SARS-CoV-2

nieuwe variant van het coronavirus, eerst geïdentificeerd in Wuhan
Actuele gebeurtenis In dit artikel wordt een actuele gebeurtenis beschreven.
De informatie op deze pagina kan daardoor snel veranderen of inmiddels verouderd zijn.

SARS-CoV-2,[1] dat soms ook wel aangeduid wordt als het COVID-19-virus en voorheen ook bekendstond als 2019-nCoV of Wuhan-virus,[2] is een virus dat de besmettelijke luchtwegaandoening COVID-19 bij mensen veroorzaakt.[3] SARS-CoV-2 is een virusstam uit het geslacht betacoronavirussen uit de onderfamilie van coronavirussen.

SARS-CoV-2
Een 3D-model van SARS-CoV-2
Een 3D-model van SARS-CoV-2
Taxonomische indeling
Domein:Virussen
Groep:Groep IV ((+)ssRNA)
Rijk:Riboviria
Orde:Nidovirales
Familie:Coronaviridae
Onderfamilie:Orthocoronavirinae
Geslacht:Betacoronavirus
Ondergeslacht:Sarbecovirus
Soort:SARS-gerelateerd coronavirus
Stam
SARS-CoV-2
Afbeeldingen SARS-CoV-2 op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
SARS-CoV-2 op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Het genoom van SARS-CoV-2

Het virus werd voor het eerst gemeld op 30 december 2019 in Wuhan, de hoofdstad van de Chinese provincie Hubei.[4] Bij de uitbraak in 2019 en begin 2020 waren de eerste patiënten vooral bezoekers en werknemers van de Huanan-vismarkt in Wuhan. Hierdoor werd al snel verondersteld dat het virus een zoönotische oorsprong heeft.

Fylogenetica en taxonomieBewerken

Dit virus behoort tot de familie van coronavirussen. Deze behoren tot de positief enkelstrengige RNA-virussen en worden zo genoemd vanwege de ‘krans’ ('corona' betekent 'krans' in het Latijn) rond de losse virusdeeltjes (virions). Het genoom van SARS-CoV-2 heeft een lengte van 29.903 nucleotiden en bestaat uit verschillende genen die coderen voor de eiwitten waaruit het virus is opgebouwd. De complete genetische code van het virus staat hier. Een interactieve genenkaart staat hier.

Bij het vergelijken van het genoom van dit virus met andere bekende virussen, werd een overeenkomst van 80% met het SARS-CoV gevonden en een overeenkomst van 96% met coronavirussen die bij vleermuizen voorkomen. Een reconstructie van de fylogenetische stamboom van het virus-genoom maakte aannemelijk dat het virus geen lange geschiedenis heeft gehad in menselijke gastheren, voordat het in Wuhan opdook. De eerste overdracht op mensen vond waarschijnlijk in november of december 2019 plaats.

SARS-CoV-2 valt in de categorie SARS-gerelateerde coronavirussen. Van de bekende coronavirussen is er een zevental in staat om mensen te infecteren: 229E, NL63, OC43, HKU1, MERS-CoV, het SARS-virus (of SARS-CoV), en dus SARS-CoV-2.

NaamgevingBewerken

Aanvankelijk had het virus geen eigen naam en de eerste wetenschappelijke publicaties van Chinese onderzoekers noemden het informeel het "Wuhan seafood market pneumonia virus" en "Wuhan-Hu-1 virus", naar de stad waar het virus voor het eerst opdook.[5] Met het jaartal van ontdekking erbij werd dit coronavirus al spoedig afgekort tot 2019-nCoV[6] of nCoV-2019.[7] De massamedia bleven echter nog regelmatig verwijzen naar de naam van de stad waar de epidemie was uitgebroken: ‘het coronavirus uit Wuhan’, het ‘Wuhan-coronavirus’ of het ‘Wuhan-virus’.

Op 11 februari 2020 maakte de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bekend dat de 'ziekte' die het virus veroorzaakt de naam COVID-19 zou krijgen, een afkorting van coronavirus disease (coronavirusziekte) met het jaartal van ontdekking. Dezelfde dag stelde de Coronavirussenwerkgroep van het International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV) voor om voor het virus zelf voortaan de naam ‘'severe acute respiratory syndrome coronavirus 2'’ te gebruiken, afgekort ‘SARS-CoV-2’, vanwege de gelijkenissen met het SARS-virus dat officieel dezelfde naam draagt, maar dan zonder het volgnummer 2. Beide virustypen zijn ingedeeld bij de soort Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus (SARS-gerelateerd coronavirus).[8]

Dit idee kreeg kritiek van Chinese virologen omdat sommige andere coronavirussen sterker overeenkomen met het SARS-virus en toch een eigen naam hebben en omdat de ziekte COVID-19 op verschillende punten afwijkt van Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) . De nieuwe virusnaam zou dus verwarring veroorzaken en mogelijk zelfs paniek. Als alternatief stelden zij human coronavirus 2019 (menselijk coronavirus 2019) met de afkorting HCoV-19 voor.[9] Om deze reden kiest de WHO in publiekscommunicatie voor omschrijvingen als "the virus responsible for COVID-19" of "the COVID-19 virus" (het virus verantwoordelijk voor COVID-19 respectievelijk het COVID-19-virus) en geeft daarbij aan dat deze omschrijvingen niet zijn bedoeld ter vervanging van de officiële naam SARS-CoV-2.[10] Bij deze controverse bleef het niet: In maart noemde de Amerikaanse President Trump het virus herhaaldelijk "het Chinese virus" wat hem op brede kritiek kwam te staan, omdat het zou leiden tot stigmatisering, toenemend racisme en zelfs fysiek geweld gericht tegen chinezen en andere personen van Aziatische herkomst in de VS. Een medewerker van het Witte Huis sprak zelfs van de "Kung Flu". Trump noemde zijn woordkeuze een verdediging tegen valse informatie uit China als zou het Amerikaanse leger achter de uitbraak zitten. Op deze wijze werd de naam van het virus onderdeel van een politiek steekspel. Bovendien, aldus Trump, was het gewoon een feit dat de ziekte voor het eerst in China was gedetecteerd en waren er ook andere virussen genoemd naar geografische locaties, zoals het Westnijlvirus en het Ebolavirus.[11]

Tijdens de pandemie noemden mensen en de media het virus vaak kortweg ‘het coronavirus’, hoewel deze naam eigenlijk een veel ruimere groep van virussoorten aanduidt.

Ziekteverloop en symptomenBewerken

  Zie COVID-19 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

EpidemiologieBewerken

  Zie Coronapandemie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De eerste uitbraak van het virus werd halverwege december 2019 gesignaleerd in de Chinese miljoenenstad Wuhan. De vismarkt aldaar, waar ook levende en wilde dieren verkocht werden, is de waarschijnlijke besmettingsbron.[12][13] Deze dieren zijn de veronderstelde besmettingsbron of de vector van het virus. Zodoende zou het om een zoönose gaan. Het virus verspreidde zich vervolgens via besmette reizigers naar andere provincies van China en naar andere landen.

Op 20 januari 2020 werd in Guangdong bevestigd dat het nieuwe virus zich kan verspreiden door contact tussen mensen. Het aantal bevestigde besmettingen nam in de tweede helft van januari exponentieel toe, met ongeveer wekelijks een vertienvoudiging van het aantal besmettingen. Begin februari verliep de toename ongeveer half zo snel. Volgens deskundigen was het nog te vroeg om aan die trend waarde te hechten. Zo vermoedde de directeur van het virologie-instituut van de Charité dat het Chinese meldsysteem overbelast is en dat daarom het aantal nieuwe infecties minder sterk lijkt toe te nemen.[14]

Op 30 januari 2020 werd door de Wereldgezondheidsorganisatie een internationale noodtoestand uitgeroepen.[15] Eind januari werd in vele landen een meldingsplicht voor het virus ingevoerd.

Op 11 maart werd door de Wereldgezondheidsorganisatie de corona-uitbraak officieel bestempeld als pandemie.

Volgens een voorlopige schatting van de Wereldgezondheidsorganisatie ligt bij de overdracht van mens tot mens het basaal reproductiegetal R0, een maat voor de besmettelijkheid van het virus, tussen 1,4 en 2,5.[16] Zhao et al. schatten R0 hoger in: tussen 3,3 en 5,5.[17] Het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding schat het R0 op 2,2.[18] Ter vergelijking: de R0 van griep en SARS ligt respectievelijk tussen 2-3 en 2-5.

Externe linksBewerken

  Wikinieuws heeft een nieuwsartikel over dit onderwerp: Categorie:2019-nCoV.
  Zie de categorie SARS-CoV-2 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.