Hoofdmenu openen
Deel van een serie artikelen over het
christendom
Christendom
..Pijlers
..Christelijke feesten
..Belangrijke personen

Portaal  Portaalicoon  Christendom

De canon van de Bijbel is een lijst van boeken die als doctrinaire autoriteit worden beschouwd binnen het christendom. De canon van het protestantse christendom omvat zowel de (gewoonlijk) 39[1] boeken die binnen het Jodendom als canon worden beschouwd - de zogenaamde Hebreeuwse Bijbel, ook wel Tenach en binnen het Christendom Oude Testament genoemd - als de (gewoonlijk) 27 boeken van het Nieuwe Testament. Het woord "canon" stamt via het Griekse κανών (kanoon: richtsnoer, maatstaf) uit het Hebreeuws: קנה (kaneh: een standaard maat).

1rightarrow blue.svg Zie: Apocriefen van het Oude Testament

Dit vindt zijn oorsprong in wat de joden tijdens de eeuwen rond het begin van de christelijke jaartelling als gezaghebbende boeken beschouwden.

In de Griekse vertaling van de joodse of Hebreeuwse Bijbel (de Septuagint) die omstreeks 150 v.Chr. verscheen staan meer boeken dan in de canon, zoals die gaandeweg groeide. De rabbijnen van Jamnia hebben waarschijnlijk niet een canon opgesteld, maar een canon bevestigd die reeds gegroeid was.
Men stelde de volgende criteria:

  1. Er moest een Hebreeuwse tekst beschikbaar zijn.
  2. Ezra moet het boek hebben geaccepteerd.

Bij 1: Van het afgewezen boek Wijsheid van Jezus Sirach beschikken we over 2/3 van de oorspronkelijke Hebreeuwse tekst. We beschikken over snippers van de Hebreeuwse tekst van Tobit en Judit. 1 Makkabeeën zal ook in het Hebreeuws geschreven zijn, maar alleen de Griekse tekst is nog behouden. 2 Makkabeeën, Wijsheid van Salomo en de aanvullingen op Daniël en Ester zijn in het Grieks opgesteld. Bij 2: Wijsheid van Jezus Sirach, en de boeken van de Makkabeeën kunnen gezien de datering in de tweede eeuw die ze zelf geven, nooit bij Ezra bekend zijn geweest. Tegenwoordig wordt dat van sommige canonieke boeken, zoals Prediker echter ook in twijfel getrokken.

Tegenwoordig wordt de historiciteit van een synode van Jamnia die rond AD 100 over de Hebreeuwse canon zou hebben beslist, betwist. Waarschijnlijk was al lang duidelijk welke boeken men op wilde nemen, en is gesproken over waarom en niet over of een bepaald boek moest worden opgenomen.[2][3]

Aanvankelijk volgden de christenen de Septuagint als gezaghebbende bundel. Hiëronymus van Stridon nam naast Oude Testament en Nieuwe Testament op aandrang van Augustinus van Hippo en de Paus ook de door hem deuterocanoniek ('in tweede instantie aan de canon toegevoegd') genoemde boeken op. Het concilie van Trente stelde vast dat de Vulgaat samenviel met de rooms-katholieke canon. De Hervormers echter stelden het Oude Testament gelijk aan de Hebreeuwse canon. Verschillen tussen de canon van Katholiek en protestant zijn er uitsluitend over het Oude Testament.

Wat betreft de canon van het Nieuwe Testament bestaat binnen de christelijke kerken geen verschil van mening. Deze canon kreeg een officieel karakter in de Paasbrief van de Alexandrijnse bisschop Athanasius in 367, waarin deze de 27 boeken van het Nieuwe Testament als gezaghebbend voor de christelijke kerk aanmerkte. Latere concilies hebben dit steeds bevestigd.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Canonvorming van het Nieuwe Testament

De boeken die uiteindelijk niet tot de canon gerekend worden staan bekend als apocrief.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Apocriefen van het Nieuwe Testament

Oude TestamentBewerken

In onderstaande tabel wordt weergegeven welke geschriften wel en niet als canoniek worden beschouwd binnen de diverse christelijke hoofdstromingen. (N.B.: mss. staat voor "manuscript(en)"/ handschrift(en).)

Westerse traditie Oosters-orthodoxe traditie Oriëntaals-orthodoxe traditie Nestoriaanse traditie
Protestants Rooms-Katholiek Grieks-Orthodox Servisch-Orthodox Georgisch-Orthodox Armeens-Apostolisch[4] Syrisch-Orthodox Koptisch-Orthodox[5] Ethiopisch-Orthodox[6] Kerk van het Oosten[7]
Genesis   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Exodus   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Leviticus   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Numeri   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Deuteronomium   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Jozua   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Rechters   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Ruth   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 en 2 Samuel   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 en 2 Koningen   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 en 2 Kronieken   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Het gebed van Manasse   Nee   Nee (appendix)   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee   Ja   Ja   Ja
Ezra   Ja   Ja
(1 Esdras)
  Ja (Esdras B)   Ja
(1 Esdras)
  Ja
(1 Ezra)
  Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Nehemia   Ja   Ja
(2 Esdras)
  Ja (Esdras B)   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 Esdras   Nee   Nee
(3 Esdras)
  Ja (Esdras A)   Ja
(2 Esdras)
  Ja
(2 Ezra)
  Ja   Nee   Nee   Ja   Nee
2 Esdras   Nee   Nee
(4 Esdras)
  Nee   Nee
(3 Esdras)
  Ja
(3 Ezra)
  Ja   Nee   Nee part   Ja   Nee
Ester   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Toevoegingen op Ester   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Tobit   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Judith   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Job   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Psalmen 1-150   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Psalm 151   Nee   Nee (appendix)   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee   Ja   Ja   Ja
Psalm 152-155   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee sommige mss.
Spreuken   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Prediker   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Hooglied   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Wijsheid van Salomo   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Wijsheid van Jezus Sirach   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee   Ja   Ja   Ja
Jesaja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Jeremia   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Klaagliederen   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Baruch   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Brief van Jeremia   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee   Ja   Ja   Ja
2 Baruch   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee sommige mss.
Brief van Baruch   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee sommige mss.
3 Baruch   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee
4 Baruch   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Ja   Nee
Ezechiël   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Daniël   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Toevoegingen bij Daniël   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee   Ja   Ja   Ja
Kleine profeten   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 en 2 Makkabeeën   Nee   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee   Ja
3 Makkabeeën   Nee   Nee (appendix)   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee   Nee   Nee   Nee sommige mss.
4 Makkabeeën   Nee   Nee (appendix)   Nee (appendix)   Nee (appendix)   Ja   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee sommige mss.
Henoch   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Ja   Nee
Jubileeën   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Ja   Nee
1-3 Meqabyan   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Ja   Nee

Nieuwe TestamentBewerken

Over het Nieuwe Testament bestaat grotere overeenstemming:

Westerse traditie Oosters-orthodoxe traditie Oriëntaals-orthodoxe traditie Nestoriaanse traditie
Protestants Rooms-Katholiek Grieks-Orthodox Servisch-Orthodox Georgisch-Orthodox Armeens-Apostolisch Syrisch-Orthodox Koptisch-Orthodox Ethiopisch-Orthodox Kerk van het Oosten[8]
Matteüs   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Marcus   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Lucas   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Johannes   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Handelingen   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Handelingen van Paulus   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Nee   Ja   Nee
Romeinen   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 en 2 Korintiërs   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Galaten   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Efeziërs   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Filippenzen   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Kolossenzen   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 en 2 Tessalonicenzen   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 en 2 Timoteüs   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Titus   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Filemon   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Hebreeën   Ja[9]   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
Jakobus   Ja[9]   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
1 Petrus   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
2 Petrus   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee
1 Johannes   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja
2 en 3 Johannes   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee
Judas   Ja[9]   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee
Openbaring   Ja[9]   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Ja   Nee

Externe linkBewerken