Hoofdmenu openen

Vliegbasis Leeuwarden

vliegveld in Nederland

Vliegbasis Leeuwarden is een van de drie laatste MOB's (Main Operation Base) van de Koninklijke Luchtmacht. De basis ligt enkele kilometers ten noordwesten van de Friese hoofdstad Leeuwarden in de wijk Westeinde en omgeving. Er zijn circa 800 personen (militairen en burgers) werkzaam.

Vliegbasis Leeuwarden
Bord aan toegangsweg Vliegbasis Leeuwarden
Bord aan toegangsweg Vliegbasis Leeuwarden
IATA: LWR ICAO: EHLW
Algemene informatie
Beheerder Roundel of the Netherlands.svg Koninklijke Luchtmacht
Plaats Leeuwarden, Nederland
Hoogte 1 m
Coördinaten 53° 14′ NB, 005° 46′ OL
Civiele activiteiten zweefvliegen (Friese Aero Club)
modelvliegen (Aeria)
Navigatie
TACAN LWD CH094 X
ILS sinds 2005
Locatie in Nederland
Vliegbasis Leeuwarden (Nederland (hoofdbetekenis))
Vliegbasis Leeuwarden
Startbanen
Baan Lengte Materiaal
06/24 2957 m Asfalt
09/27 2000 m Asfalt
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

GeschiedenisBewerken

 
Bombardement op vliegveld Leeuwarden door B-26 Marauder bommenwerpers op 24 februari 1944

Vanaf 1938 was Leeuwarden oorspronkelijk een burgervliegveld met een grasmat, maar in 1940 werd het veld na bezetting door de Luftwaffe omgebouwd tot Fliegerhorst Leeuwarden en van een vast baanstelsel voorzien. Hiervoor werd onder meer puin gebruikt dat was verkregen door het bombardement op Rotterdam.

Vanaf Fliegerhorst Leeuwarden werden in de bezettingsperiode door de Luftwaffe dag- en nachtvluchten uitgevoerd met:

Door zijn noordelijke ligging werd de basis vaak gebombardeerd door de Royal Air Force (RAF), wanneer deze op weg naar Bremen en Hamburg was. De schade werd echter altijd vlot hersteld omdat de ligging van Leeuwarden het de Duitse bommenwerpers mogelijk maakte om rechtstreeks naar Engeland en terug te vliegen.

Vanaf eind 1944 werd het veld zo zwaar beschadigd dat operaties onmogelijk werden en vlak voor de bevrijding werden de hangars en startbanen door achtergebleven Duitsers opgeblazen. Een van de oudste gebouwen (het oude KLM gebouw) werd echter gespaard en is nu een museum.

Na de oorlog werd het vliegveld herbouwd voor de KLM-vluchten naar Luchthaven Schiphol. In 1949 werd Leeuwarden in gebruik genomen als vliegbasis van de Koninklijke Luchtmacht.

In de eerste jaren van de NAVO oefenden verschillende luchtmachten op de vliegbasis Leeuwarden; deze was in die tijd een van de drukste vliegbases van West-Europa. Men beschikte over 5 ranges (oefenterreinen) waar vliegtuigen met scherp mochten schieten of bommen mochten afgooien; hiervan zijn alleen de Vliehors en de 'Temporary Reserved Airspaces' (TRA) boven de Noordzee over.

Leeuwarden werd onder het voormalige Commando Lucht Verdediging (CLV) de eerste basis van de Koninklijke Luchtmacht waar straalvliegtuigen van het type Gloster Meteor F. Mk.8 gestationeerd werden. Deze werden in 1956 vervangen door de Hawker Hunter F. Mk.4 en later de F. Mk.6. Na opheffing van het CLV ging de basis over naar het Commando Tactische Luchtstrijdkrachten (CTL) en werd vanaf 1964 gevlogen met de Lockheed F-104 Starfighter die vanaf 1979 werd afgelost door het standaard multifunctionele NAVO-gevechtsvliegtuig General Dynamics F-16 Fighting Falcon.

SquadronsBewerken

 
De basis gedurende de Open Dagen Koninklijke Luchtmacht in 2001
 
F-16 tijdens een open dag

Op de basis zijn de volgende squadrons (Sqns) gelegerd:

  • 322 TACTES (F-16) Sq Belast met training, evaluatie en standaardisatie.
  • 306 Sq (sinds 2018) Belast met verwerken en verspreiding van intel informatie (vanaf 2020 dmv MQ-9 Reaper drones).
  • 920 Sq Belast met onderhoud van elektronische en mechanische apparatuur en het wagenpark.
  • 921 Sq Belast met de logistiek, bevoorrading etc.
  • 922 basis Sq Belast met de verkeersleiding, brandweer, meteo en bewaking.
  • Groep Luchtmacht Reservisten parttime militairen ter algemene ondersteuning.

TakenBewerken

 
Luchtfoto, gezien naar het oosten

Leeuwarden vormt samen met de andere F-16 basis, Vliegbasis Volkel en de helikopterbasis Vliegbasis Gilze-Rijen de Main Operating Bases (MOB) van de Koninklijke Luchtmacht. Volkel en Leeuwarden zijn de enige bases in Nederland waar jachtvliegtuigen gestationeerd zijn. Andere bases zoals Soesterberg, Ypenburg, Deelen, De Peel en Twenthe zijn in de loop der jaren opgeheven.

A.g.v. de rijksbegroting van september 2013 werd het aantal F-16's sterk gereduceerd en het aantal vliegende squadrons op Leeuwarden teruggebracht tot 1.

De basis is locatie voor de periodieke NAVO oefening Frisian Flag. Ook vindt op Leeuwarden de Fighter Weapon Instructor Training (FWIT) plaats waarbij personeel van alle NAVO luchtmachten tot wapeninstructeur wordt opgeleid. Een andere is de Quick Reaction Alert (QRA); een hoge paraatheidsgraad t.b.v. de verdediging van het BENELUX luchtruim.

Vanaf 2020 worden de nieuwe MQ-9 Reaper drones op de basis gelegerd. Ook zal de nieuwe F-35 Lightning II er gefaseerd worden ingevoerd ter vervanging van de verouderde F-16's.

Ongelukken en incidentenBewerken

  • Op 2 mei 2002 raakte een Italiaanse Starfighterpiloot gewond na voorbij het einde van de landingsbaan te zijn geschoven waarbij zijn toestel in tweeën brak.[1]
  • In 2016 op 9 juni is een van vliegbasis Leeuwarden opgestegen straaljager van het type Northrop F-5E bij Beetgum neergestort. De straaljager boorde zich naast een huis in de grond. Het ging om een toestel van het Zwitserse display team Patrouille Suisse, dat tijdens een trainingsvlucht voor de Luchtmachtdagen een ander vliegtuig uit het team raakte. De piloot bracht zich met zijn schietstoel in veiligheid, maar raakte wel gewond aan beide enkels. Het tweede toestel zette met succes een noodlanding in.

BijzonderhedenBewerken

  • Periodiek worden op de basis in juni de Luchtmachtdagen gehouden.
  • Op de vliegbasis Leeuwarden is de zweefvliegclub Friese Aero Club gevestigd.
  • De modelvliegclub LLC Aeria heeft een eigen vliegplaats op de vliegbasis Leeuwarden.

Externe linksBewerken