Paranthropus robustus

soort uit het geslacht Paranthropus

Paranthropus robustus, door sommige onderzoekers vroeger ook Australopithecus robustus genoemd, is een uitgestorven mensachtige die tussen ca. 2,0 en 1,2 Ma geleden in het zuiden van Afrika leefde en die leek op een robuuste Australopithecus africanus. Opvallend zijn de grotere en robuustere schedel die is voorzien van een schedelkam en de sterkere tanden.

Paranthropus robustus
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
Schedel SK-48 (Swartkrans, Zuid Afrika)
Schedel SK-48 (Swartkrans, Zuid Afrika)
Taxonomische indeling
Rijk:Animalia (Dieren)
Stam:Chordata (Chordadieren)
Klasse:Mammalia (Zoogdieren)
Orde:Primates (primaten)
Familie:Hominidae (mensachtigen)
Geslacht:Paranthropus
Soort
Paranthropus robustus
Broom, 1938
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Paranthropus robustus op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren

UiterlijkBewerken

Paranthropus robustus was ongeveer 1,1 tot 1,3 meter lang, woog ongeveer 54 kg (vrouwen waren kleiner en lichter, er was een zeer duidelijk seksueel dimorfisme) en had een groot, tamelijk vlak gezicht zonder voorhoofd en wenkbrauwbogen. Hij had verder een grote onderkaak, relatief kleine voortanden maar flinke kiezen. Verder had hij een kam op de schedel die diende voor de aanhechting van de zware kaakspieren. Dat alles wijst erop dat hij grof en taai voedsel op zijn menu had staan waarop flink gekauwd moest worden. De herseninhoud was gemiddeld ongeveer 530 cm³. Paranthropus robustus werd waarschijnlijk zelden ouder dan 17 jaar.

OntdekkingBewerken

Het eerste fossiel van deze soort, een deel van een bovenkaak met een tand, werd op 8 juni 1938 bij Swartkrans van de steenwerker G.W. Barlow gekocht door de paleoantropoloog Robert Broom. Broom zag dat het om een andere, nog niet beschreven, soort moest gaan dan de al bekende Australopithecus africanus. Enige dagen later gaf Barlow aan dat het fossiel enige maanden eerder door Gert Terblanche gevonden was. Dit was een vijftienjarige schooljongen die 's zondags als gids in de grotten van Sterkfontein optrad. Broom zocht de jongen op zijn school op. Op aanwijzing van Gert vond hij de vindplaats op een heuvel bij Kromdraai waar hij nog enkele andere schedel- en kaakfragmenten aantrof die bij het eerste stuk hoorden. Gert deed daar afstand van in ruil voor vijf repen chocola. Alle fragmenten bij elkaar werd deze incomplete schedel met het inventarisnummer TM 1517 het holotype voor de nieuwe soort Paranthropus robustus die Broom in 1938 beschreef.[1] Omdat de schedel erg van Autralopithecus afweek, benoemde hij voor de nieuwe soort het nieuwe geslacht Paranthropus. Later werden nog meer soorten uit dit geslacht beschreven.

In 1941 vond Broom bij Kromdraai een kaak van een jong exemplaar. In 1947 ontdekte hij bij Swartskrans een paar onderkaken van een jongvolwassen individu, specimen SK 6. Dit benoemde hij als de nieuwe soort Paranthropus crassidens, de "diktand". Later werd dat gezien als een jonger synoniem van P. robustus. Op 30 juni 1950 volgde de zeer complete schedel SK 48.

In de grot bij Swartkrans zijn uiteindelijk resten gevonden van 130 individuen. Ook in Tanzania is een fossiel van Paranthropus robustus gevonden.

Honkvastigheid van mannenBewerken

Uit de isotoopanalyse van circa 2 Ma oude tanden gevonden in twee Zuid Afrikaanse grotsystemen hebben wetenschappers van de universiteit van Oxford kunnen afleiden, dat vrouwelijke specimen van onder andere de Paranthropus robustus uit hun groep vertrokken om bij een andere "stam" van een andere regio te leven.[2][3] De mannen groeiden op en stierven in het gebied waar ze geboren werden. Hetzelfde verschijnsel treedt ook op bij mensen, chimpansees en bonobo's.

Meer afbeeldingenBewerken

Voorlopers en oude verwanten van de mens
Fossiel voorkomen Geslacht Soorten
7 - 4,4 Ma Sahelanthropus Sahelanthropus tchadensis
Orrorin Orrorin tugenensis
Ardipithecus Ardipithecus ramidus · Ardipithecus kadabba
4,3 - 2 Ma Australopithecus A. anamensis · A. afarensis · A. bahrelghazali · A. africanus · A. garhi · A. sediba
3,5 Ma Kenyanthropus Kenyanthropus platyops
2,5 - 1 Ma Paranthropus P. aethiopicus · P. boisei · P. robustus
tot heden Homo H. antecessor · H. cepranensis · H. denisova · Homo erectus (Javamens · Pekingmens) · H. ergaster · H. floresiensis · H. gautengensis · H. georgicus · H. habilis · H. heidelbergensis · H. helmei · H. neanderthalensis · H. rhodesiensis · H. rudolfensis · Homo sapiens (H. s. idaltu · Cro-magnonmens · Red Deer Cave-mensen)