Hoofdmenu openen

Annunciatenklooster (Maastricht)

voormalig klooster in Maastricht, Nederland

Het Annunciatenklooster was een klooster van de zusters Annunciaten, gelegen aan de Wycker Grachtstraat in het Maastrichtse stadsdeel Wyck. Op nummer 9 is een gedenksteen te vinden.

Annunciatenklooster
19e-eeuwse reconstructie door Ph. van Gulpen NB: het perspectief is vertekend; de kapel was veel groter
19e-eeuwse reconstructie door Ph. van Gulpen
NB: het perspectief is vertekend; de kapel was veel groter
Plaats Maastricht-Wyck
Religie Rooms-katholieke Kerk
Kloosterorde Annunciaten
Gebouwd in 1614-15
Het klooster op de Maquette van Maastricht, ca. 1750
Het klooster op de Maquette van Maastricht, ca. 1750
Idem, zicht op de kloosterkerk uit het zuidoosten
Idem, zicht op de kloosterkerk uit het zuidoosten
Portaal  Portaalicoon   Religie

Inhoud

GeschiedenisBewerken

De contemplatieve kloosterorde van de Zusters van de Tien Deugden van Maria (Latijn: Ordo de Annuntiatione Beatæ Mariæ Virginis met sacroniem OAnnM) was in 1501 opgericht in Frankrijk en verspreidde zich al in de eerste helft van de 16e eeuw in de Zuidelijke Nederlanden, onder andere in Brugge (1517) en Leuven (1529). Een tweede golf van kloosterstichtingen volgde met de Contrareformatie, onder andere in Venlo (1582), Antwerpen (1608), Nijvel (1608), Brussel (1616), Gent 1624 en Tienen (1625).[1]

Het Maastrichtse klooster werd eveneens in deze periode gesticht, in 1614-15, op initiatief van het Leuvense Annunciatenklooster, dat als moederklooster voor verschillende kloosterstichtingen fungeerde. De vestiging werd ondersteund door de proost van het Sint-Servaaskapittel, Engelbert Boonen. De zusters verwierven van de jezuïeten een perceel tussen de Wycker Grachtstraat en de Lage Barakken, waarop ze hun klooster bouwden, geheel voor eigen rekening. Op 27 april 1615 vestigden zich hier de eerste acht zusters (waaronder een lekenzuster) vanuit Leuven. Ook hier vormden ze een beschouwende kloostergemeenschap, die zich vooral richtte op Mariaverering (met name de Annunciatie en de "Tien evangelische deugden van Maria").[2]

De kloosterkapel werd op 25 juli 1624 ingewijd. De ruime dubbelkapel, voorzien van bovenkoor en benedenkerk, werd grotendeels gefinancierd door proost Boonen, die op verschillende plaatsen zijn familiewapen liet aanbrengen. In de kapel stond een kopie van het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel. De zusters voorzagen in hun levensonderhoud door handwerken, met name de vervaardiging van paramenten. Ook stonden ze bekend om hun vlechtwerken van stro. Het klooster had steeds rond de 20 leden. Het werd rijkelijk van giften voorzien en omvatte een groot complex met vier vleugels.[2]

Op 1 september 1796 werd het klooster door de Fransen opgeheven.[noot 1] Er woonden toen 24 zusters en 9 novicen. De kloostergebouwen werden onteigend en in 1798 verkocht aan particulieren. De kloostermuur werd pas in 1892 gesloopt, bij de aanleg van een doorbraak, de Percée, tegenwoordig Wycker Brugstraat genaamd.[2] Archeologisch onderzoek werd uitgevoerd in 2009-10, waarbij enkele muurgedeelten van het klooster en de kerk werden aangetroffen. Het onderzoek vond plaats voorafgaand aan de bouw van woningen en een hotel op het zogenaamde Palace-terrein. Anno 2018 is de bouw nog niet van start gegaan.

ErfgoedBewerken

Van de kloosterkerk uit 1624 resteert nog een fragment van de vijfhoekige sluiting van het koor, thans onderdeel van een schuur op het achterterrein van de voormalige Palace-bioscoop. De panden Wycker Grachtstraat 7 en 9 fungeerden in het verleden als entreegebouw van het klooster. Bij de sloop werd dit deel gespaard en omgebouwd naar twee woonhuizen. De voorgevels werden omstreeks 1880 vernieuwd, waardoor er aan de straatzijde niets meer zichtbaar is van de oorspronkelijke architectuur. Aan de achterkant is de 17e-eeuwse spekgevel nog goed te zien. Vooral de traptoren in Maaslandse renaissancestijl en enkele rondboogvenstertjes herinneren aan het kloosterverleden.[3]

Aan de gevel van het pand Wycker Grachtstraat 9 bevindt zich een gedenksteen uit 1953. De maker van het zandstenen reliëf is onbekend. Het stelt Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel voor temidden van een ruïne (inclusief rondvliegende kanonskogels en losse stenen). De bronzen letters op de mantel vormen een chronogram: "CrVCe DoMInI nostrI traIeCto saI(eigenlijk L)Vs" (het kruis van de Heer geeft Maastricht veiligheid), waarvan de Romeinse cijfers het jaartal 1815 (of 1864) vormen. Daarboven staat: "Annunciaten 1615 - 1796"; eronder: "O:L:V: van Scherpenheuvel op deze plaats bijzonder vereerd B:V:O: 14-9-1953".

Zie ookBewerken

Bronnen, referentiesBewerken