Seksuele geaardheid

romantische of seksuele aantrekkingskracht ervaren door een persoon

De seksuele geaardheid is de aard van de romantische of seksuele aantrekking ervaren door een persoon. De meest gekende geaardheden zijn heteroseksualiteit, homoseksualiteit, biseksualiteit en aseksualiteit.

Verwante uitdrukkingen zijn seksuele oriëntatie, seksuele gerichtheid, seksuele voorkeur en seksuele identiteit.[1] Sommige van deze uitdrukkingen kunnen worden gezien als synoniemen, maar er worden ook wel betekenisverschillen aan toegeschreven. Daarbij legt de term seksuele geaardheid (die aanvankelijk vooral door behoudende godsdienstige groeperingen werd gebruikt) de nadruk op het gevoel, de gedachten en de fantasieën; een aantal mensen gaf aan dat ze iemands 'homofiele' geaardheid best aanvaardden, maar er bezwaren tegen hadden als die geaardheid ook tot daadwerkelijke gelijkgeslachtelijke seksuele handelingen zou leiden.

GebruikBewerken

De Nederlandse algemene wet gelijke behandeling gebruikt de term gerichtheid. Volgens de toelichting van de regering omvat het begrip gerichtheid naast de gevoelens en voorkeuren van een persoon ook concrete uitingen, zodat het begrip gerichtheid—en dus ook de bescherming tegen onderscheid—ruimer is dan voorkeur en geaardheid.

Het handvest van de grondrechten van de Europese Unie verbiedt in artikel 21 elke discriminatie op grond van seksuele gerichtheid.[2]

IndelingenBewerken

De meeste mensen onderscheiden vier hoofdgroepen waarin de seksuele geaardheid van een persoon kan worden onderverdeeld:

  • heteroseksualiteit, waarbij men romantisch en seksueel aangetrokken is tot mensen van het andere geslacht;
  • homoseksualiteit, waarbij men romantisch en seksueel aangetrokken is tot mensen van hetzelfde geslacht;
  • biseksualiteit, waarbij men romantisch en seksueel aangetrokken is tot mensen van hetzelfde en van het andere geslacht;
  • aseksualiteit, waarbij seksuele verlangens ontbreken. Romantische gevoelens zijn soms wel aanwezig; dan kan men van romantische geaardheid spreken.

Menselijke seksualiteit wordt vaak als een continuüm beschouwd. Een voorbeeld is de Kinsey-schaal uit 1948, met aan beide uiteinden hetero- en homoseksualiteit en biseksualiteit in het midden. Aseksualiteit wordt in deze schaal ook meegerekend, maar krijgt een plaats buiten het continuüm. Andere vormen plaatsen aseksualiteit soms op een verticale as, tegenover de horizontale as van de oriëntatie.

Deze indeling wordt echter ook bekritiseerd, omdat zij alleen rekening zou houden met het binaire geslachtsmodel; interseksecondities en mensen die zich non-binair voelen worden buiten beschouwing gelaten. Daarom wordt wel gepleit voor het gebruik van de termen androfilie en gynefilie, waarbij de nadruk ligt op de sekse van de personen tot wie men zich aangetrokken voelt, ongeacht de eigen sekse: een androfiel valt op mannen, een gynefiel valt op vrouwen. Deze indeling androfiel/gynefiel wordt echter nauwelijks gebruikt.

Verwant aan biseksualiteit is ook het begrip panseksualiteit. Anders dan biseksualiteit wordt begrepen dat zij die panseksueel zijn hun oriëntatie als “blind voor gender” ervaren. Er is echter een zekere overlap tussen beide oriëntaties.

De groep mensen die zich als queer identificeert, wil zich vooral afzetten tegen de binaire indeling man/vrouw, homo/hetero.

Homoseksualiteit · Lesbianisme · Biseksualiteit · Panseksualiteit · Polyseksualiteit · Aseksualiteit · Demiseksualiteit · Queer · Questioning · Androfilie · Gynofilie

Cisgender (Vrouw · Man) · Transgender (Transvrouw · Transman · Transseksualiteit) · Intersekse · Tweeslachtigheid · Genderqueer · Questioning · Androgyn · Queer · Polygender (Bigender · Trigender) · Pangender · Agender · Demigender (Demigirl · Demiboy · Demifluid · Demiflux · Demiandrogyn) · Neutrois · Genderfluid (Amorgender) · Genderflux · Intergender · Aporagender · Pocketgender · Derde geslacht · Butch en femme · Gendernon-conform · Queerheteroseksueel · Hijra · Two-spirit · Fa'afafine · Akava'ine · Androgynos · Bissu · Fakaleiti · Kathoey · Khanith · Mahu · Mak nyah · Muxe · Tomboy · Travesti · Tumtum · Winkte

Seksuologie · Genderstudies · Binaire geslachtsmodel · Genderspectrum · Lavendeltaalwetenschap · Lgbt-literatuur · Queerstudies · Queer theory

Bewegingen

Postgenderisme · Feminisme (Lesbisch feminisme · Transfeminisme) · Queercore

Oudheid: Oude Rome · Oude Egypte

Vroegmoderne tijd: Rusland

Moderne tijd: Nazi-Duitsland · Rusland · Sovjet-Unie

Heden: Nederland · Rusland · Sierra Leone

Roze driehoek · Regenboogvlag · Hanky code · Homomonument

Maatschappelijke houding · Vooroordelen · Vervolging · Geweld

Heteroseksisme (Homofobie · Lesbofobie · Bifobie) · Genderisme (Transfobie · Transmisogynie Discriminatie van non-binaire personen · Cisseksisme) · Heteronormativiteit · Pinkwashing · Gay panic defense (Trans panic defense) · Oppositie · LGBT · Homoseksualiteit in het leger (Don't ask, don't tell) · Homoseksualiteit en religie (Jodendom · Christendom · Islam · Bahai · Hindoeïsme · Boeddhisme · Sikhisme · Confucianisme · Shintoïsme · Taoïsme · Satanisme · Wicca · Unitair Universamisme · Scientology · Zoroastrisme) · Discriminatie tegen mensen met HIV · Doodstraf voor homoseksualiteit · Haatcriminaliteit · (Correctieve verkrachting · Antihomoseksueel geweld · Antihomoseksueel terrorisme) · Lgbt-gerelateerde zelfmoord · Homotherapie (Homogenezing) · Schaal van Riddle

Arlington County vs. White · Artikel 248bis van het Wetboek van Strafrecht (Nederland) · Federal Marriage Amendment · Goodridge vs. Department of Public Health · Instructie inzake de criteria om roepingen te beoordelen van personen met homoseksuele neigingen met het oog op hun toelating tot het seminarie en de Heilige Wijdingen · Jogjakarta-beginselen · Jos Brink-prijs · Kentucky vs. Wasson · Lawrence v. Texas · Paragraaf 175 · Proposition 8 · Sectie 28 · Sodomiewetgeving (Sodomiewetgeving in de Verenigde Staten) · Wolfenden Report

Outing (Coming-out) · Gay Pride Parade · Homo-icoon · Crossdressing · Travestie · Homo-ontmoetingsplaats · Bear

Overig

Holebi · Genderdysforie · Homoseksualiteit bij dieren · Safe-space