BIJ1

Nederlandse politieke partij

BIJ1, voorheen Artikel 1, is een Nederlandse politieke partij die eind 2016 werd opgericht door activiste (en televisie- en radiopresentatrice) Sylvana Simons. De partij heeft als uitgangspunten 'radicale gelijkwaardigheid en economische rechtvaardigheid'.[9] Sinds de verkiezingen van 2021 heeft BIJ1 een zetel in de Tweede Kamer, nadat in 2018 al een zetel in de Amsterdamse gemeenteraad werd bemachtigd.

BIJ1
Logo
Personen
Partijvoorzitter Jursica Mills
Partijleider Sylvana Simons
Fractieleider in de Tweede Kamer Sylvana Simons
Mandaten
Zetels Tweede Kamer
1 / 150
Zetels Eerste Kamer
0 / 75
Zetels Europees Parlement
0 / 29
Geschiedenis
Opgericht 24 december 2016
Afsplitsing van DENK[1]
Algemene gegevens
Actief in Nederland
Aantal leden 3.000+ (stand 1 januari 2021)[2]
Richting Radicaal links[3]
Ideologie Gelijkwaardigheid[4]
Multiculturalisme
Feminisme
Antiracisme
Antikapitalisme[5]
Intersectionaliteit[6]
Republicanisme[7]
Kleuren Zwart en geel
Jongerenorganisatie RADICAAL[8]
Website bij1.org
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland
Sylvana Simons (rechts) bij een Black Lives Matter-protest op 5 juni 2020 op het Jaarbeursplein in Utrecht.

GeschiedenisBewerken

 
Oude partijlogo

Voorgeschiedenis: Partij DENKBewerken

Op 24 december 2016 verliet Sylvana Simons na een half jaar lidmaatschap de politieke partij DENK om een eigen partij op te richten, samen met campagneleider Ian van der Kooye.[10] Zij gaf als redenen voor haar vertrek dat DENK te polariserend te werk ging, dat haar te weinig ruimte werd gegund op het gebied van homo- en vrouwenemancipatie en dat zij niet voldoende gesteund werd door de partij toen zij bedreigd werd.[11] In sommige media wordt dit beschreven als een afsplitsing, al had DENK op dat moment geen zetels in het parlement, en ging het dus niet om een parlementaire afsplitsing.

Op 22 januari 2017 eiste DENK schadevergoedingen van Simons en Van der Kooye van respectievelijk €30.000 en €40.000, omdat zij zich negatief hadden uitgelaten over de partij.[12] De eis werd ook beschreven als het in werking laten treden van een boetebeding.[13] De kantonrechter wees de eisen af en wees Simons een schadevergoeding toe.[14][15]

OprichtingBewerken

Op 24 december 2016 trad de partij voor het eerst in de openbaarheid. Op die datum verliet Sylvana Simons samen met campagneleider Ian van der Kooye de partij DENK, en kondigde aan met de partij "Artikel 1" aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 te willen deelnemen.[1] De naam van de partij verwees naar Artikel 1 van de Nederlandse Grondwet, dat het beginsel van de gelijkheid voor de wet behelst.

Als redenen voor haar vertrek uit DENK voerde Simons aan dat de partij te polariserend te werk zou gaan, dat haar te weinig ruimte gegund zou zijn op het gebied van homo- en vrouwenemancipatie, en dat zij niet voldoende gesteund zou zijn door de partij toen zij bedreigd werd.[11] De eerste bestuurders van de nieuwe partij waren Bram Verhappen (voorzitter) en Reguillio Wijngaarde (secretaris/ penningmeester).[16]

De partij haalde bij haar eerste electorale deelname 28.700 stemmen (0,27%), onvoldoende voor een zetel. De partij deed niet mee in de kieskringen Drenthe en Friesland, omdat de partij daar te weinig steunverklaringen had ingediend.

NaamswijzigingBewerken

Vanwege verwarring door de partijnaam spande de Stichting Expertisecentrum Discriminatie, houder van onder meer het woordmerk 'ARTIKEL 1', een rechtszaak aan.[17] De voorzieningenrechter stelde SED op 6 juni 2017 in het gelijk en gelastte Artikel 1 het gebruik van de naam binnen een maand te staken.[18]

De partij kondigde op 29 oktober 2017 de wijziging van de naam naar BIJ1 aan.[19]

Begin 2017 bleek Verhappen teruggetreden te zijn als partijvoorzitter en werd deze functie waargenomen door Wijngaarde.[20]

DoorbraakBewerken

Het eerste electorale succes voor de partij was bij de gemeenteraadsverkiezingen 2018. De partij deed alleen mee in de gemeente Amsterdam, en wist daar 6.571 stemmen te winnen (1,9%), net voldoende voor één zetel. Lijsttrekker Sylvana Simons nam tussen 2018-2020 deze zetel in, waarna ze werd opgevolgd door Jazie Veldhuyzen.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 wist de partij ook landelijk door te breken. De partij haalde 87.238 stemmen en één zetel in de Tweede Kamer. Sylvana Simons is daarmee de eerste zwarte fractievoorzitter in de Tweede Kamer.

VerkiezingenBewerken

Tweede Kamerverkiezingen
Jaar Lijsttrekker Stemmen % Zetels Opmerking
2017 Sylvana Simons (lijst) 28.700 0,27% 0 / 150 Deed mee onder de naam Artikel 1.[21]
2021 Sylvana Simons (lijst) 87.238 0,84% 1 / 150
Gemeenteraadsverkiezingen
Jaar Gemeente Lijsttrekker Stemmen % Zetels
2018 Amsterdam Sylvana Simons 6.571 1,9% 1 / 45

Tweede Kamerverkiezingen 2017Bewerken

De partij nam deel aan de Kamerverkiezingen van 2017, toen nog onder de oude naam. Met 28.700 stemmen (0,27%) kreeg de partij echter niet genoeg stemmen voor een Kamerzetel. Een uitschieter was het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost, waar de partij 11,1% haalde en in verschillende stemdistricten zelfs de grootste werd[22][23] Op de kandidatenlijst stonden naast lijsttrekker Simons enkele bekende namen, zoals emeritus-hoogleraar Gloria Wekker, politica en schrijfster Anja Meulenbelt en schrijfster Simone van Saarloos.

Gemeenteraadsverkiezingen 2018Bewerken

De partij kondigde op 29 oktober 2017 aan van plan te zijn deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 in Amsterdam.[19]

In de aanloop naar de verkiezingen trok de nummer drie van de kandidatenlijst zich terug, toen bleek dat zij ten onrechte had beweerd dat zij werkzaam was geweest als psychiater.[24] Bij de verkiezingen haalde de partij 6.571 stemmen (1,89%), net genoeg voor één zetel. Opnieuw was de partij het sterkste in Amsterdam-Zuidoost, met name in de Bijlmer. In één stembureau in de Bijlmer werd BIJ1 zelfs de grootste.[25] De zetel werd ingenomen door lijsttrekker en partijleider Simons.

Per 1 november 2020 droeg ze de functie gemeenteraadslid in Amsterdam over aan Jazie Veldhuyzen, die al actief was in de Amsterdamse raad als duoraadslid. Hiermee kwam voor Simons tijd beschikbaar om te focussen op de verkiezingscampagne voor de Tweede Kamerverkiezingen[26][27] Op 5 november werd Veldhuyzen beëdigd.[28] So Roustayar en Vreer Verkerke zijn duo-raadsleden.[28][29]

In november 2018 stapte Rebekka Timmer, gemeenteraadslid in Hilversum voor de Socialistische Partij (SP), over naar BIJ1. Zij stapte over na kritiek te hebben geuit op de landelijke lijn en het migratiestandpunt van de SP. Ze verliet vervolgens ook de raad.[30] Op 8 juni 2019 werd zij verkozen tot landelijk bestuurslid bij BIJ1.[31] Een ruime week later werd bekend dat zij door Simons was benoemd tot frontvrouw van de Hilversumse BIJ1-afdeling.[32] Timmer is buiten haar politieke werk voornamelijk bekend als antiracisme-activist bij onder andere Kick Out Zwarte Piet in haar gemeente Hilversum.[33]

Tweede Kamerverkiezingen 2021Bewerken

In februari 2020 kondigde BIJ1 aan mee te doen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart 2021.[34] Simons werd wederom gekozen als lijsttrekker op de kandidatenlijst.[35][36] Op de tweede plaats stond Quinsy Gario[35][36][37] en op de derde plaats staat Rebekka Timmer. Op nr. 7 stond Lennon Fokkens en ook Yvette Luhrs (voormalig voorzitter belangenvereniging PROUD) en Daryll Ricardo Landbrug stonden op de kieslijst. Lijstduwers werden Gloria Wekker (op nr. 16), Anousha Nzume (op nr. 17) en Romana Vrede (op nr. 18).[35][36]

Tijdens de campagne kick-off werd de campagnespeech verzorgd door socioloog en filosoof Willem Schinkel, die zich opwierp als partij-ideoloog.[38] Per 1 november 2020 droeg Simons de functie gemeenteraadslid in Amsterdam over aan Jazie Veldhuyzen, die al actief was in de Amsterdamse raad als duoraadslid. Hiermee kwam voor Simons tijd beschikbaar om te focussen op de verkiezingscampagne.[26][27]

Bij de Tweede Kamerverkiezingen kreeg de partij 87.238 stemmen (0,84%), genoeg voor één zetel. Op 31 maart 2021 werd partijleider Sylvana Simons beëdigd als Tweede Kamerlid.[39]

IdeologieBewerken

BIJ1 positioneert zich nadrukkelijk als een radicaal-linkse en antikapitalistische partij.[3] De partij positioneert zich hiermee aan de uiterste linkerflank van het Nederlandse politieke spectrum en daarmee links van de SP en GroenLinks.[40] Volgens het verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 heeft de partij als belangrijkste streven "Een samenleving op basis van gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid en solidariteit."[41] De belangrijkste prioriteit van BIJ1 is het bestrijden van verschillende vormen van discriminatie (racisme, seksisme, validisme, homofobie en transfobie) binnen alle facetten van de samenleving. Daarnaast wil BIJ1 dat de Nederlandse regering zo snel mogelijk overgaat tot herstelbetalingen voor de slavernij.

Op economisch vlak pleit de partij voor grotere invloed van werknemers binnen bedrijven, nationalisatie van belangrijke basisindustrieën en een 30-urige werkweek.[42][43] Op het gebied van defensie en buitenlandse zaken ambieert BIJ1 onder andere de omvorming van de Nederlandse krijgsmacht naar een ongewapende civiele hulporganisatie, het vertrek van Nederland uit de NAVO en een ruimhartig vluchtelingenbeleid.[44][45]

In de aanloop naar deze verkiezingen voerde Bij1 samen met #geendorhout actie om stemmen per post voor iedereen mogelijk te maken (in plaats van alleen voor ouderen), zodat ook niet-oudere Nederlanders die onderdeel zijn van een risicogroep ondanks de beperkingen van de coronapandemie veilig van het stemrecht gebruik zouden kunnen maken.[46]

ElectoraatBewerken

Het electoraat van BIJ1 is anno 2021 grotendeels geconcentreerd in stedelijke gebieden, vooral in wijken en buurten met een groot percentage niet-westerse allochtonen (in het bijzonder Afro-Nederlanders). De partij behaalde in Amsterdam (5,8%), Diemen (4%), Almere (3,3%) en Rotterdam (3,1%) haar beste resultaten.[47] In de Amsterdamse wijk Bijlmer werd de partij zelfs het grootst.[48]Daarnaast scoorde de partij ook bovengemiddeld in verscheidene studentensteden, zoals Utrecht (2,1%) en Nijmegen (1,6%).[47] Ook in Caribisch Nederland is de partij populair, in het bijzonder op Saba, waar BIJ1 de tweede partij werd (25,3%).[49]

Bekende ledenBewerken

Politici en activistenBewerken

  • Amma Asante - voormalig Tweede Kamerlid (PvdA, 2016-2017) en gemeenteraadslid in Amsterdam (1998-2006)[50]
  • Lennon Fokkens - activist, kandidaat-Kamerlid (nr. 7) op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2021
  • Quinsy Gario - dichter en antiracisme activist, kandidaat-Kamerlid (nr. 2) voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2021
  • Anja Meulenbelt - feministe, schrijfster, voormalig Eerste Kamerlid (SP, 2003-2011), lijstduwer Tweede Kamerverkiezingen in 2017 en in Amsterdam bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2018
  • Sylvana Simons - Tweede Kamerlid namens BIJ1 (2021-heden), televisie- en radiopresentatrice, oprichter en lijsttrekker van BIJ1 (2017 en 2021) en voormalig raadslid in Amsterdam (2018-2020)
  • Rebekka Timmer - voormalig raadslid in Hilversum (SP, 2018), kandidaat-Kamerlid (nr. 3) in 2021

Kunst en cultuurBewerken

  • Sunny Bergman - documentairemaakster, lijstduwer in Amsterdam bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2018
  • Anousha Nzume - actrice, schrijfster en programmamaakster van o.a. de podcast Dipsaus, lijstduwer in Amsterdam (2018) en de Tweede Kamerverkiezingen in 2021
  • Simone van Saarloos - schrijfster, lijstduwer Tweede Kamerverkiezingen in 2017
  • Romana Vrede - actrice, theatermaker en schrijver, lijstduwer voor de Tweede Kamerverkiezingen 2021

WetenschapBewerken

Externe linksBewerken

ReferentiesBewerken