Ketikoti

Surinaamse feestdag

Ketikoti [ˈkɪti ˈkɔti]? (ook wel geschreven als Keti-koti of Keti Koti) is een jaarlijks terugkerende Surinaamse feestdag ter viering van de afschaffing van de slavernij. De naam stamt uit het Sranantongo en betekent Ketenen Gebroken. Ook in Nederland wordt Ketikoti gevierd.

Ketikoti
De viering in Paramaribo
Andere namen Dag der Vrijheden
Gevierd door Afro-Surinamers
Gevierd in Suriname, Nederland
Aanleiding Afschaffing van de slavernij
Datum 1 juli
Ingesteld in 1863
Portaal  Portaalicoon   Suriname
De correcte uitspraak van Ketikoti, door Aldith Hunkar
Het standbeeld van Kwakoe in Paramaribo

OorsprongBewerken

Op 1 juli 1863 schafte het Koninkrijk der Nederlanden met de Emancipatiewet de slavernij af in Suriname en op de Nederlandse Antillen.[1]

Er kwamen ruim 45.000 oorspronkelijk Afrikaanse slaven vrij, van wie 34.441 slaven in Suriname. De slavenhouders werden voor elke slaaf met 300 gulden schadeloos gesteld, maar de vrijgemaakte mensen kregen zelf niets en werden in Suriname nog tien jaar verplicht op contractbasis het werk te blijven doen.

In 1808 had het Britse "tussenbestuur" in de Franse tijd de slavenhandel in Suriname reeds verboden.

Ketikoti in SurinameBewerken

In Suriname heet deze dag officieel Dag der Vrijheden, maar de feestdag wordt ook wel informeel Kettingsnijden genoemd. Het is een feest voor alle inwoners en niet alleen voor de nazaten van de slaven.

Onderdeel van de festiviteiten is Bigi Spikri ('Grote Spiegel'), een kleurige parade in feestelijke en vaak traditionele kledij, waarbij de vrouwen vaak kleine witte parasols met zich meedragen.

StandbeeldBewerken

Ter gelegenheid van honderd jaar Ketikoti werd in 1963 in de Surinaamse hoofdstad Paramaribo een standbeeld onthuld. Het beeld van Kwakoe stelt een weggelopen en weer gevangengenomen slaaf voor, die het symbool werd voor de drang naar vrijheid. Bij de Ghanese Akan, de voorouders van veel slaven, is het gebruikelijk dat kinderen de naam dragen van de dag waarop ze geboren worden, zoals Kwassi voor een kind dat op zondag ter wereld kwam. Met name mannelijke nakomelingen die op woensdag werden geboren kregen de naam Kwakoe. Omdat 1 juli 1863 op een woensdag viel, heeft het beeld de naam Kwakoe gekregen.

Ketikoti in NederlandBewerken

Ook in Nederland vindt Ketikoti plaats op 1 juli. De herdenking van de slavernij en de viering van het einde van de slavernij door o.a. Afro-Surinamers en Afro-Antillianen wordt sinds 2009 georganiseerd in het Oosterpark in Amsterdam. Daar staat sinds 1 juli 2002 het Nationaal Monument Slavernijverleden.[2] Omdat het park gerenoveerd werd, vond de viering in 2015 eenmalig op het Amsterdamse Museumplein plaats.

Sinds 2013 staat in Rotterdam het Slavernijmonument. Het is geplaatst in het Lloydkwartier aan de oever van de Nieuwe Maas, op de plek waar ooit veel slavenhandelaren met hun schip vertrokken richting Afrika.

Door het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en erfenis (NiNsee) wordt jaarlijks in de maand juni een programma rondom Ketikoti georganiseerd, met onder andere de jaarlijkse 'Keti Koti Lezing'.[3] Op dinsdag 30 juni 2020 gaf Karwan Fatah-Black de jaarlijkse lezing in Pakhuis de Zwijger, waarin hij vertelde over de Haïtiaanse Revolutie in 1791, die van grote invloed was op de invulling van slavernij en het burgerschap in de vroege 19de eeuw, en ook de opstanden in tal van andere slavenkolonies inspireerde, zoals de Curaçaose slavenopstand van 1795 en hoe deze revolutie nauwelijks aandacht krijgt in Nederland.[4][5]

In 2021 bood de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema op de dag van de viering van Ketikoti officiële excuses aan "voor de belangrijke rol die deze stad en haar bestuurders hadden in de handel in mensen".[6]

Zie ookBewerken

  Zie de categorie Ketikoti van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.