Weesp

gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland

Weesp (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een relatief kleine stad en gemeente, gelegen in de Nederlandse provincie Noord-Holland, ingesloten tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en de Vecht. De gemeente telt 20.546 inwoners (1 juli 2021, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 21,88 km² (waarvan 1,21 km² water).

Weesp
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Weesp Wapen van de gemeente Weesp
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Weesp (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Noord-Holland
Coördinaten 52° 31′ 0″ NB, 5° 3′ 0″ OL
Algemeen
Oppervlakte 24,16 km²
- land 22,79 km²
- water 1,37 km²
Inwoners (1 juli 2021) 20.546?
(902 inw./km²)
Bestuurscentrum Weesp
Belangrijke verkeersaders A1 N236, Spoorlijn Weesp – Lelystad
Station(s) Weesp
Politiek
Burgemeester (lijst) B.J. van Bochove (CDA)
Bestuur WSP, GroenLinks, D66
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 35.500 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 288.000
WW-uitkeringen (2014) 41 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1380-1384
Netnummer(s) 0294
CBS-code 0457
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10773
Website www.weesp.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Weesp
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Kaart van de oude vesting van Weesp

Weesp verkreeg in 1355 stadsrechten en groeide in de daaropvolgende eeuwen uit tot een vestingstad in de Oude en Nieuwe Hollandse Waterlinie. Jenever en bier, evenals cacao, waren lange tijd de economische drijfveren. Recenter werd Weesp een forensenplaats voor het nabijgelegen Amsterdam.

Bestuurlijk is Weesp de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente, die als overige kernen De Horn en Uitermeer omvat. In 1966 werd een groot deel van de aangrenzende gemeente Weesperkarspel toegevoegd aan de gemeente Weesp.

Na een referendum over de bestuurlijke toekomst in maart 2018 is besloten dat de gemeente in 2022 zal fuseren met de gemeente Amsterdam. Binnen de gemeente Amsterdam zal Weesp de status van bestuurscommissiegebied krijgen met een status aparte.[1]

GeschiedenisBewerken

Eerste bewoningBewerken

De omgeving moet al lange tijd bewoond zijn geweest. Er zijn in Weesp resten gevonden van nederzettingen uit de zesde eeuw voor Christus.[2] In de Aetsveldsche polder ten zuiden van Weesp werd door de Stichting voor Bodemkartering uit Wageningen een vindplaats ontdekt uit de Midden- en Late IJzertijd. Uit het onderzoek kwam de conclusie dat omstreeks 300-200 v.Chr de oevers aan de Vecht intensief werden bewoond.

De eerste vermeldingen van Weesp stammen van omstreeks het jaar 1150 als Wispe of Wesopa.

Vesting WeespBewerken

Voor 1355 had Weesp al een aarden en houten omwalling. Op 20 mei 1355 verleende Willem van Beieren, de graaf van Holland, stadsrechten aan Weesp. De stad lag namelijk strategisch aan de grens tussen het machtsgebied van de graven van Holland en de bisschop van Utrecht. De stad kreeg met de stadsrechten een eigen bestuur, eigen rechtspraak en ook werd het poorterrecht ingevoerd, dat noodzakelijk was voor de bewoners die een eigen beroep of bedrijf wensten uit te oefenen. Door het verlenen van deze stadsrechten en uitbreidingen daarop door Albrecht van Beieren en keizer Karel V, werd Weesp een welvarende stad. De stadsrechten maakten het ook mogelijk dat de stad zich beter kon verdedigen en vanaf 1517 werden er stenen stadsmuren gebouwd.

 
Kaart van Weesp 1812. Duidelijk zichtbaar zijn de nooit voltooide bastions, twee aan de noordkant en twee aan de westkant van de stad.

Na de Franse belegering in 1672 werd de verdediging van Weesp flink uitgebreid met vier bastions (oud-Nederlands vestingstelselstijl), waarvan twee op de Ossenmarkt, het door het graven van een gracht ontstane eiland in de Vecht. De vesting werd echter nooit voltooid. De overige vier bastions die in het ontwerpplan zaten werden niet gebouwd, waarschijnlijk door geldgebrek. Twee singels markeren de plaats waar deze bastions zouden komen.

In september 1787 trokken diverse Pruisische divisies Nederland binnen. De veldtocht verliep voorspoedig en in de nacht van 22 op 23 september viel de Pruisische bevelhebber Von Kalkreuth Weesp aan.[3] De aanval mislukte in de duisternis en de regen. De kanonnen ter ondersteuning van de Pruisische aanval konden door de modderige wegen niet worden aangevoerd, waar het geschut op de bastions van Weesp geen last van had.[3] De kanonnen vuurden op de aanvallers en toen de sluizen werden geopend om het land onder water te zetten, trokken de Pruisen zich terug.[3]

De vesting met het Torenfort aan de Ossenmarkt en de in de omgeving liggende forten maakten deel uit van de Hollandse Waterlinie en later ook van de Stelling van Amsterdam. Ten oosten van Weesp ligt het Fort bij Uitermeer, ten zuidoosten het Fort bij Hinderdam en ten noorden de vestingstad Muiden.

StadsbeeldBewerken

 
Weesp met het Torenfort aan de Ossenmarkt op de voorgrond
 
De Weesper binnenstad

BezienswaardighedenBewerken

Weesp heeft een historische binnenstad met:

In Weesp zijn diverse zie beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte. Verder heeft de stad ook een theater, genaamd de City of Wesopa. Ook heeft Weesp enkele oorlogsmonumenten.

AetsveldBewerken

Ten zuiden van de Gooilandseweg is in de jaren tachtig een nieuwbouwwijk Aetsveld verrezen in de Over en Binnen Aetsveldsepolder. Dit gebied behoorde tot 1966 toe aan de voormalige gemeente Weesperkarspel. De wijk bestaat voornamelijk uit laagbouw. Ook zijn er een aantal voorzieningen zoals een supermarkt, snackbar en een sporthal. De wijk heeft maar één ontsluitingsweg, de G.J. Wiefferingdreef die van west naar oost met een halve cirkel door de wijk loopt.

BloemendalerpolderBewerken

Aan de noordkant van Weesp, tegen de grens met Gooise Meren, ligt de Bloemendalerpolder, een veenweidegebied. Een deel van deze polder is bestemd voor woningbouw, waarmee in 2017 is begonnen.

Industrieterrein NoordBewerken

Aan de noordwestkant van Weesp tussen tussen de Weesperbrug en de spoorbrug Weesp, aan de oostzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal bevindt zich het circa 70 hectare grote industrieterrein Noord.

LeeuwenveldBewerken

Aan de achterkant (noordzijde) van het station wordt in vier fasen het uitbreidingsplan Leeuwenveld gerealiseerd. Sinds 1997 is Leeuwenveld 1 bewoonbaar. Van Leeuwenveld 2 zijn de woningen in 2009/2012 opgeleverd en bewoond.

Politiek en bestuurBewerken

 
Topografische gemeentekaart van Weesp, juni 2020)

GemeenteraadBewerken

De gemeenteraad van Weesp bestaat uit 17 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014 2018
CDA 4 4 3 3 2 3
PvdA 4 2 3 2 2 2
VVD 4 4 2 3 2 2
Weesper Stadspartij - WSP - - 5 3 5 5
GroenLinks 2 2 2 2 3 3
D66 1 1 - 3 2 2
Artikel50 / DSB / WBGM - - - - 1 -
Algemeen Ouderen Verbond Weesp - 4 1 - - -
AOV/Unie55+ 2 - - - - -
Democratische Eenheidspartij - - 1 1 - -
Totaal 17 17 17 17 17 17

College van B&WBewerken

Het college van burgemeester en wethouders van Weesp bestaat uit:[4]

  • Burgemeester:
    • de heer B.J. van Bochove (CDA), portefeuille: algemeen bestuur, openbare orde en veiligheid, brandweer, handhaving en toezicht, personeel en organisatie, burgerzaken, voorlichting en communicatie, projectwethouder padelbanen tennis, financiën, subsidies, fusie gemeente Amsterdam
  • Wethouders:
    • mevrouw A. Heijstee-Bolt (WSP), portefeuille: coördinerend wethouder sociaal domein (overkoepelende thema’s), sociaal domein – wmo, gezondheidszorg – ouderenzorg, economische zaken, toerisme en recreatie, citymarketing, jeugdbeleid, sport, onderwijs, jeugdzorg, projectwethouder Binnenstad, 1e locoburgemeester, coördinerend wethouder samenwerking Amsterdam, coördinerend wethouder participatie en burgerinitiatieven, inclusief beleid
    • de heer J.M. Vos (WSP), portefeuille: ro (met inbegrip van monumenten, wel- stand en terrassen), volkshuisvesting, maatschappelijk vastgoed, vergunningen, grondzaken, projectwethouder Kostverlorenflat, 2e locoburgemeester, mobiliteit, projectwethouder Weespersluis, projectwethouder OV SAAL
    • mevrouw C.B.M. Ogier (GroenLinks), portefeuille: sociaal domein - werk en inkomen (participatiewet), duurzaamheid, milieu en energie, openbare ruimte: groen, grijs en blauw (wijkbeheer), integratiebeleid, kunst en cultuur, groen en wijkbeheer, begraafplaatsen, dierenwelzijn, ict, dienstverlening, 3e locoburgemeester
  • Gemeentesecretaris:
    • mevrouw A.M. Roos

Fusie met de gemeente AmsterdamBewerken

Weesp is enige tijd betrokken geweest in de plannen tot herindeling in het Gooi en de Vechtstreek. De gemeenteraad van Weesp had de wens uitgesproken om te fuseren met de gemeenten Bussum, Muiden en Naarden. De gemeente Bussum zag meer in een fusie met alleen Naarden. Uiteindelijk is er besloten tot een fusie per 1 januari 2016 van alleen Bussum, Naarden en Muiden, onder de naam Gooise Meren. In augustus 2013 besloot de provincie Noord-Holland dat Weesp voorlopig zelfstandig zou blijven. Weesp zou echter op korte termijn aansluiting zoeken bij hetzij Amsterdam, hetzij bij Gooise Meren.

In november 2017 maakte de gemeenteraad zijn voorkeur kenbaar voor een fusie met de gemeente Amsterdam. In de maand daarop besloot de raad een verzoek om een volksraadpleging te honoreren. Op 21 maart 2018, tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, vond dit referendum plaats. De steun voor Amsterdam was met 57,4% het grootst, de steun voor Gooise Meren was 42,6%.[5] Op 26 maart 2018 koos de gemeenteraad definitief voor de gemeente Amsterdam.

Per 1 juni 2019 ging in eerste instantie een ambtelijke fusie in,[6] de bestuurlijke fusie[7] zou niet vóór 2022 plaatsvinden, zo werd toen vastgesteld.[8] In mei 2020 gaven de gemeenteraden van Amsterdam en Weesp hun goedkeuring aan een samengaan in 2022. Aanvankelijk was het plan dat Weesp zou worden ingedeeld in het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost,[9] maar in 2020 werd ervoor gekozen Weesp een stadsgebied te maken, met een uit 11 leden bestaande gekozen bestuurscommissie.[10][11] De herindeling gaat in op 24 maart 2022.[12] Hiermee wordt het mogelijk dat de herindelingsverkiezingen worden gehouden op 16 maart 2022, tegelijk met de reguliere gemeenteraadsverkiezingen.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
 Amsterdam               Gooise Meren 
             
 Amsterdam (Driemond   
           
 De Ronde Venen (Ut)       Stichtse Vecht (Ut), Wijdemeren       Hilversum 

In het noordwesten grenst Weesp net niet aan de gemeente Diemen; er zit een stuk Amsterdam-Rijnkanaal tussen dat deel uitmaakt van Gooise Meren, hemelsbreed ongeveer 250 meter.

EconomieBewerken

Nijverheid was altijd belangrijk voor Weesp: bierbrouwerijen, jeneverstokerijen en cacaoproductie speelden eeuwenlang een rol in de lokale economie.

Verkeer en vervoerBewerken

 
Een Sprinter op de spoorbrug over de Vecht, nabij station Weesp.

De belangrijkste doorgaande verkeersweg is de Gooilandseweg, onderdeel van de Provinciale weg N236. Aan de westkant, over de Weesperbrug naar Driemond, in de gemeente Amsterdam, heet de N236 simpelweg "Provincialeweg" en sluit bij het Gaasperpark aan op de Rijksweg A9 (afslag Weesp). Aan de oostkant gaat de Gooilandseweg over de Vechtbrug Uitermeer. Verder zuidoostelijk, in de gemeente Wijdemeren, bij de Ankeveense Plassen en 's-Graveland, wordt dit de Loodijk.

Sinds 1874 heeft Weesp een station aan de spoorlijn Amsterdam - Amersfoort. Daarnaast beschikt Weesp over een buslijn van het (Amsterdamse) GVB, twee buslijnen van Transdev en een buurtbus van Syntus Utrecht. De buslijnen, behalve lijn 110, hebben een beperkte dienstregeling (niet 's-avonds en/of zaterdag of zondag).

Geboren in WeespBewerken

StedenbandBewerken

TriviaBewerken

  • Een (geboren) Weesper wordt ook wel een Weesper mop genoemd; vernoemd naar het plaatselijke amandelkoekje.
  • Wispe bier komt uit Weesp en wordt gebrouwen door de Wispe Brouwerij sinds 2009.
  • In het gemeentearchief van Weesp ligt het oudste werkende jeneverrecept in Nederland. Uit 1630. Sinds 2016 wordt die jenever weer gemaakt door Anker Weesp.
  • Het gemeentehuis van de gemeente Weesperkarspel (tot 1966) is gevestigd in een herenhuis aan de Hoogstraat in Weesp. Dit herenhuis is nu particulier bezit.[13]

Zie ookBewerken

Externe linksBewerken

  Zie de categorie Weesp van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.