De Groenen (Nederland)

Nederlandse politieke partij

De Groenen is een Nederlandse politieke partij, opgericht in 1983. De partij heeft nooit een plek in de Tweede Kamer behaald, maar is wel vertegenwoordigd geweest in de Eerste Kamer en verschillende lagere gremia.

De Groenen
De Groenen
Personen
Partijvoorzitter Otto ter Haar[bron?]
Mandaten
Zetels 2 (Waterschap Amstel, Gooi en Vecht)
Geschiedenis
Opgericht 17 december 1983
Algemene gegevens
Actief in Nederland
Hoofdkantoor Utrecht
Krant Gras
Aantal leden 41 (juni 2018)
Ideologie Groene politiek
Doelstelling Aanpassen aan draagkracht Aarde; onvoorwaardelijk basisinkomen
Motto Basisinkomen: brandstof van de economie
Internationale organisatie Global Greens
Europese fractie Geen verkozenen
Europese organisatie Europese Groene Partij
(2004-2018)
Website De Groenen
Portaal  Portaalicoon   Politiek

GeschiedenisBewerken

De partij De Groenen is 17 december 1983 opgericht met de naam Europese Groenen.[1] In 1985 werd de naam gewijzigd in Federatieve Groenen en in 1989 in De Groenen.

In 2001 stapte voormalig lijsttrekker en Amsterdams gemeenteraadslid Roel van Duijn met 150 geestverwanten over naar GroenLinks.[2][3] Al in 1994 had hij het manifest 'Kom over de groene brug' geredigeerd dat voor meer samenwerking pleitte,[4] en sindsdien hadden individuele leden van De Groenen, GroenLinks en de Natuurwetpartij onder de naam "De groene brug" samenwerkingsmogelijkheden verkend.[5][6] Het congres van De Groenen verwierp 18 november 2000 het voorstel van De Groene Brug.[7]

Sinds de eeuwwisseling hebben De Groenen veel leden en politieke relevantie verloren. Had de partij in 2000 nog 400 leden, in 2004 nog maar 200 en in 2009 viel het aantal leden onder de honderd.[8] In december 2016 ontstond er een bestuurscrisis binnen de partij. Dit leidde tot concurrerende ledenvergaderingen in Amsterdam en Utrecht op 21 januari en 4 maart 2017. Door de bestuurscrisis kon de partij voor het eerst sinds 1990 niet mee doen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam en moest de partij meedoen als een naamloze lijst. De ledenvergadering van 23 september 2017 heeft de eenheid weer hersteld.[9] Sindsdien blijft het ledental steken op enkele tientallen.

Als gevolg van deze bestuurscrisis, maar ook gezien de politieke irrelevantie van De Groenen vergeleken met mede-Europese Groene Partij (EGP) lid GroenLinks, heeft de EGP aan de ledenvergadering (council) voorgesteld het lidmaatschap van De Groenen op te zeggen.[8] De council in Karlstad heeft vervolgens op 26 november 2017 besloten het lidmaatschap van De Groenen per 1 januari 2018 op te zeggen. De Groenen zijn hier in beroep gegaan.[10] Dit beroep was niet succesvol en sinds eind 2018 zijn De Groenen geen lid meer van de EGP.[11] Ook bij de Global Greens staan de Groenen niet meer als lid vermeld.[12]

In 2021 doet de partij mee aan de Tweede Kamerverkiezingen in de kieskringen Leeuwarden en Amsterdam.[13]

StandpuntenBewerken

De Groenen plaatst vanaf de oprichting aanpassing van de economie aan de draagkracht van de Aarde in het centrum van haar denken en handelen. De partij is voorstander van een onvoorwaardelijk basisinkomen en van een belasting op vervuilende productie en consumptie. Afgezien hiervan vertoont de visie van de partij, volgens Lucardie, ook liberale trekken en staat De Groenen een overheid voor die zich weinig met de burger bemoeit.[14]

De partij legt in haar partijprogramma zgn. breekpunten vast die de partij binden bij onderhandelingen over een regeerakkoord. Breekpunten zijn het lidmaatschap van de Europese Unie, nationale soevereiniteit over het leger en geen verdere verhoging van AOW-leeftijd.[15]

Op internationaal vlak staat De Groenen kritisch tegenover militaire interventies. De partij keerde zich zowel tegen de invasie van Kosovo (1999) als die van Afghanistan (2001)[16] en Irak (2003). De Groenen is een van de oprichters van de Europese Groene Partij (EGP) samen met GroenLinks en Groen (Vlaanderen).

VolksvertegenwoordigingBewerken

Tweede KamerBewerken

Verkiezingsjaar Aantal stemmen % van de stemmers Aantal behaalde zetels Lijsttrekker
1986 18.641 0,20% 0 / 150 Marten Bierman
1989 31.312 0,35% 0 / 150 Roel van Duijn
1994 13.902 0,15% 0 / 150 Hein Westerouen van Meeteren
1998 16.585 0,19% 0 / 150 Jaap Dirkmaat
2021 n.t.b. n.t.b. n.t.b. Otto ter Haar

Eerste KamerBewerken

Verkiezingsjaar Aantal stemmen % van de stemmers Aantal behaalde zetels
1995 - - 1 / 75[17]
1999 - - 1 / 75[18]

Van 1995 tot 2003 zetelde Marten Bierman mede voor De Groenen in de Eerste Kamer. Hij werd in 1995 met voorkeurstemmen gekozen op een gecombineerde kandidatenlijst van De Groenen en het door Statenleden van provinciale partijen gevormde Platform Onafhankelijke Groeperingen. Bij de verkiezing van de Eerste Kamer in 1999 kregen de lijst en de fractie de naam Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF).

Europees ParlementBewerken

Verkiezingsjaar Aantal stemmen % van de stemmers Aantal behaalde zetels Lijsttrekker
1984 67.413 1,27% 0 / 25 Bart Kuiper
1989 - - -
1994 97.206 2,35% 0 / 31 Herman Verbeek
1999 - - -
2004 - - -
2009 8.517 0,19% 0 / 25 Otto ter Haar
2014 10.883 0,23% 0 / 26 Jolanda Verburg
2019 9,546 0,17% 0 / 26 Paul Berendsen

Een "-" in de tabel betekent dat de partij geen kandidatenlijst had ingediend.

De Groenen is mede-oprichter van de Europese Groene Partij.[19]

Provinciale StatenBewerken

De Groenen heeft zitting gehad in de Provinciale Staten van Noord-Holland (tussen 1987 en 1999 zelfstandig, daarna op één lijst met Noord-Holland Anders), Zuid-Holland (op één lijst met GroenLinks) en Gelderland (op één lijst met Leefbaar Gelderland). Bij de Statenverkiezingen van 2003 gingen de laatste zetels verloren.

GemeenteradenBewerken

De Groenen deden tot het einde van de vorige eeuw regelmatig deel aan gemeenteraadsverkiezingen, vaak in een coalitie met GroenLinks of lokale partijen, maar ook als zelfstandige lijst. Echter, sinds 2000 is de electorale activiteit van De Groenen sterk afgenomen en sinds 2010 beperkt gebleven tot Amsterdam en sporadische deelnames elders in het land.

Gemeente 1990 % Zetels 1994 % Zetels 1998 % Zetels 2002 % Zetels 2006 % Zetels 2010 % Zetels 2014 % Zetels 2018 % Zetels
Groningen 934 1,11% 0
Haren 1.418[20] 12,67% 2
Zwolle 1.253 2,51% 1 1.799 3,85% 1 7.545[20] 15,78% 6 5.780[20] 11,11% 5
Arnhem 1.055 1,89% 0 938[21] 1,71% 0
Nijmegen 2.265 3,38% 1 3.243 5,07% 2
Overbetuwe 281 1,61% 0
Wageningen 484 2,79% 0
Utrecht 394 0,31% 0
Zeist 529 1,90%
Amsterdam 14.646 5,30% 2 10.770 3,49% 1 15.082[22] 5,69% 3 9.590[22] 3,53% 1 5.935[22] 1,95% 0 2.001 0,65% 0 1.427 0,45% 0 260[23] 0,07% 0
Beverwijk 529 3,07% 0
Diemen 394 3,69% 0
Haarlem 1.593 2,57% 1 1306 2,18% 0
Texel 126 1,74% 0
Alphen a/d Rijn 749 2,48% 0
Den Haag 1.969 1,02% 0
Leiden 549 1,13% 0 1.541[24] 2,66% 1 2.100[24] 3,86% 1 1.493[24] 2,93% 1 661[24] 1,23% 0
Zoetermeer 478 1,23% 0
Eindhoven 107 0,14% 0
Heusden 130 0,77% 0
Oosterhout 935 4,25% 1
Sint-Oedenrode 137 1,77% 0

In maart 2020 sloot voormalig Sociaal in Noardeast-Fryslân (S!N) raadslid John Lammering zich aan bij De Groenen.[25] Lammering had zich in januari 2020 afgesplitst van de S!N fractie na onenigheid over de koers van de partij.[26]

Van 2002 tot 29 september 2007 was Groenen-lid Peter Pot wethouder namens de fractie GroenLinks/De Groenen in Zwolle. De Zwolse afdeling van De Groenen werd in 2010 opgeheven.

WaterschappenBewerken

In 2015 nam de partij deel aan de verkiezing van het algemeen bestuur van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en behaalde één zetel met 23.604 stemmen (5,9%).[27] Bij de waterschapsverkiezingen 2019 haalden De Groenen 39.418 stemmen (7,6%) en een tweede zetel in het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht.[28] De zetels worden in genomen door Ronald Schönberger en Matthijs Pontier (lid van de Piratenpartij).