Lijst van domproosten van Aken

Wikimedia-lijst

De domproosten van Aken waren de proosten (Duits: Pröpste; tot 972 aangeduid als abten) van de Dom van Aken in de Duitse stad Aken, die vanaf de 9e eeuw tot aan het einde van het ancien régime de leiding hadden over het Mariakapittel[1] in Aken. Het domproostschap in Aken was een belangrijke politieke functie en vormde voor veel proosten tevens een 'opstapje' voor andere hoge geestelijke ambten in het Maas-Rijngebied. Zo hadden veel domproosten tevens inkomsten uit proostschappen of kanunnikaten bij andere prestigieuze kapittels. Minstens 5 Akense domproosten werden later gekozen tot aartsbisschop van Keulen, 2 werden aartsbisschop van Mainz, 1 werd aartsbisschop van Trier. Andere Akense proosten brachten het tot bisschop van Hildesheim, Osnabrück, Paderborn, Worms, Würzburg, Bamberg, Passau, Konstanz, Metz, Straatsburg en Luik.

Afbeelding Naam Periode Opmerkingen
Folcher ca. 887 Genoemd als abt in 887
Bruno ca. 966 genoemd als abt in 966
Dietmar van Osnabrück[2] tot 1003 vanaf 1003 bisschop van Osnabrück
Dirk (Theoderich) ? - 1046
Altmann[3] vóór 1056 – 1065 Vanaf 1065 bisschop van Passau
Rupert ca. 1072
Koenraad (1076) ca. 1076
Wezelo ca. 1080? – 1084
Bernhard ca. 1091
Godschalk van Aken 1098 – 1106? Tevens proost van Sint-Servaas in Maastricht
Adalbert I van Saarbrücken 1108 – 1110/11 Tevens proost van Sint-Servaas in Maastricht. Vanaf 1111 aartsbisschop van Mainz
Arnold 1112 – 1122
Familiewapen Van Sponheim
Hugo van Sponheim 1129 – 1137 Vanaf 1137 aartsbisschop van Keulen
Arnold van Selenhofen[4] 1138 – 1153 Vanaf 1153 aartsbisschop van Mainz. In 1160 door de burgers van Mainz vermoord
Familiewapen Van Sponheim
Albert van Sponheim 1153 – 1158
Heribert 1159 – 1163
Familiewapen Van Andechs
Otto van Andechs[5] 1164 – 1166; 1174 – 1177 Vanaf 1177 bisschop van Bamberg
Arnold van Valencourt[6] ca. 1167 Vanaf 1169 aartsbisschop van Trier
Albert ca. 1169/1170
Arnold ca. 1170/1173
Familiewapen Helfenstein
Godfried van Spitzenberg-Helfenstein 1180 – 1185/1186?
Filips van Zwaben
Filips van Zwaben 1189 – 1190; 1192 - 1193 Jongste zoon van keizer Frederik I Barbarossa. Van 1190-1191 bisschop-elekt van Würzburg, maar uiteindelijk niet benoemd. In 1193 uit de geestelijke stand getreden; daarna markgraaf van Toscane (1195–97), hertog van Zwaben (1196–1208) en Rooms-Duits tegenkoning (1198–1208)
Henricus van Maastricht ca. 1191 In 1191 genoemd als proost van Sint-Servaas in Maastricht. Vanaf 1192 prins-bisschop van Worms
Koenraad van Querfurt[7] ca. 1194 Vanaf 1194 bisschop van Hildesheim en rijkskanselier. Vanaf 1198 bisschop van Würzburg
Wilhelm van Querfurt(?) 1197 – 1213
Familiewapen Van Sayn
Bruno van Sayn[8](?) 1198 – 1204 Vanaf 1205 aartsbisschop van Keulen
Reliekbuste Engelbert I van Keulen
Engelbert van Berg vóór 1216 – 1218 Vanaf 1216 aartsbisschop van Keulen (Engelbert I). Vanaf 1218 tevens hertog van Gulik-Berg (Engelbert II). Vanaf 1220 plaatsvervanger (Reichsgubernator) van keizer Frederik II vanwege diens verblijf in Italië. Na zijn gewelddadige dood als heilige vereerd
Familiewapen Van Everstein
Otto van Everstein 1218 – 1238; 1242/1243? – 1270 Tevens proost van Sint-Servaas in Maastricht
Hendrik Münch van Bilversheim[9] 1239 – 1242 Vanaf 1242 bisschop van Bamberg
Walram van Gulik 1273 – 1291 Tevens proost van een Keuls kapittel. Vanaf 1278 tevens graaf van Gulik. Zijn broer Otto van Gulik was proost van Sint-Servaas in Maastricht
Wapen Hendrik van Klingenberg
Hendrik van Klingenberg[10] 1292 – 1293 Vanaf 1293 prins-bisschop van Konstanz. Vanaf 1296 tevens abt van Reichenau
Wigbold van Holte 1294 – 1297 Vanaf 1297 aartsbisschop van Keulen
Familiewapen Van Nassau
Gerhard van Nassau 1298 – 1311/12 Zoon van Hendrik II van Nassau. Tevens proost van het kapittel van de Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw-Tenhemelopneming te Maastricht, proost van het kapittel van de Sint-Plechelmusbasiliek te Oldenzaal, proost van het kapittel van de Sint-Pieterskerk te Luik, proost van het kapittel van de Sint-Walburgkerk te Tiel, kanunnik van de Sint-Lambertuskathedraal te Luik en kanunnik van de Dom van Mainz
Werner van Tomberg ca. 1313
Familiewapen Van Sponheim
Hendrik van Sponheim 1314 – 1343
Hugo ca. 1343
Familiewapen Van Virneburg
Gerard van Virneburg 1350 – 1355
Familiewapen Van Wied
Willem van Wied 1360 – 1410
Familiewapen Van Loon-Heinsberg
Jan van Heinsberg ca. 1411 Tevens proost van Sint-Servaas in Maastricht. Vanaf 1419 prins-bisschop van Luik
Familiewapen Van Buren
Johan van Buren 1420 – 1422
Familiewapen hertogen van Gulik-Berg (1360-1511)
Gerard van Berg 1429 – 1435
Familiewapen Van Sayn
Gerard van Sayn 1435 – 1452
Familiewapen Van Neuenahr-Alpen
Frederik van Neuenahr-Alpen[11] 1452? – 1459 Vanaf 1465 graaf van Nieuwenaar-Alpen
Familiewapen Van Neuenahr-Alpen
Johan van Neuenahr-Alpen 1460 – 1466 Broer van de vorige proost
Familiewapen Van Pallandt
Reinier van Pallandt 1467 – 1474
Donorportret op altaarretabel
Herman IV van Hessen 1474 – 1508 Zoon van landgraaf Lodewijk I van Hessen. Al op jeugdige leeftijd kanunnik van het domkapittel van Keulen en het domkapittel van Mainz. Vanaf 1480 aartsbisschop van Keulen. Vanaf 1498 bisschop van Paderborn
Hendrik bei Rhein 1508 – 1541
Familiewapen Van Merode van Vlatten
Johan van Merode van Vlatten[12] 1541 – 1562 Tevens proost in Xanten, Kranenburg en Kerpen. Vanaf 1554 tevens kanselier van Gulik-Kleef-Berg
Familiewapen Van Merode van Vlatten
Hendrik van Merode van Vlatten 1563 – 1625
Familiewapen Van Metternich
Karel van Metternich 1626 – 1636
Familiewapen Van Eynatten
Johan van Eynatten 1636 – 1653
Gravureportret Frans Egon van Fürstenberg
Frans Egon van Fürstenberg 1653 – 1663 Tevens abt van Gorze en Murbach en abt-vorst van Stavelot-Malmedy. Van 1658-1663 bisschop van Metz; daarna bisschop van Straatsburg
Familiewapen Van Lynden
Frans Gobert van Aspremont-Lynden 1663 – 1681
Familiewapen Van Goor
Peter Dionys van Goor 1681 – 1706
Familiewapen Van Bongard-Schellart-Obbendorf wapen.svg
Frederik Philip Ambrosius van Schellart 1707 – 1721
Frans Jozef van Manderscheid-Blankenheim-Gerolstein 1721 – 1773
Grafsteen Bonn
Clemens Vincent van der Heyden, genaamd Belderbusch 1773 – 1794 Tevens kanunnik in Spiers, Hildesheim en Paderborn. Laatste domproost van Aken tot de opheffing van het kapittel

Zie ookBewerken