Hoofdmenu openen

Lelystad Airport

vliegveld in Nederland

Lelystad Airport, tot 1993 Luchthaven Lelystad, is een vliegveld dicht bij Lelystad in de provincie Flevoland. De luchthaven is onderdeel van de Schiphol Group. De Schiphol Group heeft in 2015 toestemming gekregen om Lelystad Airport te laten groeien tot een van de grotere regionale vliegvelden van Nederland. Vanaf 2019 zou het vliegveld klaar moeten zijn om de nieuwe taken als vakantieluchthaven op zich te nemen.

Lelystad Airport
Luchtfoto uit mei 2014
Luchtfoto uit mei 2014
IATA: LEY ICAO: EHLE
Algemene informatie
Opgericht 1973
Eigenaar Schiphol Group
Plaats Lelystad
Hoogte 3,65 meter beneden NAP
Coördinaten 52° 27′ NB, 05° 31′ OL
Website Officiële website
Locatie in Nederland
Lelystad Airport (Nederland (hoofdbetekenis))
Lelystad Airport
Startbanen
   Baan      Lengte   Materiaal
05/23 2700 m asfalt
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart
Hal met nieuwe verkeerstoren (2019)
Handelsmerk van Lelystad Airport

Op 21 februari 2018 maakte de minister van Infrastructuur en Waterstaat bekend dat de opening van de uitbreiding zeker een jaar wordt uitgesteld, tot 2020, in verband met onvolledig uitgevoerde berekeningen voor wat betreft geluidhinder.[1] Op 2 juli 2019 werd bekend gemaakt dat ook opening in 2020 niet haalbaar is en dat de opening verder wordt uitgesteld.[2]

GeschiedenisBewerken

Bij het ontstaan van Flevoland waren in de provincie meerdere grasbanen aangelegd voor de vliegtuigen die nodig waren voor het droogleggen van de polder. De verschillende grasbanen waren niet efficiënt, er moest een locatie gekozen worden voor een vliegveld, dat later zou kunnen uitbreiden voor groter luchtverkeer. In 1973 werd Vliegveld Lelystad officieel een vliegveld, maar het had alleen een grasbaan. De relatief grote hoeveelheid verkeer noopte tot een verharde baan. Die was in 1981 gereed, twee jaar na het verharden van de taxibaan. Vliegveld Lelystad groeide aanvankelijk goed, maar bereikte niet de zakelijke functie waarvoor het bestemd was. In 1991 werd de landingsbaan verlengd naar 1.250 meter en uitgebreid met de benodigde verlichting. In 1993 werd Lelystad Airport eigendom van de Schiphol Group, waarmee het de huidige naam kreeg.

Nog steeds heeft Lelystad Airport geen zakelijke functie, mede doordat luchtverkeersleiding lang heeft ontbroken. Eerdere invoering van luchtverkeersleiding is eind 2008 afgewezen door de Minister van Verkeer en Waterstaat. Inmiddels is luchtverkeersleiding operationeel.

TrainingsdoeleindenBewerken

Het vliegveld staat bekend als een van de grotere trainingsvliegvelden waar verschillende vliegscholen, bijvoorbeeld de Martinair Flight Academy en AIS Flight Academy, veelvuldig gebruik van maken om toekomstige piloten op te leiden voor de grote luchtvaart. Daarnaast worden er door verschillende kleinere vliegscholen, bijvoorbeeld Vliegclub Flevo en Wings over Holland, ook privévliegers opgeleid. Er zitten ook enkele bedrijven op het vliegveld, bijvoorbeeld Heli Holland, dat vanaf Lelystad Airport helikopterpiloten opleidt en G Air Training Centre, die hun piloten opleiden in Portugal.

UitbreidingBewerken

Al sinds de overname van Vliegveld Lelystad door Schiphol worden plannen gemaakt voor de uitbreiding naar groot commercieel vliegverkeer. In 2008 namen het parlement en het kabinet het advies over van de Alderstafel over de ontwikkeling van de luchtvaart. Dit advies hield onder meer in dat Eindhoven en Lelystad samen 70.000 vluchten zouden overnemen van Schiphol.[3]

Op 7 juli 2009 adviseerde Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) negatief over uitbreiding van Lelystad Airport. LVNL concludeerde onder andere dat het beschikbare luchtruim te klein was om het luchtverkeer punctueel en betrouwbaar af te handelen en dat, om het verkeer van en naar Schiphol zo min mogelijk te hinderen, lang op een lagere hoogte gevlogen moest worden, wat minder efficiënt is.[4] Het advies van LVNL werd pas 8 jaar later openbaar, toen onderzoeksprogramma Zembla het rapport in handen wist te krijgen.

Op 13 juni 2014 werd door het kabinet een concept-luchthavenbesluit voor de uitbreiding genomen en naar de Raad van State gezonden voor advies.[5]

Op 31 maart 2015 werd officieel bekendgemaakt dat Lelystad Airport mag gaan uitbreiden. De Schiphol Group gaat de komende jaren zo'n 90 miljoen euro investeren om het rond 2033 mogelijk te maken circa 45.000 vliegbewegingen van Schiphol over te nemen.[6] Het kabinet trok eerder 50 miljoen euro uit voor de verbetering van de bereikbaarheid van het vliegveld. Vanuit de regio zal zo'n 20 miljoen euro geïnvesteerd worden.[7] Volgens de oorspronkelijk planning zou Lelystad Airport op 1 april 2018 klaar zijn om de nieuwe taken als vakantieluchthaven op zich te gaan nemen.

Op 17 januari 2017 is in hoger beroep door de Raad van State besloten dat er uitgebreid mag worden en dat er geen gevaar is door vogels. De vogelbescherming meent dat dit opnieuw onderzocht zou moeten worden, omdat er laag gevlogen gaat worden over 'Heavy- en Moderate Risk'-gebieden. Het vliegveld mag de start- en landingsbaan verlengen van 1.250 naar 2.700 meter en verbreden van 30 naar 45 meter.[8] Daarmee wordt de baan geschikt voor middelgrote vliegtuigen, zoals de Boeing 737, Airbus A320, Airbus A350 en de Boeing 787. Vanaf april 2019 zou Lelystad dan open gaan voor dit grotere verkeer. Er waren voor het eerste jaar 2.000 vluchten gepland, maar dit zou mogelijk verhoogd worden tot 4.000 omdat de oplevering een jaar is uitgesteld als gevolg van perikelen bij de LVNL (luchtverkeersleiding Nederland).[bron?] De vliegroutes van en naar Lelystad Airport zouden dan geschikt zijn voor 10.000 vliegbewegingen per jaar. Om meer vliegbewegingen (45.000 per jaar) mogelijk te maken, is een herindeling van het luchtruim voorzien in 2023.

In 2017 en 2018 groeide de onrust onder bewoners en politici in de provincies Drenthe, Flevoland, Friesland, Gelderland en Overijssel over de te verwachten grote toename van de geluidsoverlast. Omdat tot de herindeling van het luchtruim in ten vroegste 2023 veel vliegtuigen over langere afstanden op lagere hoogte moeten vliegen, worden de gemeenten onder de aanvliegroutes zwaarder belast met overlast van lawaai en luchtvervuiling. Men zegt dat hoger vliegen voorlopig niet kan, omdat de hogere lagen van het luchtruim zijn gereserveerd voor Schiphol en de Luchtmacht.

Op 21 februari 2018 maakte het minister van Infrastructuur en Waterstaat bekend dat de opening van de uitbreiding minstens een jaar wordt uitgesteld, tot 2020. Dit onder meer om geconstateerde rekenfouten in de MER te herstellen. Het aantal vliegbewegingen zal aanvankelijk kleiner zijn dan oorspronkelijk voorzien. Het eerste jaar 4.000, het tweede jaar 7.000 en het derde jaar 10.000.[9] Zowel de KLM als de Luchthaven Schiphol reageren teleurgesteld aangezien het aantal beoogde vluchten niet kan worden gerealiseerd. Een bepleite oplossing vanuit deze partijen is het toelaten van groei van het aantal reizigers op Schiphol. Het nog geldende maximum van 500.000 vliegbewegingen per jaar zou dan moeten worden losgelaten.[10] Op 2 juli 2019 werd bekend gemaakt dat ook opening in 2020 niet haalbaar is en dat de opening verder wordt uitgesteld.[11]

Gedurende de besluitvorming zijn diverse werkzaamheden uitgevoerd. In 2017 zijn de start- en landingsbanen verlengd naar 2.700 meter,[12] zodat ook middelgrote vliegtuigen kunnen landen en opstijgen. De uitkijktoren van circa 9 meter is verhoogd naar ruim 20 meter. Tegelijkertijd is luchtverkeersleiding ingevoerd met een CAT 3 ILS (Instrument Landing System), zodat onder bijna alle weersomstandigheden geopereerd kan worden. Aan de noordzijde is een terminal met platform en parkeerterrein gebouwd. De landingsbaan en taxibanen hebben LED-verlichting gekregen.

Op 2 september 2019 is op Lelystad Airport een brandweerkorps geïnstalleerd. Het korps telt 28 brandweerlieden.

Sinds 7 november 2019 is verkeersleiding ingesteld. Dit wil zeggen dat de toren nu bemensd wordt door verkeersleiding in plaats van verkeersinformatie, dat voortaan een vliegplan voor elke vlucht verplicht is en voor allerlei handelingen (start motor, taxiën, opstijgen, landen, gebruik CTR) een klaring nodig is.

Er zijn plannen voor een busverbinding met deels een eigen busbaan naar het NS-station Lelystad Centrum en voor een aansluiting van de luchthaven met de snelweg A6 verbonden via een nieuwe afslag Lelystad-Zuid.

LaagvliegroutesBewerken

  De neutraliteit van dit gedeelte wordt betwist.
Zie de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie.

De opening van Lelystad Airport is omstreden, doordat de aanvliegroutes voor een groot deel slechts gebruik kunnen maken van het lage luchtruim. Dit is het luchtruim tot ongeveer 3 kilometer. Dit zou betekenen dat bij opening van het vliegveld in totaal 180 kilometer laag gevlogen wordt.[13]

Tegenstanders van de uitbreiding pleiten voor ingrijpende herindeling van het luchtruim boven Nederland. Dit is volgens hen nodig vanwege de risico's op vogelaanvaring, geluidshinder (plaatselijk zelfs meer dan 65 dB) en meer uitstoot van CO2 en (ultra)fijnstoffen.

Er is nu tot twee maal toe aangetoond dat de Milieueffectenrapportage onjuiste gegevens bevat.[14] Dit is o.a. aangetoond door de geluidsmetingen van de belevingsvlucht (30 mei 2018), uitgevoerd in opdracht van het ministerie, te vergelijken met de piekwaardes in de verbeterde MER. Hieruit blijkt dat het vliegtuig op alle te vergelijken locaties meer geluid produceert dan de piekwaardes waarmee in de MER berekeningen zijn uitgevoerd. Dit betekent dat de geluidscontouren ook onjuist zijn en een groter gebied hinder zal ondervinden.

Autonome groeiBewerken

Het doel van de uitbreiding van Lelystad Airport is het overnemen van vluchten van Schiphol. Het ministerie heeft deze afspraak vastgelegd in een verkeersverdelingsregel (VVR), die ter goedkeuring naar Brussel is gestuurd. Volgens Europese regels is het echter niet toegestaan om maatschappijen te weren die nu nog niet op Schiphol vliegen. Op 4 december 2018 kwam het bericht dat de Europese Commissie de VVR tussen Schiphol en Lelystad Airport daarom afkeurde.[15]

Op 20 december 2018 bevestigde de Tweede Kamer in een motie (Cem Laçin, SP) dat Lelystad Airport uitsluitend mag worden ingezet om vluchten van Schiphol over te nemen. Autonome groei is dus niet toegestaan. De motie werd o.a. gesteund door regeringspartijen CDA, D66 en ChristenUnie.

Het ministerie heeft daarop een nieuwe VVR ingediend, die het midden houdt tussen de wensen van de Tweede Kamer (geen autonome groei) en Brussel (wel toegang voor nieuwe maatschappijen). In september 2019 heeft de Europese commissie de aangepaste VVR goedgekeurd.[16]

Op 7 november 2019 meldde de NOS dat de aangepaste VVR ertoe leidt dat zich een paar jaar na opening vooral nieuwe prijsvechters op Lelystad Airport zullen vestigen. Dit zou blijken uit een nog geheim marketingrapport, dat het ministerie heeft laten uitvoeren.[17] Het is daarom de vraag of de Tweede Kamer zal instemmen met opening van Lelystad Airport onder deze VVR.

StikstofBewerken

In 2019 bepaalde de Raad van State dat de regering de uitstoot van stikstof moet terugdringen. Deze uitspraak impliceert dat Lelystad Airport alleen geopend kan worden als de stikstofuitstoot door het vliegverkeer gecompenseerd wordt door verminderde uitstoot bij andere bronnen. Het is nog niet duidelijk hoe deze eis zal worden ingevuld. Op 15 oktober 2019 vertelde de minister, in antwoord op kamervragen, dat Lelystad Airport niet beschikt over een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming (Wnb).

Op 4 december 2019 meldden de Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen (SATL) dat er grote fouten zaten in de nieuwe milieueffectrapportage. De neerslag van stikstof in Natura2000-gebieden is volgens de groep 35 keer groter dan de berekeningen van het ministerie. Het verschil komt doordat het ministerie een extreem hoge warmte-uitstoot invoert in het rekenmodel, wat strijdig is met de adviezen van het RIVM. Ook zijn de wegen op de Veluwe en een belangrijke weg in Flevoland weg gelaten in de berekening. De berekening van het ministerie wijst op een zo lage stikstofneerslag dat geen natuurbeschermingsvergunning nodig zou zijn. In de uitkomst van SATL komt de stikstofdepositie wel ruim boven deze norm.[18]

KlimaatBewerken

Door het langdurig laagvliegen verbruiken vliegtuigen van en naar Lelystad Airport meer brandstof, omdat op geringe hoogte de luchtdichtheid hoger is. Een vlucht die van Schiphol naar Lelystad wordt verplaatst levert dus alleen daarom al meer CO2-uitstoot op.

Vluchten die worden verplaatst leiden echter op Schiphol niet tot minder vluchten. De vrijgekomen ruimte van vakantievluchten wordt ingevuld met andere verbindingen die van belang zijn voor het internationale netwerk. Per saldo vergroot Lelystad dus het vliegverkeer, ook als Lelystad Airport niet autonoom groeit.

De nieuwste verkeersverdelingsregel staat echter autonome groei wel toe. Wordt deze autonome groei werkelijkheid, dan vergroot Lelystad Airport de CO2-uitstoot nog meer.

De toename van CO2-uitstoot is in strijd met het door de regering uitgesproken streven om de uitstoot van broeikasgassen juist terug te dringen. Ook de provincie Flevoland en de gemeente Lelystad, beide warm voorstander van de uitbreiding van het vliegveld, hebben grote ambities uitgesproken om klimaatverandering tegen te gaan.

AviodromeBewerken

Sinds 2003 is het Themapark Aviodrome op Lelystad gevestigd. Oorspronkelijk bevond dit museum zich op Schiphol, onder de naam Aviodome.
In het themapark is ook het Nationaal Ruimtevaart Museum gevestigd met een expositie over bemande en onbemande ruimtevaart.

BanenBewerken

Lelystad Airport beschikt over de volgende startbanen:

  • Actueel: 05-23 1350m x 45m asfalt
  • Vanaf 7 november 2019 uitgebreid naar (bouw gereed eind 2017): 05-23 2700m x 45m asfalt.
    • Baan 05: TORA 2100m, TODA 2160m, ASDA 2100m, LDA 2100m
    • Baan 23: TORA 2000m, TODA 2060m, ASDA 2000m, LDA 2100m

BedrijvenBewerken

  • Sinds 2011 is onderhoudsbedrijf en vliegtuigspuiterij Satys (voorheen QAPS genaamd) gevestigd op Lelystad. Daarvoor werkte de firma op luchthaven Schiphol. De aanwezigheid van het bedrijf maakt dat er regelmatig grote zakenjets en kleine verkeersvliegtuigen naar Lelystad Airport komen voor een nieuwe verflaag.
  • De Nederlandse luchtvaartmaatschappij AIS Airlines heeft Lelystad Airport als thuisbasis voor haar acht Jetstream 32's.

CommunicatieBewerken

T/m 5 november 2019Bewerken

  • Lelystad Radio: 123,680

Vanaf 7 november 2019Bewerken

  • Lelystad Approach: 134.530
  • Lelystad Tower: 135.180
  • Lelystad Delivery: 123.680
  • Lelystad Information (ATIS): 120.730

NaderingshulpmiddelenBewerken

  • NDB (LLS): 326,0 kHz
  • VOR/DME (PAM): 117,800 MHz
  • DME (FRO): 111,400 MHz
  • ILS (LSD): 109.55 MHz → Niet operationeel

Externe linksBewerken

BronnenBewerken