antoniuskapel of Slavantekapel[1] is een barokke kapel opgedragen aan de heilige Antonius van Padua in de gemeente Maastricht in Nederlands Zuid-Limburg. De kapel staat op de oostelijke helling van de Sint-Pietersberg en het Plateau van Caestert, tevens de westelijke dalwand van het Maasdal. Direct ten noorden van de kapel ligt het buitengoed Slavante. Naast de kapel liggen de wit geschilderde restanten van de oostelijke vleugel van het voormalige Tweede Observantenklooster.[2]

Sint-Antoniuskapel
Sint-Antoniuskapel met omringende mergelstenen muren
Sint-Antoniuskapel met omringende mergelstenen muren
Plaats Maastricht-Zuidwest
Gewijd aan Sint-Antonius
Gebouwd in 1681
Restauratie(s) 2011-12, 2016
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  27975
Architectuur
Bouwmateriaal Limburgse mergel
Stijlperiode barok
Afbeeldingen
De kapel naast de oostvleugel van het voormalige klooster
De kapel naast de oostvleugel van het voormalige klooster
Portaal  Portaalicoon   Christendom

GeschiedenisBewerken

 
Ansichtkaart, ca. 1900
 
Restauratie in 2016

In de 15e en 16e eeuw stond hier ter plaatse een klooster van de observanten, een hervormingsbeweging binnen de Franciscaner Orde.[2] De naam Slavante is een verbastering van Observanten. In 1578, tijdens de chaotische periode tussen de Spaanse Furie in Maastricht (1576) en het Beleg van Maastricht door Parma (1579), werd het klooster verwoest.[3]

In 1639, na het Verraad van Maastricht, werden de franciscanen uit de stad verbannen. Ze namen toen hun intrek in de restanten van het voormalige klooster van de observanten op de Sint-Pietersberg.[2] Sint Pieter was in die tijd een Luikse heerlijkheid; de Staten-Generaal der Verenigde Nederlanden hadden hier geen zeggenschap en konden de heroprichting van het klooster niet voorkomen. Na het Beleg van Maastricht (1673) mochten de franciscanen van de Franse bezetters terugkeren in de stad, maar het klooster op Slavante bleef eveneens in gebruik (tot 1796).

In 1681 verrees naast het klooster een barokke kapel, genoemd naar de franciscaner heilige Antonius van Padua.[2] Stichter van de kapel was Edmond Godfried van Bocholtz (1615-1690), die landcommandeur was van de balije Biesen van de Duitse Orde en veel op de Commanderij Nieuwen Biesen in Maastricht verbleef. Mogelijk stichtte hij de kapel ter nagedachtenis van zijn op zevenjarige leeftijd overleden achternicht Isabella Godefrida van Hoensbroeck (1674-1681), dochter van Antonius Candidus van Hoensbroeck (1630-1693) en Maria Alexandrina Catharina de Lamargelle (1650-1730). Deze laatste was een dochter van de zus van de landcommandeur, Margaretha van Bocholtz (1609-1697).[4] Isabella's jongere broer, graaf Ulrich Anton van Hoensbroeck (1676-1727), stichtte later te harer nagedachtenis een Antoniusaltaar, waarvan een altaaropzet met opschrift bewaard bleef.[5]

Op initiatief van Victor de Stuers werd de kapel begin 20e eeuw hersteld. Tot 1939 woonde de kluizenaar Antonius Wamsteeker naast de kapel. In 2011-2012 en in 2016 werd de kapel opnieuw gerestaureerd en is een gedenksteen bij de ingang geplaatst.[5] Leden van de stichting Oud Sint-Pieter onderhouden de kapel.[6]

BeschrijvingBewerken

De driezijdig gesloten kapel is opgetrokken in mergel en is voorzien van een barokke frontgevel. Deze heeft aan weerszijde van de rondbogige ingang dubbele pilasters met daarboven een geprofileerde kroonlijst en een volutengevel, bekroond door een driehoekig fronton. In dit fronton is een jaarsteen geplaatst met het jaartal 1681. Daaronder prijkt een wapensteen met de het wapen van Edmond van Bocholtz.[7] De ingang wordt afgesloten met een ijzeren hek. Aan de binnenzijde is de kapel wit gepleisterd en op een altaar staat een beeldje van Sint-Antonius met op zijn arm het kindje Jezus.[2]

De kapel staat op een verhoogd platform tegen de helling en wordt bereikt via een dubbele trap van baksteen en mergelsteen.[2] Aan de noordwestzijde bevindt zich het 17e-eeuwse kloosterrestant. Tezamen vormen ze sinds 1966 een rijksmonument.[8]

Zie ookBewerken

Externe linkBewerken

  Zie de categorie Sint-Antoniuskapel (Maastricht) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Overzicht van kerkgebouwen, kapellen, moskeeën, synagoges, tempels en andere gebedshuizen in de gemeente Maastricht per CBS-wijk
* betekent: in onbruik of in gebruik voor niet-religieuze doeleinden; ** betekent: gesloopt, verdwenen

Centrum:Sint-Agathakapel** · Sint-Amorkapel** · Sint-Andrieskapel* · Sint-Annadalkapel** · Annunciatenkapel** · Antonietenkerk** · Kloosterkapel Zusters van het Arme Kind Jezus* · Augustijnenkerk* · 1e + 2e Beyartkapel** · Bogaardenkapel** · Bonnefantenkerk* · Calvariënbergkapel* · Canisianumkapel* · Kapel Capucijnenhof* · Capucijnenkerk* · Sint-Catharinakapel** · Nieuwen Biesenkerk** · Cellebroederskapel · Dominicanenkerk* · Sint-Evergisluskapel** · Faliezusterskapel** · Sint-Gerarduskerk* · Grauwzusterskapel* · Heilige Geestkapel** · Sint-Hilariuskapel** · Sint-Jacobskapel** · Sint-Janskerk · 1e Jezuïetenkerk* · 2e Jezuïetenkerk** · Sint-Joriskapel** · Kapel Zusters H. Joseph · Kruisherenkerk* · Lutherse kerk* · Koningskapel** · Maria-ten-Oeverenkapel** · Sint-Martinuskerk · Sint-Matthiaskerk · 1e Minderbroederskerk* · 2e Minderbroederskerk* · 3e Minderbroederskerk** · Klooster- + lekenkapel Zusters Miséricorde* · Sint-Nicolaaskapel** · Sint-Nicolaaskerk** · Nieuwenhofkapel* · Kloosterkerk Zusters Onder de Bogen · Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (+ Sterre-der-Zeekapel) · Penitentenkapel** · Kloosterkapel Penitenten-Recollectinnen** · Reparatricenkapel** · Sint-Servaasbasiliek (+ kapellen) · Sint-Servaasgasthuiskapel** · Sterrepleinkerk* · Synagoge · Ursulinenkapel* · Sint-Vincentiuskapel** · Kapel Vincentiusvereniging* · Waalse kerk (+ NGKv Zuiderkruis) · Weeshuiskapel* · Wittevrouwenkapel**
Zuidwest:Sint-Antoniuskapel · Sint-Lambertuskapel · Observantenkloosterkapel** · Sint-Petrus-en-Pauluskerk · Kerk van Sint-Pieter beneden · Kerk van Sint-Pieter boven · Lourdesgrot Sint Pieter · Sint-Rochuskapel · Sint-Theresiakerk · Kapel Trichter College*
West:Ziekenhuiskapel Sint Annadal* · Sint-Annakerk · Sint-Christoforuskerk** · Christus' Hemelvaartkerk* · El Fath-moskee · Evangelische Gemeente · Heilig Hart van Jezuskerk · Kapel Kweekschool Immaculata* · Sint-Jozefkerk · Koninkrijkszaal · Sint-Lambertuskerk* · Onbevlekt Hart van Mariakerk* · Onze Lieve Vrouw van Goede Raadkerk* · San Salvatorkerk · Surp Karapetkerk · Tevhid-moskee · Vier Evangelistenkerk
Noordwest:Sint-Hubertuskerk* · Immanuëlkerk · Kapel Onze-Lieve-Vrouw van zeven Smarten
Noordoost:Sint-Corneliuskerk · Kloosterkapel van de Franciscanessen van Mariadal* · Sint-Martinuskerk
Oost:Antonius van Paduakerk (Nazareth)** · Antonius van Paduakerk (Scharn) · Sint-Guliëlmuskerk* · Heilige Familiekerk** · Johannes de Doperkerk · Koepelkerk · Lighthouse Christengemeente · Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk · Kloosterkapel Severen** · Sint-Walburgakerk
Zuidoost:Baptistengemeente · Beth-elkerk · Don Boscokerk* · Sint-Michaëlkerk · Sint-Monulfus en Gondulfuskerk · Kapel Opveld* · Sint-Petrus' Bandenkerk
  Zie de categorie Sint-Antoniuskapel (Maastricht) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.