Hoofdmenu openen

Het dophei-berkenbroek (Erico-Betuletum pubescentis), kortweg berkenbroek of berkenbroekbos, is een voor Nederland en Vlaanderen zeldzame associatie uit de klasse van de berkenbroekbossen, een bostype dat voorkomt op natte, venige standplaatsen waar uitsluitend zuur en voedselarm regenwater beschikbaar is.

Dophei-berkenbroek
Dophei-berkenbroek met zomereik en ruwe berk
Dophei-berkenbroek met zomereik en ruwe berk
Syntaxonomische indeling
Klasse:Vaccinio-Betuletea pubescentis (Berkenbroekbossen)
Orde:Vaccinio-Betuletalia pubescentis
Verbond:Betulion pubescentis (Berkenbroekbossen)
Associatie
Erico-Betuletum pubescentis
Hueck ex Tüxen, 1937

Naamgeving, etymologie en coderingBewerken

  • Nederlands: Berkenbroek, berkenbroekbos
  • Syntaxoncode (Nederland): 40Aa1

De naam Erico-Betuletum pubescentis is afgeleid van de wetenschappelijke namen van twee kensoorten, de dophei (Erica tetralix) en de zachte berk (Betula pubescens).

KenmerkenBewerken

Het dophei-berkenbroek is een voor Nederland en Vlaanderen zeldzaam bostype, dat voorkomt op natte, venige standplaatsen waar uitsluitend zuur en voedselarm regenwater beschikbaar is. De pH is tussen 2.0 en 2.5.

StructuurBewerken

De vegetatie blijft laag, de boomlaag bestaat praktisch volledig uit laagblijvende exemplaren van zachte berk. Deze groeit zeer langzaam en wordt maar 5 tot 10 meter hoog. De dode stammen worden verteerd door de berkenzwam en de echte tonderzwam. Afhankelijk van de subassociatie bestaat de ondergroei uit dwergstruiken als gagel en dophei, uit wintergroene grasachtige planten als eenarig wollegras of uit hoge grassen als pijpenstrootje. De moslaag is dikwijls goed ontwikkeld met diverse veenmossoorten en bulthaarmos.

Bedreigingen voor dit milieu vormen verdroging en de aanvoer van voedselrijk oppervlaktewater.

OnderverdelingBewerken

In het dophei-berkenbroek worden in Nederland drie sub-associaties onderscheiden.

Sub-associatie eriophoretosum vaginatiBewerken

Deze subassociatie wordt gekenmerkt door een groot aandeel van het eenarig wollegras (Eriophorum vaginatum) en andere soorten uit de klasse van de hoogveenbulten en natte heiden. Ze komt vooral voor in verlande veenputten. Syntaxoncode voor Nederland is 40Aa1a.

Sub-associatie callenutosumBewerken

Een sub-associaties met een hogere abundantie van dwergstruiken als struikhei (Calluna vulgaris) en de zeldzame rijsbes (Vaccinium uliginosum), die voorkomt op veendijken. Syntaxoncode voor Nederland is 40Aa1b.

Sub-associatie inopsBewerken

Een soortenarme sub-associatie die optreedt bij verdroging, met een groter aandeel van pijpenstrootje (Molinia caerulea) en gewoon sterrenmos (Mnium hornum). Syntaxoncode voor Nederland is 40Aa1c.

SoortensamenstellingBewerken

De associatie heeft slechts één kensoort, de rijsbes. De voor België en Nederland belangrijkste soorten zijn:

 
Zachte berk
 
Sporkehout
 
Rijsbes
 
Gerafeld veenmos
Boomlaag
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kK 100% Zachte berk Betula pubescens
>40% Zomereik Quercus robur
>40% Grove den Pinus sylvestris
Struiklaag
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
>50% Sporkehout Rhamnus frangula
>30% Wilde lijsterbes Sorbus aucuparia
Kruidlaag
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kA >20% Rijsbes Vaccinium uliginosum
>80% Pijpenstrootje Molinia caerulea
>60% Gewone dophei Erica tetralix
>50% Eenarig wollegras Eriophorum vaginatum
>40% Struikhei Calluna vulgaris
>30% Veenpluis Eriophorum angustifolium
>30% Blauwe bosbes Vaccinium myrtillus
>20% Kleine veenbes Vaccinium oxycoccos
>20% Smalle stekelvaren Dryopteris carthusiana
>20% Bochtige smele Deschampsia flexuosa
>20% Rode bosbes Vaccinium vitis-idaea
>10% Kraaihei Empetrum nigrum
Moslaag
Kensoort Diff.soort Presentie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kK >1% Gerafeld veenmos Sphagnum girgensohnii
>30% Gewoon peermos Pohlia nutans
>30% Gewimperd veenmos Sphagnum fimbriatum
>20% Roodviltmos Aulacomnium palustre
>20% Gewoon gaffeltandmos Dicranum scoparium
>20% Breekblaadje Campylopus pyriformis
>20% Slank veenmos Sphagnum flexuosum
>20% Gewoon klauwtjesmos Hypnum cupressiforme
>20% Heideklauwtjesmos Hypnum jutlandicum
>20% Bronsmos Pleurozium schreberi
>10% Fraai veenmos Sphagnum fallax
>10% Boskronkelsteeltje Campylopus flexuosus
>10% Geelsteeltje Orthodontium lineare
>10% Glanzend maanmos Cephalozia connivens
>10% Waterveenmos Sphagnum cuspidatum
>10% Gewoon haarmos Polytrichum commune