Hoofdmenu openen

Heinrich Hermann Freytag

Duits orgelbouwer (1759-1811)

Heinrich Hermann Freytag (Hamburg, 1759 - Groningen, 14 april 1811[1][2]) was een uit Duitsland afkomstige Nederlandse orgelbouwer die met name actief was in Groningen, maar ook in Friesland, Drenthe, Overijssel, Holland en Zeeland. Hij bouwde zowel kerkorgels als kabinetorgels en een secretaireorgel binnen de Noord-Duitse orgelbouwtraditie.

BiografieBewerken

Heinrich Hermann Freytag werd in 1759 geboren als de zoon van een uit Württemberg afkomstige meubelmaker. Hoe hij in de Republiek is terechtgekomen, wordt nergens duidelijk. Zijn naam duikt in 1784 voor het eerst op als hij in de stad Groningen in de orgelmakerij van Albertus Antoni Hinsz (1704-1785) werkt. Toen Hinsz in 1785 overleed, nam zijn stiefzoon Frans Casper Snitger (1724-1799) (een kleinzoon van Arp Schnitger) het bedrijf over. Snitger ging een compagnonschap aan met Freytag.[3] Freytag leidde de nieuw- en verbouwtak van het bedrijf. Snitger hield zich voornamelijk bezig met onderhoudswerk op locatie en met intonatiewerkzaamheden.

Freytag gaf leiding aan de werkplaats, onderhandelde met opdrachtgevers over nieuw- en verbouwprojecten en maakte de ontwerpen voor de nieuwe orgels. Ook vergrootte Freytag het werkterrein van de firma door opdrachten in Rotterdam en Middelburg aan te nemen. Hij was daarmee werkzaam in Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Holland en Zeeland.[4] Tot 1806 was Freytag bovendien kroegbaas en had hij een “Wyn en Coffyhuis, als mede Billard” aan de Grote Markt in Groningen.[5] Hij was ook vele jaren diaken of ouderling in de Evangelisch-Lutherse gemeente van Groningen.

Heinrich Hermann Freytag trouwde op 6 oktober 1793 met Hiskia Hornemann (Leer 1765 - Groningen, 1817).[6] Zij was de weduwe van de kastelein Friedrich Andreas Wustenhöffer (?-1792).[7]) Hij en Freytag kenden elkaar van de Lutherse kerk in Groningen.[8] Van de negen kinderen van Freytag en Hornemann bereikten er vijf de volwassen leeftijd. Twee van hen kwamen in de orgelmakerij terecht.

Er zijn met zekerheid vijf werknemers van Freytag en Snitger te traceren in de archieven: J.H. Klambeck, 'Paul', 'Daniel' en de bekendere Matthias Martin (1760-1826) en Johannes Wilhelmus Timpe (1770-1837). De laatstgenoemde maakte in 1806 de overstap van de firma Lohman naar Freytag.

Freytag stierf op 14 april 1811 en werd op 19 april begraven in de Lutherse kerk van Groningen. Zijn laatste orgels werden voltooid door Martin en Timpe, die daarna zijn eigen orgelmakerij begon. Freytags weduwe Hiskia Hornemann zette het bedrijf voort met haar knechten.[2] De zonen Herman Eberhard Freytag (1796-1869) en Barthold Joachim Freytag (1799-1829) namen de firma in 1817 over. Zij hielden zich voornamelijk bezig met onderhoudswerk en kleinere projecten.

OrgelsBewerken

Van de orgels in de volgende kerken is bekend dat Freytag ze heeft gebouwd (nieuwbouw en ombouw). In sommige gevallen staat in de laatste kolom aangegeven met wie hij heeft samengewerkt:

jaar plaats kerk afbeelding manualen registers opmerkingen
1785 Groningen Doopsgezinde kerk I/p 8 nieuwbouw, H.H. Freytag en F.C. Snitger; in 1816 vervangen door een nieuw orgel van Johannes Wilhelmus Timpe
1785–1786 Godlinze Pancratiuskerk verbouw, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1786 Kampen Buitenkerk reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1786 Zwolle Evangelisch Lutherse Kerk reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1787 en 1805 Zwolle Grote of Sint-Michaëlskerk III/P 64 reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger /reparatie, H.H. Freytag
1788 Meeden Kerk van Meeden   reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1788–1789 Kampen Bovenkerk III/P 46 uitbreiding met pedaal en borstwerk, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1791 Sappemeer Doopsgezinde kerk plaatsing bestaand kabinetorgel, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1790–1792 't Zandt Kerk van 't Zandt   II/p 12 ombouw, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1790–1792 Bierum Sebastiaankerk   I/p 10 nieuwbouw, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1792 Kampen Waalse Kerk reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1792–1793 Zuidhorn Kerk van Zuidhorn   I/p 12 nieuwbouw, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1793 Ezinge Kerk van Ezinge I/p plaatsing oud orgel, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1793 Groningen Martinikerk III/P 47 reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1793 Roden Catharinakerk reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1794 Leens Petruskerk   reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1793–1795 Zuidbroek Petruskerk   II/P 28 nieuwbouw, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1796 Uithuizermeeden Mariakerk   reparatie, H.H. Freytag en F.C. Snitger
omstreeks 1796 Weener Organeum   I 5 secretaire-orgel, H.H. Freytag en F.C. Snitger. Gebouwd in Groningen voor onbekende opdrachtgever
1796–1798 Bellingwolde Magnuskerk   II/p 17 nieuwbouw, H.H. Freytag en F.C. Snitger
1798–1799 Enkhuizen Zuiderkerk II/P 20 nieuwbouw rugwerk, ombouw hoofdwerk, H.H. Freytag
omstreeks 1800 Lellens Kerk van Lellens   kabinet-orgel, H.H. Freytag. Gebouwd voor onbekende opdrachtgever
1802 Noordwolde Kerk van Noordwolde   II/P 18 ombouw, H.H. Freytag
1802 Nieuw-Scheemda Kerk van Nieuw-Scheemda   reparatie, H.H. Freytag
1803 Groningen Pelstergasthuiskerk reparatie, H.H. Freytag
1803-1804 Loppersum Petrus en Pauluskerk II/p 20 ombouw, H.H. Freytag
1804 Anloo Magnuskerk   I 6 kabinet-orgel, H.H. Freytag. Gebouwd voor onbekende opdrachtgever
1805 Bolsward Martinikerk II/P 34 reparatie, H.H. Freytag
1805 Doesburg Martinikerk I 6 kabinet-orgel, H.H. Freytag. Gebouwd voor onbekende opdrachtgever
1806–1808 Finsterwolde Kerk van Finsterwolde   I/p 15 nieuwbouw, H.H. Freytag
1806–1808 Noordbroek Kerk van Noordbroek II/P 24 ombouw, H.H. Freytag
1807–1808 Vollenhove Sint-Nicolaas kerk ombouw, H.H. Freytag
1808 Rotterdam Oosterkerk reparatie, H.H. Freytag
1809 Eenum Kerk van Eenum   I/p 10 uitbreiding met aangehangen pedaal, H.H. Freytag
1805–1810 Rotterdam Grote of Sint-Laurenskerk ombouw, H.H. Freytag
1809–1810 Bolsward Doopsgezinde kerk I/p 11 nieuwbouw, H.H. Freytag
1809–1811 Oostwold Kerk van Oostwold   II/p 18 nieuwbouw, H.H. Freytag, na diens dood voltooid o.l.v. Matthias Martin → Freytag-orgel van Oostwold
1810–1811 Appingedam Nicolaïkerk   II/p 20 reparatie, H.H. Freytag
1810–1812 Warffum Kerk van Warffum II/P 24 nieuwbouw, H.H. Freytag, na diens dood voltooid o.l.v. J.W. Timpe