Hoofdmenu openen

Capucijnenklooster (Maastricht)

Rijksmonument op Capucijnengang 6

Het Capucijnenklooster is een voormalig klooster van de minderbroeders kapucijnen in het centrum van de Nederlandse stad Maastricht. De 17e-eeuwse kloosterkerk en restanten van de kloostervleugels zijn bewaard gebleven en zijn voor een deel beschermd als rijksmonument.

Capucijnenklooster
Zicht vanuit het zuidoosten met de kloosterkapel (midden) en een deel van een kloostervleugel (rechts)
Zicht vanuit het zuidoosten met de kloosterkapel (midden) en een deel van een kloostervleugel (rechts)
Land Vlag van Nederland Nederland
Plaats Maastricht, Capucijnengang / Bogaardenstraat
Kloosterorde kapucijnen
Gebouwd in 1611 (klooster), 1615 (kapel)
Uitbreiding(en) 1681-1708 (herstel na brand)
Huidige bestemming kerkgebouw, concertzaal
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  26932
Architectuur
Bouwmateriaal  baksteen, Naamse steen, leisteen
Stijlperiode vereenvoudigde barok
Het klooster in de 19e eeuw (Ph. van Gulpen, ca. 1840)
Het klooster in de 19e eeuw (Ph. van Gulpen, ca. 1840)
Portaal  Portaalicoon   Religie

Inhoud

GeschiedenisBewerken

In 1609 werd de Orde der Kapucijnen (Ordo Fratrum Minorum Capucinorum) geïntroduceerd in Maastricht, ondanks een toen bestaand verbod op nieuwe kloosterstichtingen. Hun taak bestond, naast hun religieuze verplichtingen als kloosterlingen, uit de verzorging van pestlijders. Om die reden werd het terrein aan de Bogaardenstraat hen gratis ter beschikking gesteld door het stadsbestuur. In 1611 begon de bouw van het klooster en in 1615 werd het klooster ommuurd op voorwaarde dat de tuin op gezette tijden publiek toegankelijk was.[1]

Na de verovering van Maastricht door Frederik Hendrik in 1632 werden beperkende maatregelen opgelegd aan het klooster, onder meer wat betreft de omvang, die tot 22 monniken beperkt werd.[noot 1] In 1673 werd het klooster beschadigd tijdens de belegering door de Fransen, maar later weer hersteld. Na een brand in 1681 moest de kerk opnieuw worden hersteld. In 1708 werd de kerk (opnieuw?) ingewijd door bisschop d'Ongnies van Roermond. Twee jaar na het beleg van 1794 werd het klooster door de Fransen opgeheven. De kloostergebouwen werden ingericht als kazerne en de kloosterkerk werd een militair magazijn.[1]

In 1839 kregen de joodse burgers van Maastricht een deel van het voormalige kloosterterrein voor de bouw van een synagoge. Het overige deel werd in gebruik genomen door de Broeders van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria, die er enkele onderwijsinstellingen in onderbrachten: een lagere school, later ook MULO-onderwijs en een gymnastiekzaal.[1] Van 1985 tot 2016 was hier Lumière Cinema gevestigd. In 2018 werd het complex door de gemeente Maastricht per opbod verkocht. De nieuwe eigenaar, een projectontwikkelaar, wil er vier stadswoningen in onderbrengen.[2]

ErfgoedBewerken

KloostervleugelsBewerken

Van het klooster resten nog de oostvleugel en een deel van de noordvleugel. Die laatste kreeg in 1885 een nieuwe gevel aan de Bogaardenstraat in neorenaissancestijl met een trapgevel. De kloostervleugels, de poort en een schoolgebouw op het terrein zijn niet beschermd als rijksmonument.

KloosterkerkBewerken

De kloosterkerk werd gebouwd in 1615, dank zij een schenking van baron Adriaan van Vlodrop, wiens wapenschild op de voorgevel prijkt.[noot 2] Na een brand in 1681 moest de kerk (deels?) worden herbouwd. Sinds 1966 is het gebouw een rijksmonument. Het is een eenvoudige zaalkerk onder een zadeldak. De kerk verloor in 1796 haar religieuze functie en werd wapenopslagplaats, later onder meer gymzaal en filmhuis. De westgevel is een puntgevel met twee grote rondboogvensters met roedenverdeling. Centraal in de gevel bevinden zich van onder naar boven: de rondbogige entree, een rondbogige nis (met een beeldje van Maria), een geheel rond venster (oeil de boeuf), het genoemde wapenschild en een klein rondboogvenster. De zuidgevel bevat rondboogvensters en blinde rondboognissen.[3]

Centrum:Cellebroederskapel · Sint-Janskerk · Kapel Zusters H. Joseph · Sint-Martinuskerk · Sint-Matthiaskerk · Kloosterkerk Zusters Onder de Bogen · Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (+ Sterre-der-Zeekapel) · Sint-Servaasbasiliek (+ kapellen) · Synagoge · Waalse kerk (+ NGKv Zuiderkruis) · In onbruik of verdwenen(*): Sint-Agathakapel* · Sint-Amorkapel* · Sint-Andrieskerk · Sint-Annadalkapel* · Annunciatenkapel* · Antonietenkerk* · Kloosterkapel Zusters van het Arme Kind Jezus · Augustijnenkerk · 1e + 2e Beyartkapel* · Bogaardenkapel* · Bonnefantenkerk · Calvariënbergkapel · Canisianumkapel · Kapel Capucijnenhof · Capucijnenkerk · Sint-Catharinakapel* · Nieuwen Biesenkerk* · Dominicanenkerk · Sint-Evergisluskapel* · Faliezusterskapel* · Sint-Gerarduskerk · Grauwzusterskapel · Heilige-Geestkapel* · Sint-Hilariuskapel* · Sint-Jacobskapel* · 1e Jezuïetenkerk · 2e Jezuïetenkerk* · Sint-Joriskapel* · Kruisherenkerk · Lutherse kerk · Koningskapel* · Maria-ten-Oeverenkapel* · 1e Minderbroederskerk · 2e Minderbroederskerk · 3e Minderbroederskerk* · Klooster- + lekenkapel Zusters Miséricorde · Sint-Nicolaaskapel* · Sint-Nicolaaskerk* · Nieuwenhofkapel · Penitentenkapel* · Kloosterkapel Penitenten-Recollectinnen* · Reparatricenkapel* · Sint-Servaasgasthuiskapel* · Sterrepleinkerk · Ursulinenkapel · Sint-Vincentiuskapel* · Kapel Vincentiusvereniging · Weeshuiskapel · Wittevrouwenkapel*
Zuidwest:Sint-Rochuskapel · Sint-Lambertuskapel · Sint-Petrus-en-Pauluskerk · Kerk van Sint-Pieter beneden · Kerk van Sint-Pieter boven · Sint-Theresiakerk · Sint-Antoniuskapel · In onbruik of verdwenen(*): Observantenkloosterkapel* · Kapel Trichter College
West:Sint-Annakerk · El Fath-moskee · Evangelische Gemeente · Heilig Hart van Jezuskerk · Sint-Jozefkerk · Koninkrijkszaal · San Salvatorkerk · Surp Karapetkerk · Tevhid Moskee · Vier Evangelistenkerk · In onbruik of verdwenen(*): Ziekenhuiskapel Sint Annadal · Sint-Christoforuskerk* · Christus' Hemelvaartkerk · Kapel Kweekschool Immaculata · Sint-Lambertuskerk · Onbevlekt Hart van Mariakerk · Onze Lieve Vrouw van Goede Raadkerk
Noordwest:Immanuëlkerk · Kapel Onze-Lieve-Vrouw van zeven Smarten · In onbruik: Sint-Hubertuskerk
Noordoost:Sint-Corneliuskerk · Sint-Martinuskerk · In onbruik: Kloosterkapel van de Franciscanessen van Mariadal
Oost:Antonius van Paduakerk (Scharn) · Johannes de Doperkerk · Koepelkerk · Lighthouse Christengemeente · Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk · Sint-Walburgakerk · In onbruik of verdwenen(*): Antonius van Paduakerk (Nazareth)* · Sint-Guliëlmuskerk · Heilige Familiekerk* · Kloosterkapel Severen*
Zuidoost:Baptistengemeente · Beth-elkerk · Sint-Michaëlkerk · Sint-Monulfus en Gondulfuskerk · Sint-Petrus' Bandenkerk · In onbruik: Don Boscokerk · Kapel Opveld