Aarlen

stad en gemeente in Luxemburg (Wallonië), België

Aarlen (Frans: Arlon; Duits en Luxemburgs: Arel) is een stad in en tevens de hoofdstad van de Belgische provincie Luxemburg. De stad telt ruim 31.000 inwoners (die Aarlenaars[1] worden genoemd) en is daarmee de kleinste Belgische provinciehoofdstad. Met Tongeren en Doornik wordt Aarlen beschouwd als de oudste stad van België.

Aarlen
Arlon
Stad in België Vlag van België
Aarlen (België)
Aarlen
Geografie
Gewest Vlag Wallonië Wallonië
Provincie Vlag Luxemburg Luxemburg
Arrondissement Aarlen
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
119,06 km² (2021)
74,89%
6,42%
18,69%
Coördinaten 49° 41' NB, 5° 49' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
31.222 (01/01/2023)
49,83%
50,17%
262,24 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2023)
19,98%
63,85%
16,17%
Buitenlanders 21,14% (01/01/2022)
Politiek en bestuur
Burgemeester Vincent Magnus (Arlon 2030)
Bestuur Arlon 2030, MR
Zetels
Arlon 2030
Ecolo+
MR
Pour vouS
29
12
7
6
4
Economie
Gemiddeld inkomen 22.910 euro/inw. (2020)
Werkloosheidsgraad 9,76% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
6700
6700
6700
6700
6704
6706
Deelgemeente
Aarlen
Bonnert
Heinsch
Toernich
Guirsch
Autelbas
Zonenummer 063
NIS-code 81001
Politiezone Arlon-Attert-Habay-Martelange
Hulpverleningszone Luxemburg
Website www.arlon.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Aarlen
in de provincie Luxemburg
Portaal  Portaalicoon   België
Sint-Donatuskerk (17e eeuw)

Kernen bewerken

Deelgemeenten bewerken

# Naam Opp.
(km²)
Inwoners
(2020)
Inwoners
per km²
NIS-code
1 Aarlen 8,94 15.962 1.786 81001A
2 Autelbas-Barnich 24,16 2.547 105 81001B
3 Heinsch 39,07 5.457 140 81001C
4 Bonnert 17,81 4.814 270 81001D
5 Guirsch 8,32 272 33 81001E
6 Toernich 20,77 1.009 49 81001F

Overige kernen bewerken

 

Geschiedenis bewerken

Reeds vóór de Romeinse verovering was er een Keltische nederzetting. Het Romeinse stadje Orolaunum bevond zich op het kruispunt van wegen die Reims, Trier en Keulen met elkaar verbonden. Bij opgravingen zijn er veel voorwerpen uit de Gallo-Romeinse periode gevonden, waarvan er de nodige in het Archeologisch Museum worden tentoongesteld.

Door het huwelijk van hertog Hendrik I van Limburg met de erfdochter van de graaf van Aarlen kwam het graafschap Aarlen in het bezit van het hertogdom Limburg.[noot 1][2] Na de dood van Walram III van Limburg in 1226 kwam Aarlen aan zijn jongste zoon, Hendrik V van Luxemburg.

In 1830 nam het groothertogdom Luxemburg deel aan de Belgische Revolutie, behalve Luxemburg-stad, waar het Pruisische garnizoen in de citadel dat verhinderde. Het provinciale bestuur werd daarom in Aarlen gevestigd. Dat bleef zo toen het Verdrag van Londen in 1839, na negen jaar Belgisch bewind, het groothertogdom opsplitste langs taalkundige lijnen. Om strategische redenen werd Aarlen tezamen met het Franstalige westen van Luxemburg aan België toegewezen, ofschoon er in het Land van Aarlen hetzelfde Frankisch-Duitse dialect werd gesproken als in het groothertogdom. De stad Aarlen is in de loop van de 19e eeuw verfranst en de dorpen eromheen geruime tijd later. Veelal verdween het Luxemburgs er in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog.

Bezienswaardigheden bewerken

  Zie Lijst van beschermd erfgoed in Aarlen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Politiek bewerken

Burgemeesters van Aarlen waren:

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 bewerken

Partij 10-10-1976[3] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[4] 14-10-2012[5] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 27 % 27 % 27 % 27 % 27 % 29 % 29 % 29
PSC1 / UC2 / CDH3 / Arlon 20304 33,591 9 37,712 11 311 9 34,951 11 29,791 9 40,053 12 37,173 11 39,094 12
PS1 / Bourgmestre2 / Pour vouS3 25,91 7 23,771 7 26,881 8 28,711 8 26,151 8 30,362 9 26,11 8 15,683 4
ECOLO1/Ecolo+2 - 4,841 0 5,931 1 6,891 1 12,851 3 9,481 2 15,161 4 22,802 7
PRL1/MR2 21,931 6 30,381 9 26,221 7 24,191 7 25,451 7 20,112 6 21,582 6 22,432 6
GERONS - - 9,97 2 5,27 0 - - - -
UDC 18,58 5 - - - - - - -
Anderen* - 3,3 0 - - 5,75 0 - - -
Totaal stemmen 15099 15383 15559 15754 16573 17206 17345 18144
Opkomst % 92,88 91,88 92,14 91,69 87,67 89,18
Blanco en ongeldig % 4,09 6,44 5,98 6,07 9,03 7,53 7,92 9,26

(*) 1982: JEUNE (2%), UDRT (1,3%) / 2000: R.L. (4,21%), UDDU (1,54%)
De meerderheid wordt vet aangegeven. De grootste partij is in kleur.

Demografie bewerken

Demografische evolutie bewerken

  • Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; 1976= inwonertal per 31 december

Demografische evolutie van de fusiegemeente bewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Cultuur bewerken

In Aarlen en het omringende land was de volkstaal van oudsher het Luxemburgs, dat ook in het aangrenzende Groothertogdom Luxemburg wordt gesproken. In 1990 heeft de Franse Gemeenschap de streektalen op haar grondgebied erkend, waaronder het Luxemburgs, echter zonder verdere maatregelen te nemen. Hoewel in de stad Aarlen de taal bijna uitsluitend door bezoekers uit de streek en het groothertogdom gesproken wordt heeft het gemeentebestuur van Aarlen de afgelopen jaren wel veel straatnamen tweetalig of eentalig Luxemburgs gemaakt. De Duits- en Luxemburgstalige naam van de stad is Arel; in het Waals is dit Årlon.

Geboren bewerken

Stedenbanden bewerken

Externe link bewerken

Commons heeft mediabestanden in de categorie Aarlen.