Bütgenbach

Duitstalige gemeente in Luik (Wallonië), België

Bütgenbach (Frans: Butgenbach, Waals: Bûtba) is een gemeente in de Belgische provincie Luik. De gemeente ligt in het Duitstalig oostelijk deel van het land. Bütgenbach telt ruim 5.500 inwoners.

Bütgenbach
Gemeente in België Vlag van België
Bütgenbach (België)
Bütgenbach
Geografie
Gewest Vlag Wallonië Wallonië
Provincie Vlag Luik (provincie) Luik
Arrondissement Verviers
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
97,04 km² (2021)
70,41%
2,33%
27,26%
Coördinaten 50° 26' NB, 6° 12' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
5.723 (01/01/2023)
49,97%
50,03%
58,98 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2023)
19,24%
59,46%
21,3%
Buitenlanders 9,61% (01/01/2022)
Politiek en bestuur
Burgemeester Daniel Franzen (FBL)
Bestuur FBL, ZGG
Zetels
FBL
FDG
ZGG
17
8
5
4
Economie
Gemiddeld inkomen 18.409 euro/inw. (2020)
Werkloosheidsgraad 4,1% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
4750
4750
Deelgemeente
Bütgenbach
Elsenborn
Zonenummer 080
NIS-code 63013
Politiezone Eifel
Hulpverleningszone DG
Website www.butgenbach.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Verviers
in de provincie Luik
Foto's
Sint-Stefanuskerk
Sint-Stefanuskerk
Portaal  Portaalicoon   België

Kernen bewerken

Deelgemeenten bewerken

# Naam Opp.
(km²)
Inwoners
(2020)
Inwoners
per km²
NIS-code
1 Bütgenbach 40,61 3.633 89 63013A
2 Elsenborn 56,39 1.996 35 63013B

Overige kernen bewerken

Er liggen nog wat kleinere dorpen in de gemeente: in de deelgemeente Bütgenbach zelf liggen de dorpen Weywertz en Berg; in Elsenborn ligt nog het dorp Nidrum. Helemaal afgelegen in het noorden van Elsenborn, tegen de grens met Duitsland, liggen de gehuchtjes Küchelscheid en Leykaul.

Geschiedenis bewerken

 
Het Amerikaanse 26ste infanterieregiment bij het viaduct van Bütgenbach tijdens de Slag om de Ardennen.

De eerste vermelding van Bütgenbach dateert reeds van de Karolingers in de 9de eeuw als een voorpost van het Büllinger Hof. Van 1200-1214 was het gebied eigendom van de graven van Luxemburg en vervolgens door huwelijk van het hertogdom Limburg.

In 1237 werd de burcht gebouwd op een rots boven het dal van de Warche. Dit werd middelpunt van een heerlijkheid, Hof Bütgenbach genaamd, die ook de dorpen Berg, Elsenborn, Faymonville, Nidrum, Sourbrodt en Weywertz omvatte.

In de loop der tijd ging deze heerlijkheid achtereenvolgens over naar de graven van Vianden en het Huis Nassau. In 1503 kreeg de familie Von Rolshausen de heerlijkheid in leen van de Nassau's en dat bleef zo tot 1786. In 1575 werd de burcht door brand getroffen maar in 1624 weer hersteld. In 1689 echter werd de burcht verwoest door de troepen van Lodewijk XIV van Frankrijk.

In 1795 werd Bütgenbach door de Fransen geannexeerd en in 1815 werd het Pruisisch. Tijdens de Franse bezetting werd de burcht definitief verwoest en bleef een ruïne.

In 1890 werd een hospitaal, het Sankt-Joseph-Hospital, in gebruik genomen. Dit werd verzorgd door de Zusters van Vincentius a Paulo. In de loop der jaren werd dit uitgebreid met scholen, een bejaardentehuis en dergelijk. In 1984 verlieten de zusters het hospitaal en in 1988 sloot het complex om begin jaren '90 van de 20e eeuw te worden gesloopt.

In 1920 werd Bütgenbach conform het Verdrag van Versailles aan België afgestaan. De gemeente werd daarop in vieren gedeeld waarbij Elsenborn, Robertville en Faymonville werden afgesplitst als afzonderlijke gemeenten.

In 1932 werd een stuwdam in de Warche gebouwd en ontstond het Meer van Bütgenbach.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het grondgebied van Bütgenbach samen met Eupen-Malmedy aan het Duitse Rijk gehecht. In de winter van 1944 was hier tijdens de Slag om de Ardennen generaal Eisenhower enkele dagen gestationeerd. In 1945 kwam Bütgenbach weer onder bestuur van België.

In 1977 fuseerde Bütgenbach met Elsenborn tot de huidige fusiegemeente.

Bezienswaardigheden bewerken

Zie ook

Natuur en landschap bewerken

Bütgenbach ligt in de Belgische Eifel. Ten noorden van Bütgenbach stroomt de Warche. Sedert 1932 is er een stuwdam gebouwd en ontstond het Meer van Bütgenbach, van 120 ha.

Demografische ontwikkeling bewerken

Demografische ontwikkeling voor de fusie bewerken

  • Bronnen:NIS, Opm:1930 tot en met 1970=volkstellingen, 1976 inwoneraantal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente bewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977

  • Bronnen:NIS, Opm:1930 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek bewerken

Burgemeesters bewerken

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 bewerken

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[2] 14-10-2012[3] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 15 % 15 % 15 % 17 % 17 % 17 % 17 % 17
ADNG1 / GIA / GFAB / REUTER2 / GFA-Wechsel3 / FDG4 21,881 3 39,49A 6 69,63B 12 46,212 9 46,012 8 44,672 7 37,153 6 30,784 5
LCWN1 / GIA / GFAB / WFE2 / F.B.L.B 16,121 2 13,732 2 48,09B 9 55,33B 10 52,12B 10 47,72B 8
GI1 / PJA2 - - 8,891 0 15,992 2
UDG1 / UNION2 48,631 9 56,531 9 21,481 3 24,072 4
LCBE 13,37 1 - - - - - - -
BENKER - 3,99 0 - - - - - -
FRAUEN - - - - 5,9 0 - - -
HECK - - - - - - 10,73 1 -
ZGG - - - - - - - 21,50 4
Totaal stemmen 3154 3463 3573 3684 3740 3771 3615 3790
Opkomst % 95,69 93,17 91,78 92,00 83,89 86,77
Blanco en ongeldig % 4,22 5,08 3,97 6,3 7,59 11,61 13,91 9,66

Verkeer en vervoer bewerken

In Bütgenbach komt de N647 uit op de N632.

Tevens had de plaats vroeger aan spoorlijn 45A (Jünkerath - Weywertz) een station Bütgenbach. Over deze spoorlijn heeft ook een toeristentreintje gereden dat een mooi uitzicht bood over het naastgelegen stuwmeer.

Varia bewerken

De Nederlandse koning voert de adellijke titel Heer van Bütgenbach. Zie Titels Nederlandse koninklijke familie.

Nabijgelegen kernen bewerken

Weywertz, Berg, Büllingen, Nidrum, Schoppen

Externe link bewerken

Zie de categorie Bütgenbach van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.